KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 21.
Który z zespołów lornetki pryzmatycznej odpowiada za skręcenie obrazu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pryzmatyczny układ odwracający w lornetce pryzmatycznej służy do odwrócenia i wyprostowania obrazu, który po przejściu przez obiektyw byłby odwrócony. Obiektyw i okulary odpowiadają głównie za tworzenie obrazu i powiększenie, a napęd centralny za regulację, nie za orientację obrazu.

Pełne wyjaśnienie:

W lornetce pryzmatycznej obraz tworzony przez obiektyw jest z natury rzeczy odwrócony (taki efekt daje prosty układ soczewek w optyce geometrycznej). Aby użytkownik widział obraz "normalnie" zorientowany, w tor optyczny wprowadza się układ pryzmatyczny odwracający (tzw. układ wyprostowujący obraz). To właśnie pryzmaty zmieniają orientację obrazu, realizując jego odwrócenie/wyprostowanie oraz jednocześnie "łamiąc" drogę promieni, co pozwala skrócić konstrukcję przy zachowaniu odpowiedniej ogniskowej.

Dlatego odpowiedź "Pryzmatyczny układ odwracający." jest poprawna: opisuje zespół, którego zadaniem jest korekta orientacji obrazu w lornetce pryzmatycznej.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ dotyczą innych funkcji:

  • "Układ obiektywów." – obiektyw zbiera światło i tworzy rzeczywisty obraz pośredni, ale nie odpowiada za jego "wyprostowanie" w lornetce; bez pryzmatów (lub odpowiedniego układu soczewek) obraz pozostaje odwrócony.
  • "Zespół napędu centralnego." – jest elementem mechanicznym regulacji (np. ustawiania ostrości lub synchronizacji ruchu części), nie wprowadza kontrolowanej zmiany orientacji obrazu w sensie optycznym.
  • "Zespół okularów." – okular działa jak lupa powiększająca obraz utworzony przez obiektyw i wpływa na komfort obserwacji oraz parametry widzenia, ale nie jest typowym zespołem przeznaczonym do wyprostowania obrazu w lornetce pryzmatycznej.

W praktyce serwisowej rozpoznanie roli pryzmatów jest ważne przy diagnostyce: problemy z ułożeniem, mocowaniem lub regulacją pryzmatów mogą skutkować nienaturalną orientacją obrazu, rozjechaniem osi optycznych i trudnościami z uzyskaniem komfortowego widzenia obuocznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ pryzmatyczny koryguje orientację obrazu (wyprostowuje go) oraz "łamie" tor optyczny, dzięki czemu lornetka może być krótsza przy zachowaniu odpowiednich parametrów. Bez tego obrazu z obiektywu zwykle nie ogląda się w prawidłowej orientacji.
W prostym układzie soczewek obiektyw tworzy rzeczywisty obraz pośredni, który jest odwrócony względem obserwowanego obiektu. To typowa własność obrazowania w optyce geometrycznej, dlatego potrzebny jest dodatkowy układ (np. pryzmaty), aby obraz wyprostować.
W lornetkach spotyka się przede wszystkim rozwiązania oparte o pryzmaty Porro oraz pryzmaty dachowe. W obu przypadkach ich rola obejmuje wyprostowanie obrazu dla obserwatora oraz zmianę przebiegu promieni w tubusach lornetki.
Zwykle nie. Okulary odpowiadają głównie za powiększenie obrazu pośredniego wytworzonego przez obiektyw oraz za komfort obserwacji (np. pole widzenia, odległość źrenicy wyjściowej). Za orientację obrazu w lornetce pryzmatycznej odpowiada przede wszystkim zespół pryzmatów.
Typowe objawy to trudność w uzyskaniu jednego, zgodnego obrazu obuocznego, wrażenie "rozjechania" widzenia, spadek jakości obrazu lub nietypowa orientacja/położenie obrazu. W praktyce serwisowej sprawdza się ułożenie, mocowania i możliwość regulacji pryzmatów.
Obiektyw zbiera światło i tworzy obraz pośredni, decydując m.in. o jasności i rozdzielczości. Pryzmaty nie są "od tworzenia obrazu od zera", tylko modyfikują tor optyczny: korygują orientację obrazu i umożliwiają kompaktową budowę przyrządu.
Napęd centralny działa podczas regulacji wykonywanej przez użytkownika, najczęściej przy ustawianiu ostrości (synchronizuje ruch elementów w obu torach). To mechanika nastawcza, a nie element odpowiedzialny za odwrócenie lub wyprostowanie obrazu w sensie optycznym.
Częsty błąd to przypisanie funkcji wyprostowania obrazu obiektywowi lub okularom, bo to "najbardziej znane" elementy optyczne. Inny błąd wynika z mylenia pojęć: regulacja mechaniczna (napęd) nie zmienia orientacji obrazu, tylko ustawienie ostrości/położenia.
Może, ale wymagałoby to innego układu wyprostowującego (np. dodatkowych soczewek) lub specyficznej konstrukcji optycznej. W praktyce lornetki "klasyczne" kojarzone są z układami pryzmatycznymi, bo pryzmaty realizują wyprostowanie obrazu i skracają konstrukcję.
Warto opanować mapę funkcji: obiektyw (tworzy obraz), pryzmaty (wyprostowują i zmieniają tor), okular (powiększa), mechanizmy (regulują). Pomaga też rysowanie prostego schematu toru optycznego i dopisywanie roli każdego zespołu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Pryzmatyczny układ odwracający w lornetce pryzmatycznej służy do odwrócenia i wyprostowania obrazu, który po przejściu przez obiektyw byłby odwrócony."

Źródła:

  • Wikipedia: "Lornetka" (sekcja o budowie i roli pryzmatów) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Lornetka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Pryzmat Porro" (opis wyprostowania/odwracania obrazu w pryzmatach Porro) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pryzmat_Porro (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Binoculars" (section on prisms and image erection) – https://en.wikipedia.org/wiki/Binoculars (accessed: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw optyki geometrycznej (promienie, obraz, odwrócenie obrazu)
  • Materiały serwisowe o budowie lornetek (schemat toru optycznego, rola pryzmatów Porro/dachowych)
  • Instrukcje szkoleniowe z montażu i kolimacji lornetek pryzmatycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego