Rozporządzenia z mocą ustawy to szczególny rodzaj aktu normatywnego: formalnie mają rangę równą ustawie, ale są wydawane przez organ władzy wykonawczej w warunkach nadzwyczajnych. W polskim systemie prawnym (na gruncie Konstytucji RP z 1997 r.) kompetencję do ich wydania ma Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
Uprawnienie to jest jednak bardzo ściśle ograniczone. Dotyczy wyłącznie sytuacji stanu wojennego oraz tylko wtedy, gdy Sejm nie może zebrać się na posiedzenie. Dodatkowo Prezydent nie działa samodzielnie: rozporządzenie z mocą ustawy wydaje na wniosek Rady Ministrów. Taki akt musi też zostać zatwierdzony przez Sejm na najbliższym posiedzeniu, co podkreśla wyjątkowy, "zastępczy" charakter tej instytucji.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "Rada Ministrów" – rząd co do zasady wydaje rozporządzenia wykonawcze (na podstawie upoważnienia ustawowego), natomiast rozporządzenie z mocą ustawy jest odrębną instytucją i nie jest przypisane Radzie Ministrów jako organowi wydającemu.
- "Prezes Rady Ministrów" – Prezes RM również może wydawać rozporządzenia wykonawcze w przewidzianym prawem zakresie, ale nie jest organem uprawnionym do stanowienia rozporządzeń z mocą ustawy.
- "Sejm" – Sejm stanowi ustawy, jednak nie wydaje rozporządzeń z mocą ustawy; w tej procedurze jego rola polega na późniejszym zatwierdzeniu rozporządzenia wydanego przez Prezydenta.
W nauce do egzaminu warto zapamiętać skojarzenie: "moc ustawy, ale nie ustawa" oznacza wyjątek uruchamiany w skrajnych warunkach, gdy normalna praca parlamentu jest niemożliwa.
