W pytaniu kluczowe są dwa warunki: odpłatność wykonywania zadań oraz pokrywanie kosztów działalności z własnych przychodów. Oznacza to, że jednostka uzyskuje wpływy z realizowanych usług (np. opłat, taryf, należności) i z tych wpływów finansuje bieżące funkcjonowanie.
Odpowiedź "Oczyszczalnia ścieków." pasuje do takiego modelu, ponieważ działalność związana z oczyszczaniem ścieków w praktyce jest powiązana z odpłatnymi usługami komunalnymi, a koszty funkcjonowania są pokrywane z przychodów uzyskiwanych od odbiorców usług (w formie opłat/taryf). To odpowiada opisowi jednostki działającej na zasadzie odpłatności i samofinansowania kosztów z wpływów.
Pozostałe odpowiedzi są typowymi przykładami jednostek, które realizują zadania publiczne finansowane głównie z budżetu:
- "Policja." – realizuje zadania państwowe, co do zasady nie działa w oparciu o odpłatność za usługi na rzecz obywateli jako podstawowe źródło pokrywania kosztów.
- "Szkoła publiczna." – zapewnia edukację publiczną, finansowaną zasadniczo ze środków publicznych; opłaty (jeśli występują) nie stanowią typowej podstawy pokrywania wszystkich kosztów działalności.
- "Sąd." – jest elementem władzy sądowniczej, a jego działalność jest finansowana z budżetu; opłaty sądowe nie oznaczają, że jednostka pokrywa koszty działania wyłącznie z własnych przychodów.
Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na słowa-klucze "odpłatność" i "z własnych przychodów pokrywa koszty". Jeżeli w odpowiedziach pojawiają się instytucje typowo budżetowe (służby, sądy, szkoły), zwykle nie spełniają one warunku samofinansowania z przychodów własnych.
