KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 11.
Który z elementów sprężarki przedstawionej na rysunku uległ uszkodzeniu?
Ilustracja przedstawia przekrój sprężarki, prawdopodobnie typu promieniowego, co jest typowe w kontekście egzaminów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Łopatki." jest właściwa, gdy na rysunku uszkodzenie (np. ubytek, pęknięcie lub wykruszenie) dotyczy elementów roboczych przepływowych.
Wirnik i korpus to szersze zespoły, a "ślimak" występuje typowo jako obudowa spiralna, nie jako uszkodzony detal łopatkowy.

Pełne wyjaśnienie:

W sprężarkach przepływowych elementem bezpośrednio oddziałującym na medium są łopatki (na wirniku lub kierownicy, zależnie od konstrukcji). Jeśli na rysunku pokazano wyszczerbienie, pęknięcie, odgięcie lub ubytek fragmentu profilu, to uszkodzenie dotyczy właśnie łopatek, ponieważ są one cienkościenne i narażone na erozję, uderzenia ciał obcych, zmęczenie materiału oraz niewłaściwe warunki pracy.

Odpowiedź "Wirnik" bywa wybierana intuicyjnie, ale wirnik jest zespołem (piasta/tarcza + łopatki). Jeżeli rysunek wskazuje uszkodzenie konkretnego profilu łopatkowego, bardziej precyzyjną identyfikacją jest "łopatki", a nie cały wirnik.

Odpowiedź "Korpus" jest nieadekwatna, gdy uszkodzenie nie dotyczy obudowy (np. pęknięcia korpusu, ubytku materiału na ściance, rozszczelnienia). Korpus zwykle ma inne symptomy i inny charakter uszkodzeń niż elementy robocze wirujące.

Odpowiedź "Ślimak" odnosi się najczęściej do obudowy spiralnej (voluty) spotykanej m.in. w maszynach odśrodkowych. Jeśli na rysunku uszkodzone są profile łopatkowe, to nie jest to "ślimak". Ponadto nie każda sprężarka ma element nazywany ślimakiem, więc wybór tej odpowiedzi często wynika z przenoszenia skojarzeń z innymi urządzeniami.

Na egzaminie warto patrzeć, czy pytanie dotyczy detalu roboczego (profil łopatkowy), czy zespołu (wirnik) oraz czy rysunek wskazuje uszkodzenie mechaniczne lokalne, czy konstrukcyjne całej obudowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łopatki to elementy robocze o określonym profilu, które nadają energię medium (gazowi) lub kierują jego przepływem. W sprężarkach przepływowych ich stan bezpośrednio wpływa na spręż, wydajność i sprawność, dlatego uszkodzenia łopatek szybko powodują spadek parametrów pracy.
Wirnik to cały zespół wirujący (np. tarcza/piasta oraz zamocowane do niej łopatki). Łopatki są częścią wirnika. W pytaniach egzaminacyjnych, gdy uszkodzenie dotyczy profilu, pęknięcia lub ubytku na "piórze", precyzyjniej wskazuje się łopatki, a nie cały wirnik.
Łopatki pracują w strumieniu gazu, mają mniejszą grubość i są narażone na erozję, uderzenia ciał obcych, drgania oraz zmęczenie materiału. Korpus jest masywniejszy i zwykle ulega uszkodzeniom rzadziej, częściej w wyniku rozszczelnienia, korozji lub błędów montażu.
Typowe sygnały to spadek wydajności i sprężu, wzrost drgań, nietypowy hałas, pogorszenie sprawności oraz wzrost temperatury. W praktyce potwierdzenie wymaga oględzin (np. endoskopowych) lub demontażu, a także analizy parametrów pracy i diagnostyki wibracyjnej.
Nie. "Ślimak" (obudowa spiralna, voluta) jest charakterystyczny dla wielu konstrukcji odśrodkowych, ale nie dla wszystkich typów sprężarek. Sprężarki osiowe czy śrubowe mają inną budowę. Na egzaminie warto dopasować nazwy elementów do rodzaju sprężarki przedstawionej na rysunku.
Szukaj oznak lokalnych zmian na profilu łopatkowym: ubytku materiału, pęknięcia, odgięcia lub wyszczerbienia na krawędzi natarcia/spływu. Korpus zwykle byłby pokazany jako obudowa, a wirnik jako całość – jeśli zaznaczono konkretny "ząb/profil", najczęściej chodzi o łopatki.
Gdy rysunek lub opis wskazuje na uszkodzenie obejmujące cały zespół wirujący, np. pęknięcie tarczy/piasty, uszkodzenie osadzenia, odkształcenie całego wirnika albo problem z wyważeniem wynikający z uszkodzeń wielu części. Jeśli uszkodzenie jest punktowe na profilu – zwykle "łopatki".
Najczęściej mylą część z zespołem (łopatki vs wirnik), przenoszą nazwy z innych maszyn (np. "ślimak" z wentylatorów) oraz wybierają najbardziej znane hasło bez analizy rysunku. Pomaga ćwiczenie na schematach: najpierw ustal typ sprężarki, potem nazwij element funkcjonalnie.
Kluczowe są: skuteczna filtracja zasysanego medium, utrzymywanie czystości instalacji, kontrola warunków pracy (temperatura, drgania, prędkość), regularne przeglądy oraz reagowanie na odchylenia parametrów. W zakładzie chemicznym ważne jest też ograniczanie cząstek stałych i kondensatu w strumieniu.
Ćwicz na rysunkach i przekrojach z DTR: nazywaj elementy, wskazuj ich funkcję i typowe uszkodzenia. Rób własne fiszki: "element – rola – objawy awarii". Na egzaminie najpierw identyfikuj, czy widzisz obudowę, zespół wirujący czy detal roboczy (np. profil łopatki).
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprężarka" – opis ogólny budowy i typów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Spr%C4%99%C5%BCarka (dostęp: 2026-03-01)
  • Perry's Chemical Engineers' Handbook – hasła/rozdziały dot. sprężarek i maszyn wirnikowych (źródło podręcznikowe, wydanie zależne od biblioteki/uczelni)
  • Coulson & Richardson's Chemical Engineering – zagadnienia mechaniki płynów i maszyn przepływowych (rozdziały dot. sprężarek i urządzeń wirnikowych)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) sprężarek używanych w zakładzie – rozdział: budowa i części
  • Atlas/kompendium maszyn przepływowych (sprężarki, wentylatory, turbiny) z rysunkami elementów
  • Materiały szkoleniowe UR/diagnostyki drgań – typowe uszkodzenia elementów wirujących

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego