KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 17.
Który rodzaj odpowiedzialności cywilnoprawnej poniesie elektrownia wodna w przypadku, gdy na terenie zakładu do niezabezpieczonego wykopu wpadła osoba postronna i doznała uszczerbku na zdrowiu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedzialność "deliktowa" wynika z czynu niedozwolonego, gdy szkoda powstaje bez relacji umownej między stronami.
Osoba postronna, która wpadła do niezabezpieczonego wykopu, nie ma z elektrownią umowy, więc podstawą roszczeń jest naruszenie obowiązku należytej staranności i bezpieczeństwa, a nie niewykonanie kontraktu.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji poszkodowany jest osobą postronną, czyli co do zasady nie łączy go z elektrownią żaden stosunek umowny dotyczący przebywania w miejscu zdarzenia. Gdy szkoda na osobie (uszczerbek na zdrowiu) powstaje w takich okolicznościach, typową podstawą jest odpowiedzialność deliktowa, czyli odpowiedzialność za czyn niedozwolony.

Dlaczego to ważne? W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest rozpoznanie źródła odpowiedzialności:

  • Delikt – szkoda powstała wskutek naruszenia ogólnego obowiązku postępowania w sposób nienarażający innych na niebezpieczeństwo (np. niezabezpieczenie wykopu). Tu analizuje się m.in. bezprawność/zawinienie, szkodę oraz związek przyczynowy.
  • Kontrakt – szkoda wynika z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania z umowy. To wymaga istnienia umowy między poszkodowanym a podmiotem odpowiedzialnym.

Odpowiedź "Kontraktową" jest błędna, bo kazus nie wskazuje na żadną umowę z osobą poszkodowaną (np. umowę o usługę, wstęp na teren, zlecenie). Sam fakt, że elektrownia jest przedsiębiorstwem, nie tworzy automatycznie odpowiedzialności kontraktowej wobec osób trzecich.

Odpowiedź "Gwarancyjną" jest myląca: gwarancja kojarzy się raczej z reżimem jakości rzeczy lub dobrowolnym zapewnieniem gwaranta, a nie z odpowiedzialnością za wypadek osoby postronnej na terenie zakładu.

Odpowiedź "Repartycyjną" nie stanowi typowej, podstawowej kategorii odpowiedzialności cywilnej w takim kazusie; może sugerować pojęcia z innych obszarów (np. podział kosztów/świadczeń), ale nie pasuje do zdarzenia szkodowego.

Egzaminacyjna wskazówka: jeśli w treści pojawia się wypadek osoby trzeciej, brak umowy i zaniedbanie zabezpieczenia miejsca – najczęściej rozpoznajesz delikt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odpowiedzialność deliktowa to odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, czyli bez podstawy umownej. Powstaje typowo wtedy, gdy ktoś narusza ogólne zasady bezpieczeństwa lub należytej staranności, a inna osoba ponosi szkodę (np. uszczerbek na zdrowiu).
Sprawdź, czy między stronami była umowa. Jeśli szkoda wynika z niewykonania umowy (np. usługa wykonana wadliwie) – to reżim kontraktowy. Jeśli poszkodowany jest osobą trzecią i nie ma umowy, a szkoda wynika z zaniedbania lub niebezpiecznego działania – zwykle jest to delikt.
Osoba postronna z zasady nie jest stroną umowy z zakładem, więc nie można mówić o niewykonaniu zobowiązania umownego wobec niej. Podstawą roszczeń jest naruszenie ogólnego obowiązku nienarażania innych na szkodę (np. brak zabezpieczenia terenu), czyli odpowiedzialność deliktowa.
W typowym ujęciu analizuje się: powstanie szkody (np. uraz), zdarzenie sprawcze (zaniedbanie zabezpieczenia), oraz związek przyczynowy między zdarzeniem a szkodą. W praktyce znaczenie ma też ocena bezprawności i winy/niedbalstwa, zależnie od sytuacji.
Nie. Sam fakt wejścia na teren zakładu nie przesądza automatycznie o braku odpowiedzialności. Istotne są okoliczności: oznakowanie, zabezpieczenia, możliwość przewidzenia zagrożenia i zachowanie poszkodowanego. Na egzaminie najpierw kwalifikuje się reżim odpowiedzialności (często delikt), a dopiero potem rozważa współprzyczynienie.
"Szkoda na osobie" dotyczy negatywnych skutków dla zdrowia lub życia, np. urazów, rozstroju zdrowia, trwałego uszczerbku. W praktyce może to prowadzić do roszczeń o świadczenia pieniężne związane z kosztami leczenia, rehabilitacji oraz rekompensatą krzywdy.
Najczęstszy błąd to wybór "kontraktowej" tylko dlatego, że w zdarzeniu występuje firma/zakład. Drugi błąd to sugerowanie się brzmieniem odpowiedzi (np. "gwarancyjna") zamiast sprawdzenia, czy to właściwa kategoria. Pomaga reguła: brak umowy + wypadek osoby trzeciej = delikt.
Nie. "Gwarancja" dotyczy zwykle dobrowolnego zapewnienia o jakości lub odpowiedzialności za rzecz/usługę w określonym zakresie. Wypadek osoby postronnej spowodowany zaniedbaniem bezpieczeństwa kwalifikuje się zasadniczo jako czyn niedozwolony, czyli delikt, a nie realizacja gwarancji.
Przy analizie skarg, roszczeń i korespondencji prawnej: np. wypadek interesanta w budynku, szkoda spowodowana przez zaniedbanie utrzymania terenu, albo szkoda z umowy (np. usługa). Rozróżnienie pomaga prawidłowo opisać sprawę i skierować ją do właściwej komórki lub ubezpieczyciela.
Ćwicz krótką procedurę: 1) czy była umowa? 2) jaki rodzaj szkody (na osobie/majątkowa)? 3) jakie zaniedbanie lub działanie ją spowodowało? 4) czy jest logiczny związek przyczynowy? Rozwiązuj kazusy i porównuj z omówieniami w materiałach dydaktycznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "delikt" (definicja pojęcia): https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/delikt;3890013.html - dostęp 2026-03-02
  • Encyklopedia PWN – hasło "odszkodowanie" (pojęcie szkody i naprawienia): https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/odszkodowanie;3950046.html - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Kodeks cywilny – przepisy o czynach niedozwolonych (lektura działu dotyczącego odpowiedzialności deliktowej)
  • Podręczniki/kompendia z podstaw prawa cywilnego (zobowiązania: delikty i kontrakty)
  • Orzecznictwo i omówienia kazusów dotyczących wypadków na terenie przedsiębiorstwa (materiały dydaktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego