KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 29.
Który z wymienionych leków nie jest lekiem aptecznym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lek apteczny to produkt leczniczy sporządzony w aptece na stan apteki zgodnie z recepturą farmakopealną (monografią). Spirytus salicylowy, woda wapienna i maść cholesterolowa są typowymi przykładami takich preparatów. Syrop sosnowy występuje jako lek gotowy wytwarzany przemysłowo, więc nie jest lekiem aptecznym.

Pełne wyjaśnienie:

Lek apteczny to produkt leczniczy sporządzony w aptece na stan apteki i wykonany zgodnie z recepturą farmakopealną (czyli według monografii zawartej w Farmakopei Polskiej lub farmakopeach państw UE). Kluczowe są więc dwa warunki: miejsce sporządzenia (apteka) oraz oparcie receptury na farmakopei, a nie na indywidualnej recepcie lekarskiej.

Syrop sosnowy (np. syrop sosnowy złożony) funkcjonuje w obrocie jako lek gotowy produkowany przemysłowo i konfekcjonowany przez wytwórcę. Skoro nie jest sporządzany w konkretnej aptece według receptury farmakopealnej, nie spełnia definicji leku aptecznego – dlatego jest poprawną odpowiedzią na pytanie "który nie jest lekiem aptecznym".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Spirytus salicylowy – jest klasycznym przykładem preparatu o ustalonym składzie recepturowym opisywanym w kontekście receptur farmakopealnych i może być sporządzany w aptece jako lek apteczny.
  • Woda wapienna (Aqua calcis) – to roztwór wodorotlenku wapnia, typowo przygotowywany w aptece według standardowej receptury i wykorzystywany jako surowiec lub preparat apteczny.
  • Maść cholesterolowa – należy do zestawu tradycyjnych maści o ustalonym składzie, spotykanych jako przykłady leków aptecznych wykonywanych zgodnie z farmakopeą.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli preparat jest powszechnie dostępny jako markowy/seryjny produkt OTC z ulotką i numerem pozwolenia wytwórcy, najczęściej będzie to lek gotowy, a nie lek apteczny. Lek apteczny rozpoznasz po tym, że jest sporządzany w aptece według monografii farmakopealnej i wydawany bezpośrednio w tej aptece.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lek apteczny to produkt leczniczy sporządzony w aptece zgodnie z recepturą farmakopealną i przeznaczony do wydania bezpośrednio w tej aptece. To odróżnia go od leku gotowego (produkowanego przemysłowo) oraz od leku recepturowego (robionego dla konkretnego pacjenta na podstawie recepty).
Lek gotowy jest wytwarzany seryjnie przez producenta, ma opakowanie fabryczne i ulotkę. Lek apteczny powstaje w aptece na podstawie monografii farmakopealnej i jest znakowany etykietą apteki (m.in. dane apteki, skład, data sporządzenia, numer serii). Klucz: kto i gdzie wytwarza preparat.
Syrop sosnowy funkcjonuje jako lek gotowy wytwarzany przemysłowo i dostępny w obrocie jako produkt producenta. Skoro nie jest sporządzany w aptece według receptury farmakopealnej, nie spełnia definicji leku aptecznego. Sama postać "syrop" nie przesądza o kategorii leku.
Lek apteczny sporządza się na stan apteki według monografii farmakopealnej, a następnie wydaje bez recepty w tej aptece. Lek recepturowy sporządza się dla konkretnego pacjenta na podstawie recepty lekarskiej (skład i dawki wynikają z recepty). Inny jest też tryb wydania i odpłatność.
Farmakopea Polska zawiera monografie i receptury, które stanowią punkt odniesienia dla sporządzania leków aptecznych. Oznacza to, że skład, sposób wykonania i wymagania jakościowe nie są "dowolne", tylko wynikają z opisu farmakopealnego. To właśnie powiązanie z farmakopeą jest jednym z kluczowych kryteriów.
Tak, jest wskazywany jako typowy przykład preparatu o ustalonym składzie, który może być sporządzany w aptece według receptury farmakopealnej. W pytaniach egzaminacyjnych często występuje jako klasyczny "lek apteczny" przeciwstawiany lekom gotowym. Decyduje spełnienie definicji: sporządzenie w aptece wg monografii.
Woda wapienna (Aqua calcis) to roztwór o ustalonym charakterze, spotykany w kontekście receptury aptecznej. W zadaniach egzaminacyjnych bywa traktowana jako przykład preparatu wykonywanego w aptece według standardowej receptury. W praktyce może występować także jako składnik do sporządzania innych preparatów.
Najczęstszy błąd to utożsamienie "apteczny" z "sprzedawany w aptece". Wiele leków jest dostępnych w aptece, ale są to leki gotowe. Drugi błąd to mylenie leku aptecznego z recepturowym (dla pacjenta). Warto zapamiętać: lek apteczny = apteka + farmakopea + na stan.
Leki apteczne sporządza się wtedy, gdy apteka wykonuje preparaty na stan według monografii farmakopealnych. W praktyce robi się to rzadziej, bo wiele dawnych preparatów ma dziś odpowiedniki jako leki gotowe, a sporządzenie w aptece wymaga czasu, surowców o jakości farmaceutycznej oraz spełnienia wymagań organizacyjnych.
Ucz się definicji i od razu ćwicz na przykładach: zaznacz, czy preparat jest gotowy (producent, ulotka), recepturowy (dla pacjenta na receptę) czy apteczny (na stan, wg farmakopei). Pomaga też lista typowych nazw łacińskich spotykanych w recepturze, np. Aqua calcis.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Lek apteczny to produkt leczniczy sporządzony w aptece na stan apteki zgodnie z recepturą farmakopealną (monografią)."

Źródła:

  • Ustawa Prawo farmaceutyczne, art. 2 ust. 10, Dz.U. 2025 poz. 750
  • Farmakopea Polska XIII, monografie narodowe dotyczące receptury (hasła/monografie leków aptecznych), wydanie urzędowe

Materiały:

  • Tekst ustawy Prawo farmaceutyczne (definicje ustawowe)
  • Farmakopea Polska (aktualne wydanie) – monografie narodowe dotyczące receptur
  • Materiały dydaktyczne do receptury aptecznej (różnice: apteczny/recepturowy/gotowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego