KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 10.
Który z wymienionych przyrządów pomiarowych należy zastosować do określenia stopnia zużycia otworu w płycie tnącej wykrojnika o średnicy Dt = 15 ±0,01 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zużycie otworu ocenia się przez pomiar średnicy wewnętrznej z wymaganą dokładnością. Średnicówka mikrometryczna dwustykowa jest przeznaczona do precyzyjnych pomiarów otworów (średnic wewnętrznych). Mikrometr zewnętrzny mierzy wymiary zewnętrzne, głębokościomierz służy do głębokości, a średnicówka czujnikowa typowo pracuje porównawczo po nastawie.

Pełne wyjaśnienie:

Aby określić stopień zużycia otworu w płycie tnącej wykrojnika, w praktyce mierzy się przede wszystkim średnicę wewnętrzną (czy otwór "rozbił się" i ma większą średnicę) oraz często także zmianę kształtu, np. owalność. Ponieważ średnica nominalna wynosi 15 mm z tolerancją ±0,01 mm, potrzebny jest przyrząd umożliwiający wiarygodny pomiar średnicy wewnętrznej w tej klasie dokładności.

Odpowiedź "Średnicówkę mikrometryczną dwustykową" uzasadnia to, że jest to przyrząd zaprojektowany właśnie do bezpośrednich pomiarów otworów (dwupunktowy kontakt z ściankami otworu) i pozwala odczytać wartość średnicy z dokładnością odpowiednią do kontroli zużycia elementów narzędziowych.

Pozostałe opcje nie pasują do zadania pomiarowego:

  • "Mikrometr do pomiarów zewnętrznych" służy do wymiarów zewnętrznych (np. wałków, grubości). Nie jest przeznaczony do pomiaru średnic wewnętrznych otworów w typowym zastosowaniu warsztatowym.
  • "Średnicówkę czujnikową trójstykową" stosuje się do pomiarów otworów, ale w praktyce bardzo często jest to pomiar porównawczy (wymaga nastawy na wzorcu, np. pierścieniu), a wskazanie czujnika pokazuje odchyłkę od nastawy. W pytaniu chodzi o dobór przyrządu do określenia zużycia przez pomiar średnicy z tolerancją, więc właściwsza jest średnicówka mikrometryczna dająca bezpośredni odczyt średnicy.
  • "Głębokościomierz suwmiarkowy" mierzy głębokość (np. rowków, otworów ślepych), a nie średnicę. Nie pozwoli określić powiększenia/zużycia średnicy otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw nazwij wielkość mierzoną (tu: średnica wewnętrzna), potem dobierz przyrząd "pod geometrię" (otwór = średnicówka), a dopiero na końcu sprawdź, czy typ przyrządu i sposób odczytu spełniają wymaganą dokładność/tolerancję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mierzy średnicę wewnętrzną otworów metodą dwupunktowego styku ze ściankami. Umożliwia bezpośredni odczyt wartości średnicy, co jest przydatne przy ocenie zużycia (np. powiększenia otworu) oraz przy pracy z małymi tolerancjami wymiarowymi.
Mikrometr do pomiarów zewnętrznych jest skonstruowany do obejmowania elementu z zewnątrz (np. wałka). Nie zapewnia prawidłowej geometrii styku wewnątrz otworu, więc nie pozwala wiarygodnie wyznaczyć średnicy wewnętrznej ani ocenić jej zużycia.
Oznacza dopuszczalny zakres wymiaru otworu wokół wartości 15 mm. Przy ocenie zużycia sprawdza się, czy średnica nadal mieści się w tym przedziale. Im mniejsza tolerancja, tym większe znaczenie ma dobór przyrządu do pomiarów wewnętrznych o odpowiedniej rozdzielczości i powtarzalności.
Najczęściej kontroluje się powiększenie średnicy (otwór staje się większy) oraz owalność wynikającą z nierównomiernego obciążenia i tarcia. Pomiar średnicy w kilku przekrojach i kierunkach pomaga ocenić, czy narzędzie wymaga naprawy lub wymiany elementu.
Tak, służy do pomiaru otworów, ale w praktyce często działa jako przyrząd porównawczy: po ustawieniu na wzorcu wskazuje odchyłkę od nastawy. Na egzaminie warto rozróżnić pomiar bezpośredni (mikrometryczny) od porównawczego (czujnikowego) i dobrać narzędzie do celu zadania.
Najpierw ustal, że mierzysz wymiar wewnętrzny, więc potrzebujesz narzędzia do otworów (średnicówka, czujnik do otworów). Następnie dopasuj zakres i wymaganą dokładność do tolerancji oraz warunków pomiaru (dostęp, długość otworu, możliwość nastawy na wzorcu).
Częste błędy to: brak osiowania przyrządu w otworze, zbyt duży nacisk pomiarowy, pomiar tylko w jednym kierunku (pominięcie owalności), brak kontroli temperatury elementu oraz brak sprawdzenia/nastawy przyrządu. Skutkiem są wyniki niestabilne i zaniżona wiarygodność oceny zużycia.
Głębokościomierza suwmiarkowego używa się wtedy, gdy kontrolowana jest głębokość cechy: rowka, gniazda, stopnia lub otworu ślepego. Nie służy on do mierzenia średnicy. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest dopasowanie przyrządu do wielkości: średnica vs głębokość.
Zużyty otwór może pogorszyć jakość wyrobu (wymiar, zadzior, powtarzalność) oraz zwiększyć ryzyko uszkodzeń narzędzia i przestojów. Regularna kontrola średnicy pozwala wcześnie wykryć przekroczenie tolerancji, zaplanować regenerację i utrzymać stabilność procesu cięcia/tłoczenia.
Zwróć uwagę na słowa "otwór" i "średnica" oraz na to, że zużycie otworu zwykle oznacza zmianę jego średnicy/kształtu. To automatycznie kieruje wybór na przyrządy do wymiarów wewnętrznych (średnicówki), a eliminuje narzędzia do wymiarów zewnętrznych i do głębokości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zużycie otworu ocenia się przez pomiar średnicy wewnętrznej z wymaganą dokładnością.

Materiały:

  • Podręcznik/metodyka: metrologia techniczna (pomiary warsztatowe)
  • Instrukcje producentów średnicówek (zasada pomiaru 2-punktowego, zakresy i rozdzielczość)
  • Ćwiczenia praktyczne: pomiar otworu średnicówką i porównanie z mikrometrem zewnętrznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego