KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 31.
Który z elementów należy zamontować w rozdzielni w miejscu oznaczonym czerwonym prostokątem, aby umożliwić poprawne działanie automatyki SZR?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny rozdzielni, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Automatyka SZR musi móc zdalnie otworzyć i zamknąć aparat w polu zasilającym oraz bezpiecznie przerywać prądy robocze i zwarciowe.
Taką funkcję spełnia wyłącznik z napędem silnikowym. Odłącznik służy głównie do izolacji bezprądowej, a przekładniki są elementami pomiarowo‑zabezpieczeniowymi, więc nie realizują łączenia w SZR.

Pełne wyjaśnienie:

Układ SZR (Samoczynne Załączanie Rezerwy) ma zapewnić ciągłość zasilania przez automatyczne przełączenie z toru podstawowego na rezerwowy. Żeby to było możliwe, w polu zasilającym musi znajdować się aparat, którym automatyka może zdalnie sterować (otwieranie/zamykanie) i który jest przeznaczony do pracy łączeniowej przy rzeczywistych prądach w sieci.

Odpowiedź "Element 1." jest poprawna, ponieważ jest to wyłącznik z napędem silnikowym (z uziemnikiem). Wyłącznik jest aparatem łączeniowym przeznaczonym do wielokrotnego łączenia pod obciążeniem, a w rozdzielniach SN dodatkowo musi mieć zdolność przerywania prądów zwarciowych. Napęd silnikowy umożliwia wykonanie poleceń z automatyki SZR bez udziału obsługi.

Pozostałe odpowiedzi nie zapewniają poprawnego działania SZR:

  • "Element 2." (odłącznik z uziemnikiem) służy przede wszystkim do izolacji obwodu i tworzenia widocznej przerwy. Typowo nie jest przeznaczony do wyłączania prądów obciążenia ani zwarciowych, więc nie może pełnić roli głównego elementu przełączającego w SZR.
  • "Element 3." (przekładnik prądowy) jest elementem toru pomiarowego i zabezpieczeniowego. Dostarcza sygnałów do pomiaru i zabezpieczeń, ale nie rozłącza ani nie załącza toru mocy, więc nie zrealizuje przełączenia źródła.
  • "Element 4." to również przekładnik prądowy (wariant graficzny), czyli nadal element pomiarowy, a nie łączeniowy.

W praktyce rozdzielni SN pola zasilające dla SZR są zwykle wyposażane symetrycznie w wyłączniki z napędami, aby automatyka mogła otworzyć tor podstawowy i zamknąć tor rezerwowy w zadanym czasie przełączenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SZR (Samoczynne Załączanie Rezerwy) to układ automatyki, który po zaniku zasilania podstawowego automatycznie przełącza odbiorniki na źródło rezerwowe. W praktyce steruje aparatami łączeniowymi w polach zasilających (otwarcie toru podstawowego i zamknięcie rezerwowego).
Automatyka SZR musi wykonać przełączenie bez udziału obsługi, więc potrzebuje napędu umożliwiającego zdalne otwieranie i zamykanie. Wyłącznik jest aparatem łączeniowym do pracy pod obciążeniem i (w SN) do przerywania prądów zwarciowych, czego nie zapewnia odłącznik.
Wyłącznik służy do normalnego łączenia obwodów i może wyłączać prądy robocze oraz (zależnie od konstrukcji) prądy zwarciowe. Odłącznik ma funkcję izolacyjną i tworzy widoczną przerwę, zwykle nie jest przeznaczony do wyłączania prądu obciążenia ani zwarcia.
Nie. Przekładnik prądowy jest elementem pomiarowym/zabezpieczeniowym: dostarcza sygnału prądowego do liczników i zabezpieczeń. Nie realizuje funkcji łączeniowej (nie rozłącza i nie załącza toru mocy), więc nie umożliwi wykonania przełączenia w SZR.
Kluczowy jest aparat, którym automatyka może sterować: najczęściej wyłącznik z napędem (np. silnikowym), dobrany do prądów znamionowych i wymaganej zdolności łączeniowej. Elementy pomiarowe (przekładniki, wskaźniki) wspierają nadzór i zabezpieczenia, ale nie wykonują przełączenia.
Odłącznik stosuje się głównie do bezpiecznej izolacji toru podczas prac eksploatacyjnych, przeglądów i napraw, gdy obwód jest już odciążony/wyłączony innym aparatem. Ułatwia potwierdzenie stanu odłączenia (widoczna przerwa) i współpracuje z uziemnikiem.
W sieciach SN mogą wystąpić zwarcia, a aparat w polu zasilającym musi zapewnić selektywne i bezpieczne wyłączenie uszkodzonego toru. Jeśli aparat nie potrafi przerwać prądu zwarciowego, przełączenie może być nieskuteczne lub niebezpieczne, a automatyka nie spełni funkcji ciągłości zasilania.
Na schematach jednokreskowych wyłącznik ma odrębny symbol aparatu łączeniowego, a napęd bywa oznaczony dodatkowo (np. literą lub symbolem silnika). Pomocna jest legenda pod schematem: pozwala przypisać numerowanemu "Elementowi" konkretny aparat, np. wyłącznik z napędem.
Najczęściej myli się wyłącznik z odłącznikiem (bo oba "rozłączają"), pomija się wymóg zdalnego sterowania (napęd), albo wybiera przekładniki, bo są widoczne w polu. Warto zawsze zadać sobie pytanie: czy dany element realnie przełącza tor mocy i czy może to zrobić automatycznie.
Czas przełączenia zależy od konfiguracji układu, logiki sterowania, zastosowanych zabezpieczeń oraz wymagań odbiorów. W praktyce może to być ułamek sekundy do kilku sekund. Istotne jest, że aparat łączeniowy musi być przystosowany do częstych cykli łączeniowych i zdalnego sterowania.
info

Około 29% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Automatyka SZR musi móc zdalnie otworzyć i zamknąć aparat w polu zasilającym oraz bezpiecznie przerywać prądy robocze i zwarciowe.Taką funkcję spełnia wyłącznik z napędem silnikowym."

Materiały:

  • Instrukcje i karty katalogowe wyłączników SN z napędem silnikowym (opis funkcji, napędów, sterowania)
  • Materiały dydaktyczne z automatyki elektroenergetycznej dotyczące SZR (schematy funkcjonalne i blokowe)
  • Ćwiczenia z czytania schematów jednokreskowych rozdzielni SN wraz z legendą symboli

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego