Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CES2 - STYCZEŃ 2020



PYTANIE NR 2.
Który z wymienionych surowców barwiących należy dodać do zestawu szklarskiego, aby wyprodukować szkło o barwie żółtej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szkło o barwie żółtej uzyskuje się m.in. przez barwienie w masie związkami kadmu, a typowym surowcem barwiącym jest siarczek kadmu. Pozostałe związki z listy są kojarzone z innymi odcieniami (np. selenowe częściej z czerwienią), dlatego nie są najlepszym wyborem dla barwy żółtej.

Pełne wyjaśnienie:

Barwa szkła zależy od tego, jakie domieszki (surowce barwiące) zostaną wprowadzone do zestawu szklarskiego oraz w jakiej postaci chemicznej i warunkach procesu będą oddziaływać w stopie szklanym. W praktyce przemysłowej część barw uzyskuje się dzięki obecności jonów metali w określonych stanach utlenienia, a część dzięki domieszkom tworzącym charakterystyczne centra barwne.

Odpowiedź "Siarczek kadmu." jest poprawna, ponieważ związki kadmu są klasycznie kojarzone z uzyskiwaniem odcieni żółtych (a także żółto‑pomarańczowych) w szkle barwionym w masie. Dlatego, jeśli celem jest szkło żółte, wybór siarczku kadmu jest zgodny z typową wiedzą technologiczną o surowcach barwiących.

  • "Siarczek żelaza." nie jest standardową odpowiedzią dla barwy żółtej w technologii szkła. Związki żelaza w szkle częściej kojarzą się z odcieniami zielonkawymi lub brunatnymi (zależnie od warunków redoks i składu), a nie z czystą żółcią.
  • "Selenek kadmu." sugeruje przesunięcie barwy w stronę pomarańczowo‑czerwonej. Domieszki selenowe są typowo łączone z barwami czerwonymi i różowymi, więc nie jest to najtrafniejsza opcja dla barwy żółtej.
  • "Selenin baru." nie jest typowym "surowcem barwiącym na żółto" w podstawowych zestawieniach dla szkła barwionego; nazwa wskazuje na związek selenu, który częściej pojawia się w kontekście innych efektów barwnych niż czysta żółć.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o barwienie szkła warto zapamiętać pary "domieszka → typowa barwa" i nie sugerować się wyłącznie brzmieniem nazwy. Dodatkowo w realnej produkcji należy uwzględniać wymagania BHP i ograniczenia stosowania niektórych związków (np. metali ciężkich), ale samo pytanie sprawdza przede wszystkim klasyczne przypisanie barwnika do barwy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest surowiec barwiący w zestawie szklarskim?
Surowiec barwiący to dodatek do zestawu szklarskiego, który po stopieniu powoduje powstanie określonej barwy szkła (barwienie w masie). Działa przez wprowadzenie jonów/metali lub centrów barwnych w strukturze szkła, a efekt zależy też od składu i warunków topienia.
Jak uzyskuje się szkło o barwie żółtej w hucie?
Najczęściej uzyskuje się je przez dobranie odpowiedniego barwnika do zestawu oraz utrzymanie właściwych warunków procesu (temperatura, atmosfera pieca, czas przetrzymania). Klasycznie do żółtych odcieni stosuje się domieszki kadmowe, np. siarczek kadmu.
Dlaczego związki kadmu dają żółte zabarwienie szkła?
W technologii szkła związki kadmu są znane z tego, że mogą tworzyć w stopie lub w strukturze szkła układy odpowiedzialne za absorpcję części widma światła, co daje żółty (czasem żółto‑pomarańczowy) odcień. Ostateczny kolor zależy od receptury i parametrów topienia.
Czy selen zawsze barwi szkło na czerwono?
Nie zawsze "zawsze", ale w praktyce przemysłowej domieszki selenowe są najczęściej kojarzone z barwami czerwonymi lub różowymi oraz z modyfikacją odcieni (np. neutralizacją zieleni). Dlatego w pytaniach testowych selen zwykle nie jest najlepszym wyborem dla czystej żółci.
Jakie barwy najczęściej daje żelazo w szkle?
Domieszki żelaza w szkle często powodują zabarwienie zielonkawe lub brunatne, a konkretny odcień zależy m.in. od stanu utlenienia żelaza oraz warunków redoks w piecu. To częsty "błąd egzaminacyjny": przypisanie żelazu żółci tylko na podstawie intuicji.
Co oznacza "barwienie w masie" szkła?
Barwienie w masie oznacza, że barwnik jest dodany do zestawu i kolor jest obecny w całej objętości szkła, a nie tylko na powierzchni. Dzięki temu barwa jest trwalsza i nie znika po zarysowaniu, w przeciwieństwie do niektórych powłok barwnych.
Kiedy operator koryguje barwę szkła w trakcie produkcji?
Korektę wykonuje się, gdy kontrola jakości (wizualna lub laboratoryjna) pokaże odchylenie od wymaganego odcienia. Wtedy koryguje się dozowanie dodatków barwiących lub warunki procesu (np. atmosfera pieca). Ważne jest, by robić to zgodnie z recepturą i procedurami zakładowymi.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach o barwniki szkła?
Najczęstsze błędy to mylenie podobnych nazw związków (siarczek vs selenek), wybór na podstawie skojarzeń zamiast wiedzy (np. "żelazo = żółty"), oraz nieuwzględnianie, że barwa zależy od warunków procesu. Pomaga nauka typowych par: dodatek → odcień.
Czy wybór barwnika zależy od rodzaju szkła (sodowe, borokrzemowe)?
Tak, skład bazowego szkła ma znaczenie: inna sieć strukturalna i inne dodatki mogą zmieniać skuteczność barwnika i odcień. Dlatego w praktyce receptury są dopasowane do rodzaju szkła i asortymentu. W pytaniach testowych zwykle chodzi jednak o najbardziej typowe skojarzenie barwy z dodatkiem.
Jak przygotować się do pytań o surowce barwiące na egzaminie?
Najlepiej zrobić tabelę skojarzeń: domieszka (np. kadm, selen, chrom, kobalt) → typowa barwa, oraz dopisać, co wpływa na odcień (warunki redoks, stężenie, czas topienia). Warto też ćwiczyć pytania jednokrotnego wyboru, bo sprawdzają szybkie rozpoznanie barwnika.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że szkło o barwie żółtej uzyskuje się m.in. przez barwienie w masie związkami kadmu, a typowym surowcem barwiącym jest siarczek kadmu.

Źródła:

  • W. Vogel, Chemistry of Glass, American Ceramic Society, wydanie książkowe (rozdziały o barwieniu szkła i domieszkach barwiących)
  • W. H. Zachariasen, The Atomic Arrangement in Glass, Journal of the American Chemical Society, 1932 (podstawy związków składu/struktury szkła i wpływu domieszek)

Materiały:

  • Podręczniki z technologii szkła (skład zestawu, barwienie i odbarwianie)
  • Materiały szkoleniowe producentów surowców/dodatków do szkła (karty techniczne barwników)
  • Notatki zakładowe/opracowania technologiczne dotyczące barwienia szkła w danym asortymencie
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego