KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 9.
Który rodzaj sprężarki powietrza przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia tłokową sprężarkę powietrza, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprężarka tłokowa jest maszyną wyporową: sprężanie zachodzi w cylindrze dzięki ruchowi tłoka. Na rysunkach zwykle widać cylinder i układ korbowo‑tłokowy lub charakterystyczną głowicę zaworową. Typy śrubowy i spiralny mają elementy wirujące, a membranowy elastyczną przeponę zamiast tłoka.

Pełne wyjaśnienie:

Sprężarka tłokowa należy do sprężarek wyporowych. Oznacza to, że powietrze jest sprężane w komorze roboczej o zmniejszającej się objętości, a elementem wykonawczym jest tłok poruszający się w cylindrze. Na rysunkach (poglądowych lub uproszczonych) często da się rozpoznać cylinder, tłok, ewentualnie korbowód/wał korbowy lub głowicę z zaworami ssącymi i tłocznymi.

Odpowiedź "Tłokową." jest właściwa, gdy na ilustracji widać właśnie rozwiązanie z tłokiem i cylindrem (charakterystyczne dla sprężarek tłokowych), a nie elementy wirujące czy przeponę.

  • "Spiralną." wybiera się błędnie, gdy myli się uproszczone kształty. Sprężarka spiralna (scroll) ma dwie współpracujące spirale i nie pracuje na zasadzie tłoka w cylindrze.
  • "Śrubową." jest niepoprawna, jeśli na rysunku nie ma pary zazębiających się wirników śrubowych (rotorów). Sprężarka śrubowa spręża powietrze ruchem obrotowym, a jej cechy konstrukcyjne różnią się od układu korbowo‑tłokowego.
  • "Membranową." nie pasuje, gdy brak elastycznej membrany (przepony) oddzielającej przestrzeń sprężania od napędu. W sprężarce membranowej sprężanie realizuje odkształcanie membrany, a nie ruch tłoka w cylindrze.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na rysunku elementu wykonującego ruch posuwisto‑zwrotny (tłok) oraz cylindra. Gdy dominują elementy wirujące (rotory/spirale), zwykle nie jest to sprężarka tłokowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej widać cylinder i tłok (ruch posuwisto‑zwrotny) oraz elementy napędu, np. układ korbowo‑tłokowy. Często da się też zauważyć głowicę z zaworami ssącymi i tłocznymi. To odróżnia ją od konstrukcji z wirnikami lub spiralami.
Sprężarka śrubowa spręża powietrze dzięki dwóm wirnikom śrubowym obracającym się w obudowie. Nie ma cylindra z tłokiem. Na schematach widoczne są elementy wirujące (rotory) i kanały przepływu, a nie mechanizm korbowy.
W sprężarce spiralnej (scroll) sprężanie powstaje przez zmniejszanie objętości komór utworzonych przez dwie spirale. Ruch jest realizowany inaczej niż posuw tłoka w cylindrze, dlatego na rysunku szuka się spiralnych zwojów, a nie tłoka.
W sprężarce membranowej elementem sprężającym jest membrana (przepona), która odkształca się i zmienia objętość komory. W tłokowej pracuje tłok w cylindrze. Membranowa jest często kojarzona z czystym medium i mniejszymi wydajnościami.
W praktyce spotyka się m.in. sprężarki tłokowe (prostsze, często do mniejszych instalacji), śrubowe (częste w przemyśle przy pracy ciągłej), a także inne konstrukcje zależnie od wymagań. Egzamin zwykle sprawdza rozróżnienie po budowie.
Zwykle nie. Sama obudowa bywa podobna w różnych urządzeniach. Najlepiej identyfikować typ po elemencie sprężającym: tłok i cylinder, wirniki śrubowe, spirale lub membrana. Skupienie się na detalach roboczych zmniejsza ryzyko pomyłki.
Typowe pomyłki to: wybór odpowiedzi "najbardziej znanej" bez analizy rysunku, mylenie uproszczonych symboli, oraz ignorowanie kluczowych elementów (np. obecności tłoka). Pomaga metoda: najpierw znajdź, co wykonuje sprężanie, dopiero potem nazwij typ.
Przy uruchamianiu i serwisie stanowisk pneumatycznych: dobór źródła powietrza, ocena możliwości pracy ciągłej, podstawowa diagnostyka oraz interpretacja dokumentacji urządzeń. Mechatronik często współpracuje z instalacją sprężonego powietrza w automatyce.
Szukaj: cylindra, tłoka, ewentualnie korbowodu i wału, oraz głowicy z zaworami. Jeśli rysunek pokazuje wyraźny ruch posuwisto‑zwrotny i komorę cylindra, to silna przesłanka sprężarki tłokowej.
Ćwicz rozpoznawanie urządzeń po cechach budowy: oglądaj rysunki i przekroje sprężarek, osuszaczy, filtrów i reduktorów. Twórz listę: "co widzę na rysunku → jaki to typ". Warto też porównywać konstrukcje parami (tłokowa vs śrubowa, tłokowa vs membranowa).
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Sprężarka tłokowa jest maszyną wyporową: sprężanie zachodzi w cylindrze dzięki ruchowi tłoka."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki (sprężanie i przygotowanie powietrza) dla techników/mechatroników
  • Katalogi i noty aplikacyjne producentów pneumatyki (sekcje o źródłach sprężonego powietrza)
  • Podręczniki z podstaw budowy maszyn (mechanizmy korbowo-tłokowe i maszyny wyporowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego