KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 19.
Który z układów pomiarowych przedstawionych na rysunkach należy zastosować w celu wyznaczenia rezystancji izolacji pomiędzy uzwojeniami silnika?
Ilustracja przedstawia cztery schematy układów pomiarowych oznaczone literami A, B, C i D, które są używane do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystancję izolacji pomiędzy uzwojeniami wyznacza się, podłączając miernik rezystancji izolacji (megomierz) bezpośrednio między dwie badane fazy/uzwojenia, przy odłączonym silniku. Układ pomiarowy nie może opierać się na pomiarze doziemnym (uzwojenie–korpus), bo wtedy nie mierzy izolacji między uzwojeniami.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar rezystancji izolacji ma sprawdzić, czy izolacja elektryczna jest na tyle dobra, aby nie dochodziło do upływów prądu, zwarć oraz uszkodzeń uzwojeń. W przypadku pytania kluczowe jest sformułowanie: "pomiędzy uzwojeniami silnika". Oznacza to, że badanie ma dotyczyć izolacji między dwiema fazami (np. U–V, V–W albo U–W), a nie między uzwojeniem a obudową (PE/korpus).

Dlatego właściwy układ pomiarowy powinien spełniać warunki:

  • Megomierz podłączony między dwoma uzwojeniami – jedna końcówka przyrządu do pierwszego uzwojenia/fazy, druga do drugiego uzwojenia/fazy.
  • Silnik odłączony od zasilania i od pozostałej instalacji – aby nie mierzyć "przez" inne elementy (np. falownik, styczniki, układy filtrów), co zafałszowuje wynik i może uszkodzić urządzenia.
  • Brak celowego dołączenia korpusu/PE jako punktu odniesienia w tym konkretnym pomiarze – bo wtedy test dotyczyłby izolacji doziemnej, a nie międzyuzwojeniowej.

Odpowiedź poprawna odpowiada schematowi, w którym przyrząd jest wpięty bezpośrednio pomiędzy dwa uzwojenia. Taki pomiar wykrywa m.in. zawilgocenie, zabrudzenie, degradację izolacji lub uszkodzenia prowadzące do zwarć międzyfazowych.

Dlaczego pozostałe typowe warianty bywają błędne w tym pytaniu?

  • Układ, w którym jeden przewód miernika jest podłączony do uzwojenia, a drugi do korpusu/PE, mierzy izolację uzwojenia względem masy (pomiar doziemny), a nie między uzwojeniami.
  • Układ, w którym badany obiekt pozostaje podłączony do elementów sterowania/elektroniki (np. falownika), może dawać wyniki pozorne (prądy upływu przez elementy ochronne) i jest ryzykowny.
  • Układ sugerujący pomiar omomierzem niskonapięciowym nie jest równoważny: rezystancja izolacji wymaga pomiaru przy napięciu probierczym typowym dla mierników izolacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści występuje "pomiędzy uzwojeniami", szukaj schematu między dwoma zaciskami uzwojeń. Gdy pojawia się "do obudowy" lub "do ziemi", wtedy właściwy jest schemat uzwojenie–korpus.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rezystancja izolacji to miara "szczelności" izolacji elektrycznej. Im większa, tym mniejsze prądy upływu i mniejsze ryzyko zwarć. Dla silnika można badać izolację do obudowy (doziemną) oraz izolację między uzwojeniami (międzyfazową) – to dwa różne pomiary.
Stosuje się miernik rezystancji izolacji (megomierz), który wykonuje pomiar przy podwyższonym napięciu probierczym. Zwykły omomierz mierzy niskim napięciem i nie jest właściwy do oceny jakości izolacji uzwojeń w warunkach zbliżonych do pracy.
Końcówki megomierza podłącza się bezpośrednio do dwóch badanych uzwojeń/faz (np. U–V). W tym pomiarze nie odnosi się do obudowy. Przed badaniem silnik powinien być odłączony od zasilania i od elementów sterowania, aby nie mierzyć przez układy pośrednie.
To inne ścieżki prądu upływu i inne uszkodzenia. Pomiar doziemny wykrywa przebicia do obudowy, a pomiar międzyuzwojeniowy wykrywa degradację izolacji prowadzącą do zwarć międzyfazowych. Błędny wybór układu daje wynik, który nie odpowiada pytaniu.
Najczęściej przed uruchomieniem po dłuższym postoju, po zalaniu/zawilgoceniu, po remoncie lub w ramach przeglądów okresowych. W praktyce pomaga ocenić, czy silnik można bezpiecznie włączyć, czy wymaga suszenia, czyszczenia albo naprawy izolacji.
Tak, to bardzo ważne. Jeżeli silnik pozostanie podłączony do falownika, filtrów lub aparatury łączeniowej, wynik może być zaniżony lub "dziwny" przez prądy upływu w tych elementach. Dodatkowo pomiar napięciem probierczym może uszkodzić wrażliwą elektronikę.
Najczęstszy błąd to wybór schematu z podłączeniem do obudowy/PE, bo kojarzy się z bezpieczeństwem. Drugi błąd to pomijanie słowa "pomiędzy uzwojeniami" i traktowanie każdego pomiaru izolacji jako doziemnego. Pomaga reguła: międzyuzwojeniowy = zacisk–zacisk.
Zwykle wskazuje na zawilgocenie, zabrudzenie, uszkodzenie lakieru izolacyjnego, przetarcia przewodów lub częściowe zwarcie międzyfazowe. W eksploatacji może to skutkować przegrzewaniem, zadziałaniem zabezpieczeń, spadkiem momentu i w skrajnym przypadku awarią silnika.
Podczas testu izolacji uzwojenia mogą się naładować jak kondensator. Po zakończeniu pomiaru może pozostać napięcie resztkowe, które jest niebezpieczne dla osoby wykonującej prace. Dlatego stosuje się procedurę rozładowania zgodnie z instrukcją miernika.
Pomiar międzyfazowy ma oba przewody przyrządu podłączone do dwóch zacisków uzwojeń. Pomiar doziemny ma jeden przewód do uzwojenia, a drugi do korpusu/PE. Na rysunkach egzaminacyjnych szukaj, czy występuje symbol obudowy/uziemienia jako punkt pomiaru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 39% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Rezystancję izolacji pomiędzy uzwojeniami wyznacza się, podłączając miernik rezystancji izolacji (megomierz) bezpośrednio między dwie badane fazy/uzwojenia, przy odłączonym silniku."

Źródła:

  • IEEE Std 43-2013: IEEE Recommended Practice for Testing Insulation Resistance of Rotating Machinery (opis metody i interpretacji pomiaru IR)
  • IEC 61557-2: Electrical safety in low voltage distribution systems up to 1000 V AC and 1500 V DC — Equipment for testing, measuring or monitoring of protective measures — Part 2: Insulation resistance (wymagania dla mierników i pomiaru)

Materiały:

  • Instrukcje producentów mierników rezystancji izolacji (megomierzy) – zasady podłączania i bezpieczeństwa
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: pomiary elektryczne i diagnostyka maszyn
  • Normy i standardy dotyczące pomiarów rezystancji izolacji maszyn i instalacji (do nauki procedur i interpretacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego