KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 31.
Który z przewodów należy zastosować w instalacji elektrycznej budynku mieszkalnego podczas modernizacji z układu TN-C na układ TN-S?
Ilustracja przedstawia cztery różne rodzaje przewodów elektrycznych, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy modernizacji z TN-C na TN-S rozdziela się funkcję przewodu PEN na dwa osobne tory: ochronny PE i neutralny N.
Dlatego stosuje się przewód zawierający oddzielną żyłę PE (zielono-żółtą) i N (niebieską) oraz żyły fazowe, co odpowiada przewodowi wielożyłowemu z kompletem takich barw.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie TN-C funkcje ochronna i neutralna są połączone w jednym przewodzie (PEN). W układzie TN-S te funkcje muszą być prowadzone oddzielnie: osobno przewód ochronny PE i osobno przewód neutralny N. Modernizacja z TN-C na TN-S oznacza więc, że w instalacji (od miejsca rozdziału) nie można już opierać się na jednym wspólnym przewodzie pełniącym dwie role.

Poprawny dobór przewodu w praktyce polega na zapewnieniu:

  • żył fazowych (dla zasilania odbiorników),
  • oddzielnej żyły N (typowo identyfikowanej jako niebieska),
  • oddzielnej żyły PE (typowo identyfikowanej jako zielono-żółta).

Odpowiedź "Przewód C … brązowy, czarny, szary, niebieski i zielono-żółty" jest zgodna z tą zasadą: trzy żyły fazowe + jedna neutralna + jedna ochronna. Taki zestaw umożliwia wykonanie instalacji w standardzie TN-S, gdzie PE i N nie są łączone w jednym przewodzie na odcinkach instalacji odbiorczej.

Pozostałe warianty są błędne typowo z jednego z powodów: nie mają osobnej żyły ochronnej PE, nie mają osobnej żyły neutralnej N albo zawierają żyłę pełniącą funkcję PEN (wspólną), co odpowiada raczej TN-C niż TN-S. Częstym nieporozumieniem jest uznanie, że wystarczy przewód czterożyłowy (trzy fazy i PEN) – w TN-S po rozdziale nie powinno się już prowadzić PEN w instalacji odbiorczej.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o TN-S zawsze sprawdź, czy wśród żył występują jednocześnie N (niebieska) i PE (zielono-żółta). Jeśli brakuje którejś z nich lub pojawia się "wspólna" funkcja, to znak, że przewód nie spełnia założenia TN-S.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TN-C to układ sieci, w którym funkcje przewodu neutralnego i ochronnego są połączone w jednym przewodzie PEN. Oznacza to, że ten sam przewód służy do pracy obwodu (powrót prądu) i do ochrony przeciwporażeniowej, co ma konsekwencje dla doboru przewodów i sposobu podłączeń.
W TN-S przewód ochronny PE i neutralny N są prowadzone oddzielnie na całej instalacji odbiorczej. Różnica względem TN-C polega na braku wspólnego przewodu PEN w instalacji; dzięki temu łatwiej spełnić wymagania ochrony i ograniczyć skutki przerwania przewodu neutralnego.
Rozdział PEN jest konieczny, bo w TN-S nie wolno prowadzić jednego przewodu pełniącego jednocześnie funkcję ochronną i neutralną w instalacji odbiorczej. Oddzielenie PE i N poprawia bezpieczeństwo, ułatwia działanie zabezpieczeń (np. różnicowoprądowych) i zmniejsza ryzyko pojawienia się niebezpiecznego napięcia na częściach dostępnych.
Przewód dla TN-S powinien zapewniać osobną żyłę PE i osobną żyłę N, a także żyły fazowe. W praktyce oznacza to dobór przewodu wielożyłowego, który ma komplet żył umożliwiających zasilanie oraz oddzielne prowadzenie toru ochronnego i neutralnego.
W typowej identyfikacji barw żył spotyka się: zielono-żółtą jako PE (ochronną) oraz niebieską jako N (neutralną). Żyły fazowe są oznaczane innymi barwami. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić, czy przewód ma jednocześnie niebieską i zielono-żółtą żyłę, gdy pytanie dotyczy TN-S.
W instalacji odbiorczej TN-S zakłada się prowadzenie oddzielnych przewodów PE i N, więc obecność żyły pełniącej funkcję PEN oznacza rozwiązanie właściwe raczej dla TN-C (lub odcinków przed rozdziałem). Na pytaniach egzaminacyjnych o modernizację zwykle oczekuje się przewodu z wyodrębnionymi żyłami PE i N.
Przewód pięciożyłowy stosuje się typowo wtedy, gdy potrzebne są trzy żyły fazowe oraz osobne żyły N i PE (np. zasilanie trójfazowe w układzie TN-S). Jest to częsty wybór przy modernizacjach instalacji i przy zasilaniu rozdzielnic lub odbiorników trójfazowych wymagających osobnego toru ochronnego.
Najczęstsze błędy to: pozostawienie wspólnego przewodu PEN w części instalacji, pomylenie funkcji PE i N podczas podłączeń oraz dobór przewodu o zbyt małej liczbie żył (brak oddzielnego PE lub N). Na egzaminie takie błędy ujawniają się, gdy wybrany przewód nie ma kompletu żył ochronnej i neutralnej.
Najpierw ustal, jakie żyły są wymagane funkcjonalnie: w TN-S muszą wystąpić PE i N jako oddzielne żyły. Następnie porównaj warianty, sprawdzając barwy i liczbę żył. Wybierz ten wariant, który jednoznacznie zawiera zielono-żółtą (PE) i niebieską (N) oraz wymagane żyły fazowe.
Nie zawsze, ale często jest to konieczne na odcinkach, gdzie brakuje oddzielnej żyły ochronnej i neutralnej. Zakres prac zależy od miejsca rozdziału PEN, stanu instalacji i projektu modernizacji. Na potrzeby pytania egzaminacyjnego kluczowe jest rozumienie zasady: w TN-S w instalacji muszą być prowadzone osobno PE i N.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki/instalacji elektrycznych dla technika elektryka (działy: układy sieciowe, ochrona przeciwporażeniowa)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące sieci TN oraz przewodów PE/N/PEN
  • Karty katalogowe przewodów instalacyjnych i kabli (opisy liczby i barw żył)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego