KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 18.
Który rysunek przedstawia przyrząd do pomiaru różnicy ciśnień?
Ilustracja przedstawia cztery różne przyrządy pomiarowe, które mogą być używane w kontekście technika automatyka, w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd do pomiaru różnicy ciśnień rozpoznaje się po tym, że porównuje dwa ciśnienia doprowadzone do dwóch oddzielnych przyłączy (np. port "wysokie" i "niskie"). Taki układ służy m.in. do pomiaru spadku ciśnienia na filtrze lub kryzie. W zestawie rysunków odpowiada temu Rysunek 4.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar różnicy ciśnień (Δp) polega na jednoczesnym doprowadzeniu dwóch ciśnień do przyrządu i wyznaczeniu ich różnicy. W praktyce automatyki przemysłowej spotyka się zarówno klasyczne rozwiązania (np. manometry różnicowe), jak i przetworniki różnicy ciśnień (DP transmitters) współpracujące z systemami sterowania.

Najważniejsza cecha rozpoznawcza przyrządu do pomiaru różnicy ciśnień to dwa oddzielne wejścia ciśnieniowe (dwa króćce/porty). Często są one oznaczone jako strona wysokiego i niskiego ciśnienia (np. "H"/"L"), a sama konstrukcja jest przystosowana do porównywania tych dwóch sygnałów. W przeciwieństwie do tego typowe przyrządy do pomiaru ciśnienia względnego lub absolutnego mają zwykle jedno przyłącze procesowe.

Dlatego poprawny wybór to taki rysunek, na którym widać przyrząd z dwoma doprowadzeniami ciśnienia i przeznaczeniem do wyznaczania Δp. W tym zestawie rysunków odpowiada temu Rysunek 4.

Pozostałe rysunki są niepoprawne, jeżeli przedstawiają przyrządy o pojedynczym przyłączu lub elementy, które nie realizują porównania dwóch ciśnień (np. mierzą jedną wartość ciśnienia, mierzą inną wielkość procesową albo są elementem wykonawczym). Typową pułapką egzaminacyjną jest wybór manometru "zwykłego" tylko dlatego, że ma skalę w jednostkach ciśnienia — skala nie przesądza o tym, że mierzona jest różnica ciśnień.

W zastosowaniach przemysłowych pomiar Δp jest szczególnie ważny m.in. do:

  • kontroli zabrudzenia filtrów (wzrost spadku ciśnienia),
  • pomiaru przepływu na elementach dławiących (kryza/zwężka),
  • nadzoru wentylacji i instalacji HVAC,
  • pomiaru poziomu w zbiornikach zamkniętych metodą hydrostatyczną.

Warto na egzaminie patrzeć najpierw na liczbę i układ króćców, a dopiero potem na obudowę, skalę czy sposób mocowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pomiar wartości Δp, czyli różnicy między dwoma ciśnieniami mierzonymi w dwóch punktach instalacji. Realizuje się go przyrządem mającym dwa przyłącza (strona wysokiego i niskiego ciśnienia). Δp wykorzystuje się m.in. do kontroli filtrów i wyznaczania przepływu.
Najpewniejsza cecha to dwa porty/króćce doprowadzające ciśnienie do jednego przyrządu. Często widać oznaczenia strony wysokiej i niskiej lub symetryczny układ dwóch wejść. Przyrządy do jednego ciśnienia zwykle mają tylko jedno przyłącze procesowe.
Bo musi porównać dwa sygnały ciśnienia. Port H (wysokie) i L (niskie) tworzą wejścia, pomiędzy którymi wyznacza się Δp. Zamiana stron może odwrócić znak wskazania lub spowodować błędną interpretację wyniku, np. przy pomiarze spadku ciśnienia na filtrze.
Gdy chcemy ocenić stopień zabrudzenia filtra bez jego demontażu. Rosnący spadek ciśnienia (Δp) świadczy o zatykaniu wkładu i potrzebie wymiany lub czyszczenia. To typowe zadanie dla przetwornika różnicy ciśnień w układach utrzymania ruchu.
Najczęściej: wyznaczanie przepływu na kryzach/zwężkach, kontrola filtrów, nadzór instalacji HVAC, kontrola ciągu kominowego oraz pomiar poziomu w zbiornikach (zwłaszcza zamkniętych). W każdym z tych przypadków przyrząd porównuje ciśnienie z dwóch punktów procesu.
Zwykle nie. Typowy manometr mierzy jedno ciśnienie (najczęściej względne względem atmosfery). Do różnicy ciśnień potrzebny jest przyrząd z dwoma doprowadzeniami ciśnienia albo konstrukcja różnicowa. Na egzaminie kluczowe jest sprawdzenie liczby przyłączy, a nie samej skali.
Najczęstsze to: zamiana stron wysokiej i niskiej, nieszczelności torów impulsowych, zapowietrzenie lub zapchanie przewodów, brak odpowietrzenia/odwodnienia oraz nieprawidłowe prowadzenie kapilar. Skutkiem są opóźnienia, dryft zera albo całkiem błędne wskazania Δp.
Należy doprowadzić do sytuacji, w której oba porty mają to samo ciśnienie (Δp = 0), np. przez właściwe ustawienie zaworów w kolektorze pomiarowym. Wtedy sygnał wyjściowy powinien odpowiadać zeru zakresu. Odchyłka wskazuje na konieczność zerowania lub diagnostyki instalacji.
Najczęściej mylone są: manometr ciśnienia względnego (jedno przyłącze), przetwornik ciśnienia (również jedno przyłącze) oraz urządzenia o podobnej obudowie, ale innej funkcji. Mechanizm pomyłki to skupienie się na "wygląda jak czujnik" zamiast na dwóch portach pomiarowych.
Ucz się po cechach funkcjonalnych: liczba przyłączy, oznaczenia H/L, typ wyjścia (pneumatyczne/elektryczne), sposób montażu, elementy dodatkowe (kolektor, zawory). Pomaga przegląd kart katalogowych producentów i ćwiczenia na zdjęciach z instalacji przemysłowych.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przyrząd do pomiaru różnicy ciśnień rozpoznaje się po tym, że porównuje dwa ciśnienia doprowadzone do dwóch oddzielnych przyłączy (np. port "wysokie" i "niskie").

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Manometr różnicowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Manometr_r%C3%B3%C5%BCnicowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Endress+Hauser: "Differential pressure measurement" (strona produktowo-edukacyjna) – https://www.endress.com/en/field-instruments-overview/pressure-measurement-product-overview/differential-pressure-measurement (dostęp: 2026-02-27)
  • Emerson (Rosemount): "Differential Pressure Transmitters" (opis i zasada) – https://www.emerson.com/en-us/catalog/rosemount-differential-pressure-transmitters (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki AKPiA dotyczące czujników i przetworników ciśnienia
  • Instrukcje producentów przetworników DP (opis portów, montaż, zerowanie)
  • Materiały szkoleniowe z torów impulsowych i armatury przyłączeniowej (zawory, kolektory)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego