KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 1.
Który wzorzec przywiązania dziecka do matki charakteryzuje opisana sytuacja?
Ilustracja przedstawia tekstowy opis sytuacji związanej z przywiązaniem dziecka do matki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzorzec "Lękowo-ambiwalentny." rozpoznaje się, gdy dziecko silnie przeżywa rozłąkę, po powrocie opiekuna intensywnie szuka kontaktu, ale jednocześnie może okazywać opór (złość, napięcie) i trudno się uspokaja.
To połączenie "chcę bliskości" i "nie umiem się wyciszyć" odróżnia go od wzorca ufnego i unikającego.

Pełne wyjaśnienie:

Wzorzec przywiązania opisuje typowy sposób, w jaki dziecko szuka bezpieczeństwa u opiekuna, zwłaszcza w sytuacjach stresu (np. rozstanie, nowa sytuacja, lęk). Odpowiedź "Lękowo-ambiwalentny." pasuje do opisu, w którym dziecko:

  • mocno reaguje na separację (wyraźny niepokój, płacz, trudność w zajęciu się zabawą),
  • po powrocie matki intensywnie dąży do bliskości (chce być przytulone, trzymane),
  • ale jednocześnie nie odzyskuje szybko spokoju i może pojawiać się ambiwalencja: złość, napięcie, odpychanie mimo szukania kontaktu.

To właśnie jednoczesne "przyciąganie i odpychanie" oraz trudność w regulacji emocji są kluczowe dla odróżnienia tego wzorca od innych.

Odpowiedź "Ufnie przywiązany." byłaby typowa, gdyby dziecko w stresie szukało opiekuna, a po jego powrocie stosunkowo szybko się uspokajało i wracało do eksploracji (zabawy), traktując opiekuna jak "bezpieczną bazę". Silna, długotrwała niezdolność do wyciszenia nie jest tu charakterystyczna.

Odpowiedź "Lękowo-unikający." dotyczy sytuacji, w której dziecko po rozstaniu i powrocie opiekuna pozornie radzi sobie samo: unika kontaktu, odwraca uwagę, nie okazuje wyraźnie potrzeby bliskości. Może wyglądać na spokojne, ale kluczowe jest unikanie i słaba "prośba o pomoc" w zachowaniu.

Odpowiedź "Nieufnie przywiązany." nie jest standardową nazwą klasycznego wzorca w podstawowej typologii używanej w edukacji (częściej spotyka się nazwy: ufny, lękowo-unikający, lękowo-ambiwalentny oraz kategorie dezorganizacji). Jeśli w opisie widoczna jest silna potrzeba kontaktu połączona z trudnością uspokojenia, najbardziej trafne pozostaje określenie lękowo-ambiwalentne.

W praktyce opiekuńczej warto pamiętać, że pojedyncza scena nie diagnozuje dziecka "na stałe". Na egzaminie rozpoznajesz wzorzec zachowań: reakcję na rozłąkę, zachowanie po powrocie opiekuna i tempo uspokojenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzorzec przywiązania to względnie stały sposób, w jaki dziecko szuka bliskości i uspokojenia u opiekuna w stresie. Opisuje m.in. reakcję na rozłąkę, zachowanie po powrocie opiekuna oraz to, czy kontakt pomaga dziecku się wyciszyć i wrócić do zabawy.
Najczęściej widać silny niepokój przy rozłące oraz bardzo intensywne szukanie bliskości po powrocie opiekuna, ale bez szybkiego uspokojenia. Pojawia się "ambiwalencja": dziecko jednocześnie chce kontaktu i okazuje opór (np. złość, odpychanie).
Przywiązanie ufne oznacza, że dziecko w stresie szuka opiekuna, a po jego powrocie dość szybko się uspokaja i wraca do eksploracji. W lękowo-ambiwalentnym dziecko po powrocie opiekuna nadal jest mocno pobudzone i trudniej mu odzyskać równowagę emocjonalną.
W lękowo-unikającym dziecko po powrocie opiekuna unika kontaktu i sprawia wrażenie samowystarczalnego (mniej "prosi" o bliskość). W lękowo-ambiwalentnym kontakt jest bardzo poszukiwany, ale towarzyszy mu opór i trudność w uspokojeniu.
Mechanizm wiąże się z niepewnością, czy opiekun będzie dostępny i pomocny w stresie. Dziecko wzmacnia sygnały (płacz, kurczowe trzymanie się), a po powrocie nadal "sprawdza" opiekuna i utrzymuje wysokie pobudzenie, zamiast szybko wrócić do zabawy.
Nie. Płacz może być naturalną reakcją rozwojową i zależy od wieku, temperamentu oraz sytuacji. O wzorcu przywiązania bardziej świadczy to, co dzieje się po powrocie opiekuna: czy kontakt pomaga dziecku się wyciszyć i wrócić do aktywności, czy nie.
Pomaga przewidywalność i stałe rytuały: krótkie pożegnanie, spokojny ton, informowanie co będzie dalej. Wspierające jest też nazywanie emocji, zapewnianie bezpiecznego miejsca i konsekwentna dostępność opiekuna. Ważna jest współpraca z rodzicem w ustaleniach.
Gdy reakcje są bardzo nasilone, długotrwałe i utrudniają codzienne funkcjonowanie (np. brak poprawy adaptacji mimo czasu, skrajne pobudzenie, autoagresja), warto omówić sytuację z psychologiem dziecięcym. Opiekunka może zebrać obserwacje i przekazać je rodzicom.
Częsty błąd to ocenianie po jednym objawie (np. sam płacz) zamiast po całym wzorcu: separacja + powrót + tempo uspokojenia. Inny błąd to mylenie lękowo-unikającego z lękowo-ambiwalentnym, bo oba mają "lękowo", ale różnią się dążeniem do kontaktu.
Pomaga schemat 3 kroków: reakcja na rozstanie, zachowanie po powrocie, czy dziecko się uspokaja. Do tego zapamiętaj: "ufny = szybko wraca do zabawy", "unikający = unika kontaktu", "ambiwalentny = szuka i odpycha".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 36% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • John Bowlby, "Attachment and Loss. Vol. 1: Attachment", Basic Books, wydanie pierwotne 1969 (podstawy teorii przywiązania)
  • Mary D. Ainsworth, Mary C. Blehar, Everett Waters, Sally Wall, "Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation", Lawrence Erlbaum Associates, 1978 (klasyfikacja wzorców przywiązania)
  • Jacek Trempała (red.), "Psychologia rozwoju człowieka", Wydawnictwo Naukowe PWN, rozdziały o rozwoju społeczno-emocjonalnym i przywiązaniu (źródło podręcznikowe w języku polskim)

Materiały:

  • Podręczniki psychologii rozwoju dziecka (rozdziały o przywiązaniu i relacjach wczesnodziecięcych)
  • Materiały szkoleniowe dla opiekunów w żłobkach/przedszkolach dotyczące adaptacji i rozłąki
  • Artykuły przeglądowe o "Strange Situation Procedure" i klasyfikacji przywiązania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego