Krajobraz kulturowy to przestrzeń ukształtowana przez człowieka – obejmuje m.in. zabudowę, infrastrukturę, pola uprawne, obiekty przemysłowe i układy komunikacyjne. Sam fakt obecności elementów antropogenicznych nie oznacza jeszcze degradacji – wiele krajobrazów kulturowych może być uporządkowanych i wartościowych.
Krajobraz kulturowy zdegradowany to taki, w którym przekształcenia i presja człowieka obniżają jakość przestrzeni: pogarszają warunki przyrodnicze, estetykę, czytelność układu, komfort użytkowania albo walory widokowe. Typowe symptomy to m.in. dominacja uciążliwej infrastruktury, ślady zanieczyszczeń, brak ładu przestrzennego, zaniedbania, bariery w krajobrazie lub silne przekształcenia terenu.
W tym zadaniu poprawny wybór wskazuje rysunek przedstawiający krajobraz przemysłowy (np. z kominami fabryk i infrastrukturą przemysłową), co jest klasycznym przykładem silnej antropopresji i często wiąże się z degradacją krajobrazu kulturowego. Takie przedstawienie zwykle pokazuje przewagę funkcji technicznych nad przyrodniczymi i rekreacyjnymi oraz wyraźne obniżenie walorów wizualnych.
- Odpowiedź z krajobrazem uporządkowanym rolniczym (mozaika pól, zadrzewienia śródpolne) jest niepoprawna, bo to nadal krajobraz kulturowy, ale nie musi być zdegradowany – może być harmonijny i wartościowy.
- Odpowiedź z krajobrazem naturalnym (np. las, góry, dolina rzeczna bez wyraźnych śladów działalności człowieka) jest niepoprawna, bo nie spełnia kryterium "kulturowości".
- Odpowiedź z krajobrazem miejskim uporządkowanym (czytelna zabudowa, zieleń urządzona, spójny układ) również nie musi oznaczać degradacji – urbanizacja sama w sobie nie jest synonimem degradacji.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy rysunek przedstawia krajobraz kulturowy (ślady działalności człowieka), a dopiero potem oceń, czy te przekształcenia mają charakter degradujący (dominacja uciążliwych funkcji, chaos, zanieczyszczenia, silne przekształcenia).
