KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 28.
Który stan wyjść nie jest możliwy w programie przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny związany z dziedziną mechatroniki, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stan "Q1=1 i Q2=1" jest uznany za niemożliwy, gdyż w przedstawionej logice wyjścia działają jak wzajemnie wykluczające się (blokada/interlock): spełnienie warunku załączenia jednego wyjścia uniemożliwia jednoczesne spełnienie warunku dla drugiego. Pozostałe kombinacje mogą wynikać z różnych spełnionych/niespełnionych warunków.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu analizuje się możliwe kombinacje stanów wyjść na podstawie zależności logicznych widocznych w programie (na rysunku). Jeżeli program zawiera blokadę wzajemną (interlock) między Q1 i Q2, to logika jest skonstruowana tak, aby nie dopuścić do równoczesnego wysterowania obu wyjść.

Dlatego odpowiedź "Q1=1 i Q2=1" jest wskazana jako stan niemożliwy: aby oba wyjścia były w stanie 1, musiałyby jednocześnie być spełnione warunki ich załączenia. W układzie z wykluczaniem wzajemnym spełnienie warunku dla Q1 zwykle zawiera wymóg "Q2=0" (lub warunek równoważny), a spełnienie warunku dla Q2 zawiera wymóg "Q1=0". Tych wymagań nie da się spełnić jednocześnie, więc kombinacja (1,1) nie może wystąpić.

Pozostałe odpowiedzi są traktowane jako możliwe, ponieważ:

  • "Q1=0 i Q2=0" może pojawić się, gdy żaden warunek załączenia nie jest spełniony (np. brak sygnału start, brak zezwolenia, stan spoczynkowy).
  • "Q1=1 i Q2=0" jest typowym skutkiem spełnienia warunku dla Q1 przy niespełnionym warunku dla Q2 lub przy aktywnej blokadzie Q2.
  • "Q1=0 i Q2=1" analogicznie wynika ze spełnienia warunku dla Q2 przy niespełnionym warunku dla Q1 lub przy aktywnej blokadzie Q1.

Wskazówka egzaminacyjna: aby nie popełnić błędu, prześledź osobno logikę wysterowania Q1 i Q2, a potem sprawdź, czy w warunkach występują zależności typu "NOT Q2" lub "NOT Q1", albo inne formy blokady (np. wzajemne zezwolenia). To najszybszy sposób rozpoznania stanu niemożliwego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że przy żadnej kombinacji warunków wynikających z programu (wejść, markerów, zależności) nie da się doprowadzić do takiego ustawienia wyjść. Najczęściej wynika to z blokady wzajemnej, podtrzymania, priorytetu resetu albo warunku typu "NOT" uniemożliwiającego jednoczesne załączenie.
Najpierw wypisz warunki załączenia Q1, potem warunki załączenia Q2 i sprawdź, czy w którejś gałęzi występuje blokada drugiego wyjścia (np. warunek równoważny "Q2=0" dla Q1). Jeśli tak, to równoczesny stan 1/1 jest logicznie sprzeczny i nieosiągalny.
Blokady zapobiegają stanom niebezpiecznym lub technicznie niedopuszczalnym, np. jednoczesnemu załączeniu ruchu lewo/prawo, góra/dół albo dwóch przeciwnych cewek zaworu. To chroni mechanikę, napęd i instalację elektryczną oraz upraszcza uruchamianie i diagnostykę.
Najczęściej: pominięcie negacji (NOT), nieuwzględnienie podtrzymania (zatrzasku), mylenie warunku AND z OR oraz czytanie programu "po wyglądzie", a nie po logice. Pomaga analiza krok po kroku: osobno Q1, osobno Q2, a potem sprawdzenie sprzeczności warunków.
Nie w sposób rzetelny. W takich zadaniach rysunek/program jest źródłem informacji o zależnościach logicznych. Bez niego można co najwyżej zgadywać na podstawie typowych schematów, ale egzamin wymaga analizy konkretnego układu przedstawionego w zadaniu.
Najczęściej są to warunki typu interlock, np. kontakt normalnie zamknięty od drugiego wyjścia, dodatkowe zezwolenie, priorytet resetu albo logika, w której jedno wyjście jest ustawiane tylko wtedy, gdy drugie nie jest aktywne. Spotyka się też przerzutniki i podtrzymania.
To metoda polegająca na sprawdzeniu, dla jakich kombinacji sygnałów (wejść/warunków) program wysteruje wyjście na 1 lub utrzyma je na 0. W praktyce robi się to przez tabelę przypadków, tabelę prawdy lub systematyczne "przechodzenie" gałęzi logiki.
Podczas uruchomienia, modyfikacji programu i diagnostyki awarii. Serwisant sprawdza, czy sterownik nie może wejść w stan powodujący zwarcie, przeciążenie lub konflikt ruchów. To ważne także przy testach bezpieczeństwa i przy odbiorze maszyny po naprawie.
Stan rzadki może wystąpić, ale wymaga specyficznych warunków (np. krótkiego impulsu). Stan niemożliwy wynika z logicznej sprzeczności w warunkach załączenia (np. jednocześnie wymagane Q2=0 i Q2=1). Pomaga wypisanie warunków w formie logicznej.
Ćwicz czytanie krótkich programów i określanie stanów wyjść dla różnych przypadków. Skup się na: AND/OR/NOT, podtrzymaniach, priorytetach set/reset oraz blokadach. Warto też wykonywać szybkie szkice tabel prawdy i uczyć się wykrywać sprzeczne warunki.
info

Statystycznie 33% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe kombinacje mogą wynikać z różnych spełnionych/niespełnionych warunków.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (języki PLC i zasady opisu logiki)
  • Frank D. Petruzella, "Programmable Logic Controllers", rozdziały o logice drabinkowej i analizie stanów wyjść (różne wydania)
  • W. Bolton, "Mechatronics: Electronic Control Systems in Mechanical and Electrical Engineering", rozdziały o sterowaniu logicznym i układach sekwencyjnych (różne wydania)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw PLC (logika, bramki, schematy LD/FBD)
  • Ćwiczenia z tabel prawdy i analizy stanów wyjść dla prostych programów
  • Instrukcje/poradniki producenta środowiska PLC używanego w szkole (język programu z rysunku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego