Wypowiedź "Gdyby Pan się bardziej postarał, już dawno umiałby Pan sam skorzystać z toalety" ma charakter oceniający: sugeruje, że trudność podopiecznego wynika z braku starań, a nie z realnych ograniczeń (np. zdrowotnych, poznawczych, emocjonalnych) lub etapu uczenia się. W centrum komunikatu jest osąd i obwinienie, a nie opis sytuacji i wsparcie.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Ocenianie." Taka bariera komunikacyjna często prowadzi do spadku motywacji, wzrostu wstydu i oporu, a także pogorszenia relacji terapeutycznej. W terapii zajęciowej celem jest wzmacnianie autonomii i poczucia sprawczości, więc lepsze są komunikaty oparte na obserwacji i konkretnej informacji zwrotnej (np. co już wychodzi, co jest trudne i jaki będzie kolejny krok ćwiczeń).
Pozostałe odpowiedzi nie pasują do sensu zdania:
- "Ignorowanie." oznacza pomijanie wypowiedzi, potrzeb lub sygnałów pacjenta. W przytoczonym zdaniu rozmówca reaguje, ale reaguje w sposób osądzający, więc to nie jest ignorowanie.
- "Aprobowanie." dotyczy nadmiernego chwalenia, przytakiwania lub potwierdzania (często bez odniesienia do faktów). Tutaj nie ma pochwały ani potwierdzenia, tylko negatywna ocena i porównanie do oczekiwań.
- "Rozkazywanie." to formułowanie poleceń typu "Proszę natychmiast…", "Musi Pan…". W zdaniu nie ma bezpośredniego rozkazu wykonania czynności, lecz sugestia, że pacjent jest winny swojej niesamodzielności. Kluczowa jest więc funkcja oceny, nie dyrektywy.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w komunikacie pojawia się etykietowanie, obwinianie lub porównywanie ("powinien już", "gdyby się postarał"), najczęściej rozpoznajesz barierę oceniania, nawet jeśli zdanie brzmi jak "motywowanie".
