KWALIFIKACJA HAN3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 25.
Który rodzaj indeksu został przedstawiony w ramce?
Ilustracja przedstawia listę nazwisk wraz z numerami, co sugeruje, że jest to indeks alfabetyczny autorski.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Indeks alfabetyczny autorski rozpoznaje się po tym, że hasłami są nazwiska (i ewentualnie imiona/inicjały) autorów, ułożone w kolejności alfabetycznej, często z numerami stron. Układ chronologiczny opiera się na datach, a indeks tytułowy lub słów kluczowych ma inne typy haseł.

Pełne wyjaśnienie:

Indeks w książce lub innym wydawnictwie to uporządkowany wykaz haseł, który ma ułatwiać szybkie odnalezienie informacji w tekście. Aby poprawnie rozpoznać rodzaj indeksu, trzeba odpowiedzieć na dwa pytania: (1) jakie są hasła? oraz (2) według jakiej zasady są uporządkowane?

Alfabetyczny autorski oznacza, że hasłami są nazwiska autorów (czasem także redaktorów lub innych osób wskazanych w zasadach publikacji), a całość jest ustawiona w porządku alfabetycznym. Typowo przy każdym haśle występują numery stron, na których dany autor jest omawiany lub cytowany.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Chronologiczny – taki wykaz porządkuje wpisy według czasu (dat, lat, okresów). Klucz rozpoznawczy to obecność i dominująca rola dat oraz rosnący/malejący układ czasowy.
  • Słów kluczowych – w tym wariancie hasłami są terminy rzeczowe (pojęcia), a nie nazwiska autorów. Często są to słowa opisujące tematykę, zagadnienia, nazwy zjawisk, instytucji lub terminologię branżową.
  • Tytułowy – tutaj hasłami są tytuły dzieł (np. książek, artykułów, utworów), a nie nazwiska. Rozpoznaje się go po tym, że wpisy mają formę tytułów (często w cudzysłowie, kursywą lub z charakterystyczną budową tytułu).

W praktyce egzaminacyjnej warto ćwiczyć szybkie rozróżnianie: nazwiska = indeks autorski, tytuły = indeks tytułowy, pojęcia/terminy = indeks rzeczowy/słów kluczowych, daty = indeks chronologiczny. Dopiero potem sprawdza się, czy układ jest alfabetyczny czy czasowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Indeks autorski to wykaz nazwisk autorów (np. cytowanych, omawianych), zwykle z numerami stron, gdzie pojawiają się w tekście. Ułatwia szybkie znalezienie fragmentów dotyczących konkretnej osoby.
Sprawdź, czy hasła wyglądają jak nazwiska i imiona/inicjały oraz czy są ułożone od A do Z. Często obok haseł stoją numery stron. Jeśli dominują nazwiska, to wskazuje na indeks autorski.
W indeksie autorskim hasłami są nazwiska osób, a w indeksie tytułowym hasłami są tytuły dzieł (np. książek, artykułów). Oba mogą być alfabetyczne, ale różnią się tym, co jest wpisem w wykazie.
Indeks chronologiczny porządkuje wpisy według dat lub lat (oś czasu), a alfabetyczny według kolejności liter. W chronologicznym kluczem rozpoznawczym jest obecność i rola dat, nie alfabet.
W praktyce edukacyjnej oba pojęcia bywają używane podobnie: chodzi o indeks oparty na terminach tematycznych (hasłach rzeczowych). Kluczowe jest to, że hasłami są pojęcia, a nie nazwiska autorów ani tytuły.
Numery stron wskazują, gdzie w tekście występuje dane hasło. Dzięki temu indeks działa jak mapa: pozwala szybko przejść do właściwych miejsc bez przeglądania całej publikacji.
Najczęściej myli się alfabetyczny (zasada porządku) z autorskim/tytułowym (rodzaj haseł). Uczeń widzi porządek A–Z i wybiera "alfabetyczny", nie sprawdzając, czy wpisy to nazwiska, tytuły czy terminy.
Stosuje się go szczególnie w publikacjach naukowych, popularnonaukowych, antologiach i opracowaniach, gdzie często przywołuje się autorów. Ułatwia czytelnikowi szybkie znalezienie fragmentów dotyczących danej osoby.
Weź kilka książek i porównaj indeksy: sprawdzaj typ haseł (nazwiska/tytuły/pojęcia/daty) oraz porządek (alfabet/czas). Rób notatki: "nazwiska=autorski", "tytuły=tytułowy", "pojęcia=rzeczowy".
Skup się na formie haseł: nazwiska zwykle mają układ "Nazwisko, Imię" lub inicjały, a tytuły wyglądają jak pełne sformułowania. Jeśli da się, sprawdź też, czy kolejne wpisy sugerują układ A–Z czy raczej lata/daty.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Indeks alfabetyczny autorski rozpoznaje się po tym, że hasłami są nazwiska (i ewentualnie imiona/inicjały) autorów, ułożone w kolejności alfabetycznej, często z numerami stron."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Indeks (wydawnictwo)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Indeks_(wydawnictwo) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Indeks nazwisk" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Indeks_nazwisk (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu informacji naukowej i bibliografii (działy o indeksach i hasłach)
  • Materiały dydaktyczne z opracowania informacyjnego wydawnictw (ćwiczenia: rozpoznawanie typów indeksów)
  • Przykładowe książki z różnymi indeksami (autorskim, tytułowym, rzeczowym) do analizy porównawczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego