KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 38.
Który z przebiegów czasowych przedstawia stan wyjścia Q0.1 dla stanów wejść przedstawionych poniżej?
Ilustracja przedstawia wykres czasowy związany z kwalifikacją zawodową TECHNIK MECHATRONIK - KWALIFIKACJA E19.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W schemacie drabinkowym styk NO I0.0 przewodzi dla 1, a styk NC I0.1 przewodzi dla 0.
Połączenie szeregowe oznacza AND, więc wyjście Q0.1 jest w stanie 1 tylko wtedy, gdy jednocześnie I0.0=1 oraz I0.1=0. Taki warunek spełnia wyłącznie "Przebieg B".

Pełne wyjaśnienie:

W języku drabinkowym (LAD) pojedyncza "szczebelka" realizuje warunek załączenia cewki wyjściowej. Aby określić przebieg Q0.1, trzeba poprawnie zinterpretować dwa elementy: rodzaj styków (NO/NC) oraz ich połączenie (szeregowe).

Styk zwierny (NO) opisany jako I0.0 jest "prawdziwy" (przewodzi) wtedy, gdy na wejściu jest stan wysoki, czyli I0.0=1. Natomiast styk rozwierny (NC) opisany jako I0.1 przewodzi wtedy, gdy wejście jest nieaktywne, czyli I0.1=0. To w praktyce oznacza, że NC odpowiada negacji sygnału: NOT(I0.1).

Ponieważ styki są połączone szeregowo, logiczny warunek przejścia sygnału do cewki to koniunkcja (AND):

Q0.1 = I0.0 AND NOT(I0.1)

Teraz należy przejść po kolejnych przedziałach czasu wyznaczonych przez momenty zmian na chronogramach wejść. W każdym przedziale sprawdzamy jednocześnie dwa warunki: czy I0.0 ma wartość 1 oraz czy I0.1 ma wartość 0. Gdy oba są spełnione, wyjście powinno być w stanie 1; w przeciwnym razie Q0.1 ma być w stanie 0.

"Przebieg B" dokładnie odzwierciedla tę zależność: pojawia się stan wysoki tylko w tych oknach czasu, w których I0.0 jest aktywne, a I0.1 jednocześnie nieaktywne. Pozostałe propozycje są błędne typowo w jeden z następujących sposobów:

  • pokazują wyjście zgodne wyłącznie z I0.0 (jakby drugi styk był NO albo w ogóle pominięty),
  • traktują styk NC jak NO, czyli wymagają I0.1=1 zamiast I0.1=0,
  • interpretują połączenie szeregowe jak alternatywę (OR), przez co wyjście jest "zbyt często" w stanie 1.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: NO przepuszcza 1, NC przepuszcza 0, a szeregowo = AND. To pozwala szybko przewidzieć, jak powinno wyglądać wyjście na chronogramie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk NO (zwierny) jest spełniony, gdy przypisane mu wejście ma stan 1. W LAD oznacza to, że "przepuszcza" sygnał logiczny dalej tylko wtedy, gdy sygnał wejściowy jest aktywny. Na chronogramie odpowiada temu przedział, w którym przebieg wejścia jest w stanie wysokim.
Styk NC (rozwierny) jest spełniony, gdy przypisane mu wejście ma stan 0. Można go traktować jak negację sygnału: NOT(wejście). Typowy błąd polega na myśleniu, że NC "włącza się przy 1" — w LAD jest odwrotnie: przewodzi przy 0.
Połączenie szeregowe oznacza koniunkcję (AND): prąd logiczny przejdzie dalej tylko, gdy wszystkie styki w szeregu są spełnione. W praktyce: jeśli masz NO i NC w szeregu, to wyjście załączy się tylko przy jednoczesnym spełnieniu obu warunków (1 na NO oraz 0 na NC).
Wynika to bezpośrednio z symboli w schemacie: I0.0 jest stykiem NO, więc odpowiada warunkowi I0.0=1. I0.1 jest stykiem NC, więc odpowiada warunkowi I0.1=0, czyli NOT(I0.1). Ponieważ styki są w szeregu, warunki łączą się operatorem AND.
Podziel oś czasu na przedziały między momentami przełączeń (pionowe linie pomocnicze). W każdym przedziale sprawdź, czy I0.0=1 oraz czy I0.1=0. Jeśli oba warunki są prawdziwe, wyjście Q0.1 ma być 1; jeśli choć jeden nie, Q0.1 ma być 0. Dopiero potem porównaj z wariantami A–D.
Tak, to jeden z najczęstszych błędów. Uczeń widzi "I0.1" i odruchowo zakłada warunek I0.1=1, ignorując przekreślenie symbolu NC. Na egzaminie zawsze szukaj graficznego znaku styków: przekreślenie oznacza, że warunek jest spełniony przy stanie 0.
W typowej notacji (np. spotykanej w sterownikach przemysłowych) I oznacza wejście (Input), a Q wyjście (Output). Zapis I0.0 i I0.1 odnosi się do konkretnych bitów wejściowych, a Q0.1 do konkretnego bitu wyjściowego. To ułatwia analizę programu i diagnostykę sygnałów.
Taki warunek jest typowy dla blokad: sygnał zezwolenia musi być aktywny (np. czujnik obecności), a jednocześnie sygnał blokujący nie może występować (np. krańcówka awaryjna lub czujnik przeciążenia). Wtedy wyjście ma działać tylko w trybie "zezwolone i bez blokady".
Najczęściej: (1) nieuwzględnianie, że NC przewodzi przy 0, (2) porównywanie przebiegów "na oko" bez sprawdzania każdego przedziału czasu, (3) mylenie AND z OR, oraz (4) błędy w punktach przełączeń (nie wiadomo, który stan obowiązuje tuż po zmianie). Pomaga metoda "przedział po przedziale".
Zwykle nie. Zadanie sprawdza ogólne zasady LAD: NO/NC, AND oraz interpretację przebiegów czasowych. Oznaczenia typu I0.0 i Q0.1 są popularne w różnych środowiskach, ale kluczowe jest rozumienie logiki, a nie konkretnego panelu czy oprogramowania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że taki warunek spełnia wyłącznie "Przebieg B".

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języków PLC, w tym LD/LAD oraz semantyka styków i cewek)
  • Siemens AG, "SIMATIC S7-1200 Programmable controller system manual", rozdziały dotyczące języka LAD/LD i instrukcji stykowych (NO/NC) oraz wyjść Q
  • Rockwell Automation, "Logix 5000 Controllers Ladder Diagram (LD) Programming Manual", sekcje o instrukcjach styków XIC/XIO (odpowiedniki NO/NC) i zasadach logiki szeregowej/równoległej

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o IEC 61131-3 (języki PLC, w tym LAD)
  • Instrukcje/poradniki do środowisk PLC z przykładami LAD i tabelami prawdy
  • Ćwiczenia z odczytu chronogramów i budowania wyrażeń logicznych AND/OR/NOT

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego