KWALIFIKACJA PGF8 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Który z wymienionych procesów należy przeprowadzić w celu złamania arkuszy (np. mapy, biuletynu) do określonego formatu za pomocą maszyny introligatorskiej?
Ilustracja przedstawia dwa etapy procesu falcowania arkuszy papieru.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Falcowanie to mechaniczne składanie arkusza na zgięciach, aby uzyskać mniejszy, określony format (np. mapy lub biuletyny). Rycowanie (bigowanie) jedynie przygotowuje linię zgięcia, perforowanie wykonuje rząd otworów, a sztancowanie wycina kształt. Dlatego właściwy proces to falcowanie.

Pełne wyjaśnienie:

W introligatorstwie "złamanie arkusza" oznacza wykonanie zgięć i złożenie arkusza tak, aby po złożeniu uzyskać wymagany format (np. z arkusza większego powstaje składka lub gotowy, mniejszy format mapy, biuletynu czy folderu). Procesem, który realizuje to zadanie na maszynie, jest falcowanie – czyli składanie arkusza według ustalonego schematu (złamy: pojedyncze, równoległe, krzyżowe itp.).

Pozostałe wskazane czynności są innymi rodzajami obróbki, ale nie służą bezpośrednio do uzyskania formatu poprzez złożenie:

  • "Rycowanie" (często rozumiane w praktyce jako nacinanie/zgniatanie linii zgięcia, zbliżone funkcją do bigowania) ma na celu ułatwienie późniejszego zginania i ograniczenie pękania papieru lub warstwy zadruku. Samo w sobie nie daje jednak efektu "złamania do formatu", bo nie składa arkusza.
  • "Perforowanie" polega na wykonaniu szeregu drobnych otworów (lub nacięć) wzdłuż linii, aby umożliwić łatwe oderwanie fragmentu (np. kuponu, odrywki). To nie jest składanie arkusza.
  • "Sztancowanie" to wykrawanie kształtów za pomocą wykrojnika (np. otworów, zaokrągleń, niestandardowych konturów opakowań i zawieszek). Zmienia kształt elementu, ale nie jest procesem łamania/ składania do formatu.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: jeśli celem jest uzyskanie formatu przez złożenie – wybierasz falcowanie; jeśli celem jest przygotowanie linii zgięcia – myślisz o bigowaniu/rycowaniu; jeśli oderwanie – perforowanie; jeśli wycięcie kształtu – sztancowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Falcowanie to proces składania arkusza papieru na zgięciach w celu uzyskania mniejszego, określonego formatu lub składki (np. do folderu, mapy, biuletynu). Wykonuje się je ręcznie lub maszynowo na falcerce, zgodnie z ustalonym schematem złamu.
Falcowanie realnie składa arkusz, a rycowanie/bigowanie zwykle przygotowuje linię zgięcia (osłabia lub odkształca papier), żeby składanie było estetyczne i bez pęknięć. Jeśli w zadaniu chodzi o uzyskanie formatu przez złożenie, właściwe jest falcowanie.
Perforowanie wykonuje rzędy otworów lub nacięć, aby umożliwić łatwe odrywanie części wydruku (np. kuponu). Nie powoduje złożenia arkusza i nie zmienia formatu przez składanie. Dlatego nie jest procesem "złamania" arkusza w znaczeniu introligatorskim.
Sztancowanie to wykrawanie kształtu z papieru/tektury za pomocą wykrojnika (sztancy). Stosuje się je np. do opakowań, zawieszek, etykiet czy elementów z niestandardowym konturem. To proces cięcia, a nie składania, więc nie zastępuje falcowania.
Najczęściej falcuje się foldery, ulotki składane, biuletyny, instrukcje wkładane do opakowań oraz mapy. W praktyce falcowanie jest kluczowe, gdy projekt zakłada kilka stron/łamów na jednym arkuszu i trzeba uzyskać poręczny format końcowy.
Bigowanie (czasem mylone z rycowaniem) wykonuje się przed falcowaniem, gdy papier jest grubszy, powlekany lub mocno zadrukowany i istnieje ryzyko pękania na grzbiecie zgięcia. Linia bigu pomaga uzyskać czyste, równe zagięcie i lepszą jakość wyrobu.
Częsty błąd to wybór procesu "podobnego" w skojarzeniach: perforowania (bo też robi linię) albo rycowania/bigowania (bo też dotyczy zgięcia). Warto zapamiętać: tylko falcowanie składa arkusz i daje format po złożeniu.
Nie zawsze. Proste zgięcia można wykonać ręcznie (np. na bigownicy ręcznej lub przez zaginanie), ale w produkcji nakładowej stosuje się falcerki, bo zapewniają szybkość, powtarzalność i dokładność. W pytaniu egzaminacyjnym kluczowe jest rozpoznanie procesu, nie sposób wykonania.
Jeśli projekt ma być składany (np. ulotka A4 składana do DL, mapa składana do kieszonkowego formatu), w specyfikacji trzeba podać falcowanie i najlepiej schemat złamu. Gdy ma być tylko linia zgięcia bez składania, wtedy wskazuje się bigowanie.
Ucz się przez porównania funkcji: składanie (falcowanie), linia zgięcia (bigowanie/rycowanie), odrywanie (perforowanie), wykrawanie (sztancowanie). Pomaga też analizowanie przykładów wyrobów reklamowych i dopasowywanie do nich procesu wykończenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że falcowanie to mechaniczne składanie arkusza na zgięciach, aby uzyskać mniejszy, określony format (np. mapy lub biuletyny).

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Falcowanie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Falcowanie (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Perforacja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Perforacja (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Sztancowanie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sztancowanie (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Słowniki i leksykony poligraficzne (hasła: falcowanie, bigowanie/rycowanie, perforowanie, sztancowanie)
  • Podstawowe podręczniki/opracowania z zakresu procesów introligatorskich i uszlachetniania druków
  • Materiały producentów maszyn introligatorskich (opisy funkcji falcerek, bigówek, perforatorów, sztanc)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego