KWALIFIKACJA HAN3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 14.
Który rodzaj opisu zastosowano w cytowanym spisie bibliograficznym?
Ilustracja przedstawia fragment bibliograficzny, który mógłby być częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis rejestracyjny to podstawowy zapis bibliograficzny służący do zarejestrowania dokumentu: podaje standardowe dane identyfikujące (np. autor, tytuł, wydawca, rok), bez komentarza i bez analizy części składowej. Dlatego właściwa jest odpowiedź "Rejestracyjny."

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba rozpoznać rodzaj opisu bibliograficznego użyty w przytoczonym spisie. Kluczowe jest odróżnienie, czy zapis ma charakter wyłącznie ewidencyjno-identyfikujący, czy zawiera elementy dodatkowe (np. adnotację) albo dotyczy części dokumentu.

Opis "Rejestracyjny." jest właściwy, gdy opis ma postać podstawowego zapisu bibliograficznego: służy do zarejestrowania publikacji i umożliwia jej jednoznaczną identyfikację. Taki opis skupia się na danych typu: autor/odpowiedzialność, tytuł, dane wydania, miejsce i wydawca, rok, ewentualnie zakres stron czy seria, ale nie dodaje komentarza oceniającego ani streszczającego.

Odpowiedź "Analityczny." byłaby trafna wtedy, gdy opis dotyczył części składowej większej całości (np. artykułu w czasopiśmie, rozdziału w książce), zwykle z wyraźnym wskazaniem źródła nadrzędnego. W samym zapisie powinny pojawiać się elementy wskazujące relację: część–całość.

Odpowiedź "Adnotowany." wymagałaby obecności adnotacji, czyli krótkiej informacji treściowej (np. streszczenia, noty o zawartości, oceny przydatności). Sama kompletność danych bibliograficznych nie jest adnotacją; adnotacja to dodatkowy komentarz tekstowy o dokumencie.

Odpowiedź "Skrócony." pasuje do sytuacji, gdy celowo pomija się część typowych elementów opisu (np. ogranicza dane wydawnicze), aby uzyskać krótszą formę zapisu. W praktyce skrótowość oznacza mniejszą szczegółowość, ale nadal bez elementów analitycznych i bez komentarza.

W zadaniach egzaminacyjnych najpewniejsza strategia to szybkie "skanowanie" opisu: (1) czy jest komentarz? (adnotowany), (2) czy jest relacja do całości nadrzędnej? (analityczny), (3) czy zapis jest wyraźnie okrojony? (skrócony). Jeśli żaden z tych wyróżników nie występuje, zwykle chodzi o opis rejestracyjny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis rejestracyjny to podstawowy opis bibliograficzny służący do ewidencji i identyfikacji dokumentu. Zawiera typowe dane (autor, tytuł, wydawca, rok itd.), ale nie zawiera komentarza o treści ani oceny publikacji. Jego celem jest "zarejestrowanie" źródła.
Opis analityczny dotyczy części składowej większej całości, np. artykułu w czasopiśmie lub rozdziału w książce, i wskazuje źródło nadrzędne. Opis rejestracyjny dotyczy całego dokumentu jako odrębnej pozycji i nie akcentuje relacji część–całość.
Opis adnotowany zawiera oprócz danych bibliograficznych także krótką adnotację, czyli informację treściową (np. streszczenie, notę o zawartości, wskazanie przeznaczenia). Sama lista danych typu autor–tytuł–wydawca nie jest adnotacją, jeśli nie ma komentarza.
Opis skrócony stosuje się, gdy celem jest szybkie wskazanie źródła bez pełnej szczegółowości, np. w materiałach pomocniczych lub notatkach. Celowo pomija się część elementów opisu, ale nadal musi on pozwalać na rozpoznanie publikacji i nie powinien udawać opisu pełnego.
Najczęściej obejmuje: autora (lub instytucję odpowiedzialną), tytuł, ewentualnie wydanie, miejsce wydania, wydawcę i rok wydania, czasem ISBN oraz liczbę stron/serię. Zestaw elementów zależy od przyjętych zasad, ale kluczowe jest, że to dane identyfikacyjne, bez komentarza.
Bo oba terminy sugerują "coś dodatkowego" lub "inną formę" zapisu. W praktyce adnotowany oznacza dopisany komentarz o treści, a skrócony oznacza mniej danych bibliograficznych. Jeśli nie ma komentarza, nie ma podstaw do uznania opisu za adnotowany.
Nie zawsze musi to być czasopismo, ale musi być wskazane źródło nadrzędne, czyli dokument, w którym znajduje się opisywana część (czasopismo, książka, praca zbiorowa itp.). Bez takiej informacji trudno mówić o opisie analitycznym, bo brakuje relacji część–całość.
Najlepiej ćwiczyć na przykładach: weź kilkanaście opisów i oznacz, czy mają komentarz (adnotowany), czy opisują część dokumentu (analityczny), czy są okrojone z danych (skrócony), czy są standardowe i "neutralne" (rejestracyjny). Potem porównuj decyzje z kluczem.
Częsty błąd to wybór "adnotowany", gdy w opisie nie ma żadnej noty o treści, albo wybór "analityczny" bez sprawdzenia, czy opis dotyczy części składowej. Drugi błąd to uznanie każdego krótkiego zapisu za "skrócony", choć czasem to po prostu zapis rejestracyjny.
Trzeba odnieść się do konkretnego spisu, zwykle zamieszczonego w treści zadania lub na ilustracji. Najpierw znajdź w nim cechy wyróżniające: komentarz (adnotacja), relację część–całość (analityczny), ograniczenie danych (skrócony). Jeśli tego brak, wybierz rejestracyjny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego właściwa jest odpowiedź "Rejestracyjny."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z bibliotekoznawstwa/bibliografii omawiające typy opisów bibliograficznych
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji HAN.3 z działu: działalność informacyjno-bibliograficzna
  • Ćwiczenia praktyczne: klasyfikowanie przykładowych opisów jako rejestracyjne/analityczne/adnotowane/skrócone

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego