KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 26.
Który z przedstawionych programów zapisanych w języku LD odpowiada przedstawionemu na rysunku programowi sterowniczemu urządzenia mechatronicznego zapisanemu w języku FBD?
Ilustracja przedstawia schematy logiczne zapisane w języku LD (Ladder Diagram) oraz FBD (Function Block Diagram), które są
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Równoważność programów FBD i LD polega na tym, że dla każdej kombinacji stanów wejść uzyskuje się identyczny stan wyjścia.
Poprawny wariant LD musi odwzorować te same operacje logiczne (AND/OR/NOT) oraz te same negacje sygnałów, które wynikają ze schematu FBD.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach typu "FBD → LD" sprawdza się, czy dwa różne zapisy programu PLC opisują tę samą funkcję logiczną. FBD (Function Block Diagram) przedstawia zależności w postaci bloków logicznych i połączeń sygnałów, natomiast LD (Ladder Diagram) zapisuje tę samą logikę jako układ styków (warunków) oraz cewek (wyjść).

Aby poprawnie wskazać właściwy program w LD, należy:

  • zidentyfikować sygnały wejściowe i wyjściowe oraz sprawdzić, czy w obu zapisach dotyczą tych samych nazw/adresów,
  • odczytać w FBD, czy połączenia oznaczają koniunkcję (AND), alternatywę (OR) oraz gdzie występuje negacja (NOT),
  • przenieść te zależności do LD: połączenie szeregowe styków odpowiada AND, a połączenie równoległe gałęzi odpowiada OR,
  • zweryfikować negacje: styk NC lub blok negacji musi dotyczyć dokładnie tego samego sygnału co w FBD.

Odpowiedź poprawna to ta, która zachowuje pełną zgodność warunku załączenia wyjścia z FBD. Odpowiedzi błędne zwykle wynikają z typowych pomyłek: pominięcia negacji jednego wejścia, zamiany AND z OR (np. błędne rozgałęzienie w LD), albo przypisania cewki do niewłaściwego wyjścia. W praktyce najpewniejszą metodą jest ułożenie krótkiej tablicy prawdy dla kluczowych kombinacji wejść i sprawdzenie, czy wyjście w obu zapisach zachowuje się identycznie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
LD (Ladder Diagram) to język graficzny PLC, w którym logikę zapisuje się jako "drabinkę" ze stykami i cewkami. Styki reprezentują warunki (np. wejścia), a cewki wyjścia lub bity pamięci. Połączenia szeregowe zwykle odpowiadają AND, a równoległe OR.
FBD (Function Block Diagram) przedstawia program jako połączone bloki funkcjonalne i logiczne. Używa się go do czytelnego budowania zależności sygnałów, np. z bramek AND/OR/NOT, przerzutników czy bloków czasowych. W mechatronice ułatwia analizę przepływu sygnałów.
W LD operacja AND najczęściej wynika z połączenia szeregowego styków w jednej gałęzi — wszystkie muszą być "spełnione", aby prąd logiczny dotarł do cewki. Operacja OR wynika z gałęzi równoległych — wystarczy spełnienie warunku w jednej z nich.
Negacja w FBD może być pokazana jako osobny blok NOT lub negowane wejście bloku. W LD negację realizuje się zwykle stykiem NC (normalnie zamkniętym) albo specjalnym oznaczeniem. Pomyłka polega na odwróceniu nie tego sygnału lub pominięciu negacji.
Najpewniej porównać działanie dla kilku kombinacji wejść: wybrać kluczowe przypadki (np. gdy jedno wejście jest 1, a inne 0) i sprawdzić, czy wyjście w obu zapisach ma ten sam stan. Dla krótkich układów można ułożyć tablicę prawdy.
Najczęstsze błędy to: zamiana AND z OR przez złe rozgałęzienie, przeoczenie jednego styku w szeregu, pominięcie negacji, przypisanie cewki do innego wyjścia oraz "czytanie" drabinki jak sekwencji czasowej zamiast warunku logicznego.
Dla czystej logiki boolowskiej (AND w szeregu) kolejność styków w gałęzi zwykle nie zmienia wyniku, bo AND jest przemienne. W praktyce znaczenie może mieć czytelność, diagnostyka i dodatkowe elementy (np. cewki pośrednie), więc porównuje się całą strukturę.
Warunki w LD są pokazane jako styki (NO/NC) po lewej stronie szczebla, a element sterowany jako cewka (wyjście, bit, marker) zwykle po prawej. Jeśli w odpowiedzi cewka ma inny adres/nazwę niż w FBD, program nie będzie równoważny.
Konwersję wykonuje się np. przy modernizacji maszyny, gdy nowy zespół serwisowy pracuje w innym standardzie zapisu, przy ujednolicaniu projektu w zakładzie lub podczas diagnostyki, gdy łatwiej analizować warunek w LD. Ważne jest zachowanie tej samej logiki działania.
Ćwicz rozpoznawanie AND/OR/NOT, negacji i gałęzi równoległych. Rozwiązuj zadania polegające na przepisywaniu prostych układów (2–4 wejścia) i sprawdzaj wynik tablicą prawdy. Dobrą metodą jest też ręczne "śledzenie" warunku zadziałania wyjścia.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis LD i FBD oraz zasady semantyki)

Materiały:

  • Norma IEC 61131-3 (opis języków LD i FBD oraz ich semantyka)
  • Materiały producenta PLC używanego w pracowni (manual programowania LD/FBD)
  • Zadania treningowe: zamiana FBD ↔ LD dla prostych i złożonych funkcji boolowskich

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego