KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 7.
Który zabieg obróbki skrawaniem należy wykonać na powierzchni oznaczonej na rysunku Tr24x5?
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny elementu mechanicznego, prawdopodobnie gwintu trapezowego o oznaczeniu Tr24x5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tr24x5 to oznaczenie gwintu trapezowego: "Tr" wskazuje rodzaj gwintu, a liczby podają jego wymiary (średnicę i skok). Jeżeli na rysunku dana powierzchnia jest opisana jako Tr24x5, oznacza to, że należy na niej wykonać gwint. Dlatego właściwym zabiegiem jest nacinanie gwintu, a nie frezowanie rowka czy nacinanie uzębienia.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Tr24x5 odnosi się do gwintu trapezowego. W praktyce warsztatowej zapis tego typu na rysunku technicznym jest informacją, że wskazana powierzchnia ma być powierzchnią gwintowaną, czyli należy wykonać na niej zarys gwintu o zadanych parametrach.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Nacinanie gwintu." – jest to ogólne określenie wykonania gwintu metodą skrawania (np. nożem na tokarce, gwintownikiem/narzynką, frezem do gwintów – zależnie od technologii). Istotą jest tu rozpoznanie, że cechą geometryczną do wykonania jest gwint, a nie rowek, płaszczyzna czy uzębienie.

  • "Nacinanie uzębienia." dotyczy wykonywania zębów kół zębatych lub wielowypustów. Oznaczenie Tr nie opisuje uzębienia, tylko gwint o profilu trapezowym, więc ta operacja nie odpowiada wymaganej cesze.
  • "Frezowanie rowka pod wpust." stosuje się do wykonania rowka wpustowego w wale lub piaście (połączenie wał–piasta). Rowek jest inną cechą niż gwint; na rysunku rowki mają własne wymiary i oznaczenia, a zapis Tr24x5 nie służy do opisu rowków.
  • "Frezowanie powierzchni płaskiej." jest operacją kształtującą płaszczyzny. Gwint wymaga ukształtowania helikalnego zarysu, więc sama obróbka płaszczyzny nie spełni wymagania wynikającego z oznaczenia Tr.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści/na rysunku widzisz zapis rozpoczynający się od symbolu rodzaju gwintu (np. litery), potraktuj go jako "sygnał", że kluczowa jest operacja gwintowania. Dopiero później analizuj, czy chodzi o gwint zewnętrzny czy wewnętrzny i jaką metodą może być wykonany.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tr24x5 oznacza gwint trapezowy. "Tr" identyfikuje rodzaj profilu gwintu, a liczby opisują jego podstawowe wymiary (m.in. średnicę i skok). Taki zapis przy powierzchni detalu informuje, że ma ona być powierzchnią gwintowaną o tych parametrach.
Gdy powierzchnia jest opisana symbolem zaczynającym się od Tr, należy zaplanować wykonanie gwintu, czyli nacinanie/gwintowanie. Konkretna metoda (toczenie gwintu, frezowanie gwintu, gwintownik) zależy od technologii, ale celem zawsze jest uzyskanie zarysu gwintu.
Uzębienie dotyczy kół zębatych, zębatek lub wielowypustów i jest opisywane innymi parametrami niż gwint. Zapis Tr24x5 opisuje gwint trapezowy (helikalny zarys na powierzchni), a nie zęby. To inna geometria i inny cel funkcjonalny elementu.
Nie. Gwint metryczny jest zwykle oznaczany innym symbolem (np. literą "M"). Zapis Tr odnosi się do gwintu trapezowego, stosowanego często w mechanizmach posuwu i przenoszenia dużych obciążeń osiowych (np. śruby pociągowe), gdzie liczy się trwałość i sprawność.
Gwinty trapezowe spotyka się w elementach zamieniających ruch obrotowy na postępowy, np. w imadłach, podnośnikach śrubowych, śrubach pociągowych obrabiarek lub mechanizmach regulacyjnych. Ich profil lepiej znosi obciążenia i zużycie niż typowe gwinty złączne.
Gwint jest rozpoznawalny po oznaczeniu gwintu (np. symbol rodzaju i parametry) oraz typowych liniach przedstawienia gwintu. Rowek pod wpust jest opisywany wymiarami szerokości i głębokości rowka oraz często odniesieniem do wpustu. Zapis Tr24x5 jednoznacznie wskazuje gwint.
W języku potocznym w warsztacie często używa się ich zamiennie, bo oba odnoszą się do wykonania gwintu. "Gwintowanie" bywa kojarzone szczególnie z gwintownikiem lub narzynką, a "nacinanie" z obróbką skrawaniem nożem/frezem. Na egzaminie liczy się rozpoznanie, że trzeba wykonać gwint.
Częsty błąd to wybór operacji "frezowanie", bo wydaje się uniwersalna, bez odczytania symbolu gwintu. Drugi błąd to mylenie terminów "nacinanie" (gwintu) z "nacinaniem uzębienia". Pomaga zasada: najpierw identyfikuj cechę geometryczną (gwint/rowek/płaszczyzna), potem technologię.
Nie zawsze. Tokarka jest bardzo typową maszyną do wykonywania gwintów (zwłaszcza zewnętrznych), ale gwint trapezowy można też wykonywać innymi metodami, zależnie od materiału, wielkości i dokładności: frezowaniem gwintu, narzędziami gwintującymi lub metodami specjalnymi. Kluczowe jest, że celem jest wykonanie gwintu.
Ćwicz szybkie rozpoznawanie zapisów na rysunku: oznaczeń gwintów, pasowań, chropowatości oraz typowych cech (rowek, faza, promień). Następnie kojarz je z operacjami: gwintowanie, toczenie, frezowanie, wiercenie. Na egzaminie zwykle wygrywa metoda "symbol → cecha → operacja".
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Tr24x5 to oznaczenie gwintu trapezowego: "Tr" wskazuje rodzaj gwintu, a liczby podają jego wymiary (średnicę i skok)."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Gwint trapezowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwint_trapezowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Gwint" — sekcja o rodzajach gwintów i zastosowaniach — https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwint (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw obróbki skrawaniem (gwintowanie, frezowanie, dłutowanie/nacinanie uzębień)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego: oznaczenia gwintów
  • Katalogi/normy dotyczące gwintów trapezowych (opis profilu i sposobu oznaczania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego