W zaparciach (zwłaszcza nawykowych) dieta ma przede wszystkim zwiększać objętość mas kałowych i pobudzać perystaltykę jelit. W praktyce oznacza to większą podaż błonnika pokarmowego oraz odpowiednie nawodnienie, bo bez płynów zwiększanie błonnika może nasilać dolegliwości.
Poprawny jadłospis to ten, który zawiera elementy typowe dla diety bogatoresztkowej, np. kasze i produkty zbożowe o wyższej zawartości błonnika, a także posiłki umożliwiające urozmaicenie diety i dostarczenie węglowodanów złożonych. Wskazany zestaw: "zupa mleczna z kaszą, kasza gryczana z kurczakiem, naleśnik z serem" zawiera kaszę (źródło błonnika) i jest bliższy modelowi żywienia, w którym łatwiej zwiększyć udział produktów zbożowych i uzupełnić dietę w warzywa/owoce oraz płyny w ciągu dnia.
Dlaczego pozostałe jadłospisy mogą być błędne? Jadłospis nieodpowiedni w zaparciach zwykle ma jedną lub kilka cech:
- mało błonnika (dominują produkty wysoko oczyszczone, słodycze, białe pieczywo, potrawy ubogie w warzywa),
- za mało płynów w diecie i w jadłospisie dobowym,
- przewaga potraw "zapiekających" lub bardzo tłustych i ciężkostrawnych, co może pogarszać komfort jelitowy,
- niska regularność i mała objętość posiłków, co nie wspiera wypróżnień.
W opiece środowiskowej ważne jest też, aby wprowadzanie błonnika było stopniowe (by ograniczyć wzdęcia), a jadłospis uzupełniać o warzywa, owoce i produkty fermentowane według tolerancji podopiecznego. Jeśli zaparciom towarzyszy ból, krew w stolcu, nagła zmiana rytmu wypróżnień lub spadek masy ciała, opiekunka powinna zachęcić do konsultacji medycznej.
