KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 18.
Który z przedstawionych zestawów wyłączników nadprądowych należy dobrać do zabezpieczenia obwodów pralki automatycznej i piekarnika w przedstawionej instalacji elektrycznej?
Ilustracja przedstawia schemat ideowy fragmentu instalacji elektrycznej z czterema wyłącznikami nadprądowymi zamontowanymi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się prąd roboczy: pralka 2,3 kW przy 230 V daje ok. 10 A, a piekarnik 1,8 kW ok. 7,83 A.
Następnie dobiera się wyłączniki 1P dla obwodów jednofazowych oraz prąd znamionowy z typoszeregu tak, by In ≥ Ib. Tylko "Zestaw 2" spełnia te warunki dla obu obwodów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać wyłączniki nadprądowe do dwóch odbiorników w instalacji jednofazowej. Podstawą jest obliczenie prądu roboczego odbiornika i dobór prądu znamionowego wyłącznika (In) z typowego szeregu.

1) Obliczenie prądu roboczego
Stosujemy wzór I = P / U dla napięcia 230 V:

  • Pralka 2,3 kW: I = 2300 W / 230 V = 10 A
  • Piekarnik 1,8 kW: I = 1800 W / 230 V ≈ 7,83 A

2) Dobór typu wyłącznika (liczba biegunów)
Obwody są jednofazowe, więc stosuje się wyłączniki jednobiegunowe (oznaczenia typu S301). Wyłącznik trójbiegunowy (S303) jest przeznaczony do obwodów trójfazowych i w tym przypadku nie jest właściwym doborem.

3) Dobór prądu znamionowego In
Zgodnie z zasadą doboru zabezpieczeń przeciążeniowych przyjmuje się warunek Ib ≤ In ≤ Iz, gdzie Ib to prąd obciążenia. W praktyce na egzaminie kluczowe jest, by In było równe lub większe od Ib oraz pochodziło z typoszeregu (np. B6, B10, B16).

  • Dla 10 A (pralka) wybór B10 jest "na granicy" i może powodować niepożądane zadziałania, dlatego właściwym wyborem jest B16.
  • Dla 7,83 A (piekarnik) typowym doborem jest B10 (lub w niektórych przypadkach B16), ale należy zachować poprawność względem Ib i typowego szeregu.

Dlaczego pozostałe zestawy są błędne?

  • Zestawy z S303 są niepoprawne, bo przypisują wyłącznik 3P do obwodu jednofazowego.
  • Zestawy zbyt niskie prądowo (np. B6 dla urządzeń o prądzie bliskim 8–10 A) grożą częstym wyłączaniem przy normalnej pracy.
  • Zestawy z B10 dla pralki 10 A nie zapewniają praktycznego zapasu, więc łatwo o zadziałanie przy obciążeniach chwilowych.

W efekcie prawidłowy jest wybór "Zestaw 2", bo odpowiada obwodom 1-fazowym (1P) i właściwie dobiera In do obliczonych prądów roboczych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru I = P / U. Dla 230 V: pralka 2,3 kW to 2300/230 = 10 A, a piekarnik 1,8 kW to 1800/230 ≈ 7,83 A. Te wartości porównujesz z prądem znamionowym zabezpieczenia (In) dobieranym z typoszeregu.
S303 jest wyłącznikiem trójbiegunowym stosowanym typowo w obwodach trójfazowych. Dla obwodu jednofazowego 230 V właściwy jest wyłącznik jednobiegunowy (np. S301). Zastosowanie 3P w 1-fazowym obwodzie to błąd doboru aparatury.
To podstawowa zasada doboru zabezpieczenia przeciążeniowego: Ib (prąd obciążenia) ma być nie większy niż In (prąd znamionowy wyłącznika), a In nie może przekroczyć Iz (długotrwałej obciążalności przewodu). Chroni to przewody przed przegrzewaniem.
W praktyce instalacji domowych spotyka się m.in. B6, B10, B16, B20, B25, B32. Na egzaminie wybiera się najbliższą wyższą wartość z tego szeregu, pamiętając o warunku doboru i o tym, by nie przewymiarować zabezpieczenia względem przewodów.
Choć 10 A "pasuje" do B10 liczbowo, jest to dobór bez zapasu. W praktyce chwilowe wzrosty prądu mogą powodować zadziałania. Dlatego przy obciążeniu około 10 A często wybiera się B16, o ile przewód i warunek Ib ≤ In ≤ Iz na to pozwalają.
Tak, bo dla 1,8 kW przy 230 V prąd roboczy wynosi ok. 7,83 A, więc B10 spełnia wymóg In ≥ Ib. Ostatecznie trzeba jeszcze uwzględnić obciążalność przewodu (Iz) i warunki instalacji, ale w zadaniach egzaminacyjnych B10 jest typowym wyborem.
W obwodzie jednofazowym zwykle widzisz przewód fazowy (L), neutralny (N) i ochronny (PE) oraz zasilanie 230 V. Jeśli odbiornik jest podłączony pojedynczą fazą, a nie trzema fazami, to dobierasz wyłącznik 1P, a nie 3P.
Najczęstsze pomyłki to: wybór wyłącznika 3P do obwodu 1-fazowego, zaniżenie In (np. B6 dla 8–10 A), dobór In "na styk" bez zapasu oraz błąd w obliczeniu prądu (np. pominięcie dzielenia przez 230 V). Każdy z nich prowadzi do złego zestawu.
Charakterystyka B jest typowa dla instalacji mieszkaniowych, gdzie nie ma dużych prądów rozruchowych. Wyzwalacz zwarciowy reaguje przy kilku-krotności In, co zapewnia skuteczną ochronę przy zwarciach, a jednocześnie jest odpowiednie dla standardowych odbiorników domowych.
Zrób trzy kroki: (1) policz prądy I=P/U, (2) sprawdź, czy obwód jest 1-fazowy (wtedy 1P), (3) dobierz In z typoszeregu tak, by było nie mniejsze niż Ib. Jeśli zestaw łamie któryś krok, od razu go odrzucasz.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tylko "Zestaw 2" spełnia te warunki dla obu obwodów.

Źródła:

  • PN-HD 60364-4-43:2012, Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa — Ochrona przed prądem przetężeniowym (zasada doboru Ib ≤ In ≤ Iz)
  • PN-EN 60898-1:2019, Wyłączniki do zabezpieczenia przed prądem przetężeniowym w instalacjach domowych i podobnych (MCB) — wymagania i definicje

Materiały:

  • PN-HD 60364-4-43:2012 – zasady ochrony przed prądem przetężeniowym i warunek Ib ≤ In ≤ Iz
  • PN-EN 60898-1:2019 – wymagania dla wyłączników instalacyjnych (MCB) w zastosowaniach domowych
  • Skrypt/podręcznik z podstaw elektrotechniki: obliczenia mocy, prądu i doboru zabezpieczeń w instalacjach 230/400 V

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego