KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 32.
Który z gazów jest wybuchowy w granicach 12,5 ÷ 74,0%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Granice wybuchowości to zakres stężeń gazu palnego w powietrzu, w którym mieszanina może wybuchnąć. Przedział 12,5–74,0% jest bardzo szeroki i odpowiada tlenkowi węgla (CO), dla którego w danych referencyjnych podaje się DGW ok. 10,9% i GGW ok. 74–76% obj.

Pełne wyjaśnienie:

Granice wybuchowości (DGW i GGW) określają, przy jakim stężeniu gazu palnego w powietrzu mieszanina staje się zdolna do wybuchu po pojawieniu się źródła zapłonu.

  • Poniżej DGW mieszanina jest "za uboga" w paliwo – nawet przy iskrze wybuch nie nastąpi.
  • Powyżej GGW mieszanina jest "za bogata" – brakuje tlenu, więc również nie dochodzi do wybuchu.

W pytaniu podano zakres 12,5–74,0% obj.. To przedział o bardzo dużej rozpiętości (ponad 60 punktów procentowych), charakterystyczny dla niektórych gazów, w tym tlenku węgla (CO). Dla CO w danych normowych i kartach charakterystyki spotyka się wartości rzędu DGW ok. 10,9% oraz GGW ok. 74–76%, więc podany przedział najlepiej do niego pasuje.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wodór ma także szeroki zakres wybuchowości, ale jego dolna granica jest wyraźnie niższa (około 4% obj.), więc nie odpowiada wartości 12,5% jako dolnej granicy.
  • Metan ma zdecydowanie węższy zakres (rzędu kilku–kilkunastu procent), typowo około 4,4–17% obj.; w praktyce górniczej często mówi się o strefie szczególnego zagrożenia, ale nie jest to zakres tak szeroki jak 12,5–74%.
  • Siarkowodór jest istotny głównie jako gaz silnie toksyczny; jego parametry palności nie odpowiadają podanemu przedziałowi 12,5–74%.

Kontekst górniczy: w eksploatacji podziemnej znajomość DGW/GGW ma znaczenie praktyczne przy ocenie atmosfery w wyrobiskach, ustawianiu progów alarmowych czujników oraz podejmowaniu decyzji wentylacyjnych. CO jest szczególnie podstępny, bo jest bezbarwny i bezwonny, a jednocześnie może tworzyć mieszaniny wybuchowe w szerokim zakresie stężeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DGW i GGW to dolna i górna granica stężenia gazu palnego w powietrzu, w którym mieszanina może wybuchnąć. Poniżej DGW jest za mało paliwa, a powyżej GGW jest za mało tlenu. Pomiędzy nimi wystarczy zapłon, by doszło do wybuchu.
Tlenek węgla (CO) może tworzyć mieszaniny palne w bardzo szerokim zakresie stężeń, bo w reakcjach spalania/utleniania łatwo wchodzi w reakcję z tlenem. W praktyce oznacza to, że niebezpieczne warunki mogą wystąpić zarówno przy "średnich", jak i bardzo wysokich stężeniach CO, o ile jest dostęp powietrza i zapłon.
Zwróć uwagę na rozpiętość podanego przedziału. Metan ma stosunkowo wąski zakres wybuchowości (kilka–kilkanaście %), typowo kojarzony z zagrożeniem metanowym. Jeśli przedział jest bardzo szeroki i kończy się w okolicach 70%+, to bardziej pasuje do CO (lub H2), a nie do CH4.
W danych referencyjnych metan (CH4) ma DGW rzędu kilku procent i GGW rzędu kilkunastu procent (często podaje się około 4,4–17% obj.). W górnictwie spotkasz też wartości praktyczne używane operacyjnie, ale na egzaminie zwykle chodzi o wartości zbliżone do danych normowych.
Wodór (H2) ma bardzo szeroki zakres wybuchowości i niską DGW, więc łatwo tworzy mieszaniny palne. Jednak w pytaniach testowych porównuje się zwykle konkretny przedział DGW–GGW. Jeśli dolna granica w zadaniu wynosi około 12,5%, to nie pasuje to do H2 (który ma DGW około 4%).
CO powstaje przede wszystkim przy niepełnym spalaniu i procesach tlenia, dlatego może pojawić się podczas pożarów podziemnych, w rejonach samozagrzewania, po wybuchach oraz przy pracy urządzeń spalających paliwo w warunkach niedoboru tlenu. Jest bezbarwny i bezwonny, więc wymaga kontroli przyrządami.
Wiele detektorów sygnalizuje poziom gazu jako % DGW (LEL). Alarmy ustawia się tak, aby ostrzegać zanim osiągnięte zostanie stężenie niebezpieczne, np. przy części DGW, dając czas na działania: przewietrzenie rejonu, wycofanie ludzi, odłączenie energii i eliminację źródeł zapłonu.
Po przekroczeniu GGW mieszanina jest zbyt bogata w paliwo i brakuje tlenu do podtrzymania reakcji spalania. To nie znaczy, że jest bezpieczna: po doprowadzeniu powietrza (np. przez przewietrzenie lub rozcieńczenie) stężenie może wejść w zakres DGW–GGW i wtedy staje się wybuchowe.
Najczęstsze pomyłki to: mieszanie zakresów różnych gazów (CO vs H2 vs CH4), uczenie się "kopalnianych skrótów" bez zrozumienia, oraz mylenie toksyczności z wybuchowością. Warto zawsze kojarzyć gazy z charakterystycznym "kształtem" zakresu: wąski (metan) vs bardzo szeroki (CO, wodór).
Ucz się parami: gaz → (DGW, GGW) oraz kojarz zastosowanie w kopalni (metanowość, pożary, wentylacja). Pomaga tabela z 5–8 najważniejszymi gazami i krótką notatką, skąd się biorą. Na testach zwracaj uwagę, czy przedział jest wąski czy bardzo szeroki — to często klucz do wyboru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Granice wybuchowości to zakres stężeń gazu palnego w powietrzu, w którym mieszanina może wybuchnąć."

Źródła:

  • PN-EN 60079-20-1 (wersja wg cytowania w kontekście): "Atmosfery wybuchowe — Część 20-1: Właściwości materiałów — Metody badań i dane" (zakresy DGW/GGW dla m.in. CO i H2).
  • PN-EN ISO/IEC 80079-20-1:2020-03: "Atmosfery wybuchowe — Część 20-1: Właściwości materiałów — Metody badań i dane" (zakresy DGW/GGW dla m.in. metanu).

Materiały:

  • Normy dotyczące właściwości palności i danych o gazach (seria 60079/80079 w zakresie danych wybuchowości)
  • Instrukcje i materiały szkoleniowe z zagrożeń gazowych w górnictwie podziemnym (metanowość, pożary endogeniczne, CO)
  • Karty charakterystyki (SDS) gazów technicznych: CO, H2, CH4, H2S

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego