KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 39.
Który rodzaj tamy przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny tamy podsadzkowej czołowej, używanej w górnictwie podziemnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Podsadzkową czołową.", ponieważ tama podsadzkowa czołowa jest sytuowana w czole (przodku) i stanowi zaporę dla podsadzki, zamykając przekrój wyrobiska od strony prowadzenia robót. Odpowiedzi wentylacyjne dotyczą tam służących kształtowaniu przepływu powietrza, a nie prac podsadzkowych.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie rodzaju tamy na rysunku opiera się na dwóch krokach: funkcji (podsadzka czy wentylacja) oraz usytuowaniu (w czole czy przy boku wyrobiska).

"Podsadzkową czołową." wybiera się wtedy, gdy przedstawiona tama jest elementem robót podsadzkowych i jest umieszczona poprzecznie do osi wyrobiska, w rejonie przodka. Jej zadaniem jest stworzenie "czoła" (zapory), o które może opierać się podsadzka, aby wypełnić przestrzeń zgodnie z technologią prowadzenia robót.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Podsadzkową boczną." – błąd polega na zamianie lokalizacji: tama boczna wiąże się z ustawieniem przy boku (np. przy ociosie) i nie zamyka wyrobiska w czole w taki sposób, jak tama czołowa. Jeśli na rysunku widać zaporę "na wprost" przekroju, typ boczny nie jest właściwy.
  • "Wentylacyjną izolacyjną." – tama izolacyjna jest kojarzona z odizolowaniem wyrobisk (np. zrobów) i pracuje w układzie wentylacyjnym. Na rysunku takiej tamy typowo analizuje się relację do prądów powietrza (dopływ/odpływ, szczelność, obejścia), a nie elementy związane z podsadzką.
  • "Wentylacyjną oddzielającą." – taka tama służy rozdziałowi prądów powietrza lub wydzieleniu dróg wentylacyjnych. Jeżeli konstrukcja na rysunku jest opisana/wykonana jako zapora dla podsadzki (a nie urządzenie wentylacyjne), odpowiedź wentylacyjna jest nieadekwatna.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odpowiedz sobie, czy obiekt na rysunku jest elementem robót podsadzkowych (kontakt z podsadzką, rola "zapory"), czy elementem wentylacji (rola w przepływie powietrza). Dopiero potem rozróżniaj wariant czołowy i boczny, patrząc na jego położenie względem przodka i osi wyrobiska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tama podsadzkowa czołowa to zapora wykonywana w wyrobisku w rejonie przodka, stanowiąca "czoło" dla podsadzki. Jej funkcją jest zatrzymanie i ukształtowanie podsadzki tak, aby mogła wypełnić przestrzeń zgodnie z technologią robót i zapewnić wymagane warunki bezpieczeństwa.
Różnica dotyczy przede wszystkim usytuowania. Tama czołowa zamyka wyrobisko "na wprost", w kierunku prowadzenia robót (przodek), a tama boczna jest sytuowana przy boku/ociosie wyrobiska, gdy technologia podsadzki wymaga innego kształtowania przestrzeni. Na rysunku kluczowa jest geometria ustawienia.
Tamy wentylacyjne służą do kształtowania przepływu powietrza (izolowania wyrobisk, rozdzielania prądów, ograniczania przecieków). Tamy podsadzkowe są elementem robót podsadzkowych i ich zadaniem jest praca z materiałem podsadzkowym. Inna jest funkcja, konstrukcja oraz kryteria oceny poprawności wykonania.
Pomaga położenie zapory względem osi wyrobiska i przodka: tama czołowa zwykle zamyka przekrój wyrobiska poprzecznie, tworząc "ścianę" w kierunku prowadzenia robót. Dodatkowo w zadaniach szkoleniowych często sugeruje to kontekst podsadzki (przestrzeń do wypełnienia).
Tamy izolacyjne stosuje się, gdy trzeba odizolować wyrobiska lub przestrzenie, aby ograniczyć przepływ powietrza przez niepożądane drogi, zmniejszyć przecieki lub odciąć obszar od sieci wentylacyjnej. Typowe jest to np. przy likwidacji rejonu, wydzielaniu stref lub utrzymaniu kierunków przewietrzania.
To tama, której rolą jest oddzielenie przestrzeni lub dróg powietrznych, aby prądy nie mieszały się w niekontrolowany sposób. W praktyce chodzi o rozdział obiegów w wyrobiskach i wymuszenie przepływu zgodnie z planem przewietrzania. Rozpoznanie na rysunku wiąże się z analizą układu wentylacyjnego.
Najczęstsze błędy to: mylenie "czołowej" z "boczną" przez nieuwzględnienie kierunku przodka, wybieranie odpowiedzi "wentylacyjnej" z przyzwyczajenia bez analizy funkcji obiektu oraz pomijanie geometrii ustawienia tamy w wyrobisku. Pomaga świadome sprawdzenie: funkcja + lokalizacja.
W praktyce jest to trudne, bo zadanie sprawdza właśnie znajomość terminów i umiejętność rozpoznania obiektu na schemacie. Samo "patrzenie na rysunek" bez wiedzy o funkcji tam (podsadzka vs wentylacja) często prowadzi do strzału. Warto nauczyć się podstawowych definicji i cech rozróżniających.
Ucz się zestawami: nazwa → funkcja → lokalizacja → cechy na rysunku. Przećwicz rozpoznawanie obiektów na schematach wyrobisk, a także porównuj tamy podsadzkowe z wentylacyjnymi. Pomaga robienie krótkich fiszek: "czołowa = w przodku", "oddzielająca = rozdział prądów".
Przodek wyznacza kierunek prowadzenia robót i pozwala ocenić, czy element jest ustawiony "na wprost" (czołowo) czy "przy boku" (bocznie). W zadaniach o tamy to kluczowe, bo podobne konstrukcje mogą wyglądać zbliżenie, a o typie decyduje właśnie relacja do kierunku drążenia i organizacji robót.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odpowiedzi wentylacyjne dotyczą tam służących kształtowaniu przepływu powietrza, a nie prac podsadzkowych."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące podsadzki i robót podsadzkowych w górnictwie podziemnym
  • Skrypty z wentylacji kopalń (rozdział o tamach i urządzeniach wentylacyjnych)
  • Atlas/słownik rysunku i oznaczeń górniczych używanych na schematach wyrobisk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego