KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 21.
Który ze znaków ostrzegawczych powinien być umieszczony na opakowaniu jednostkowym ze stałym wodorotlenkiem sodu?
Ilustracja przedstawia cztery symbole ostrzegawcze, które mogą być stosowane na opakowaniach substancji chemicznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stały wodorotlenek sodu działa silnie żrąco – może powodować ciężkie oparzenia skóry i poważne uszkodzenia oczu oraz atakować niektóre metale. Dlatego na opakowaniu jednostkowym powinien znaleźć się piktogram przedstawiający dłoń i powierzchnię/metal polewane cieczą, czyli ostrzeżenie przed działaniem żrącym.

Pełne wyjaśnienie:

Stały wodorotlenek sodu (NaOH) jest mocną zasadą o działaniu żrącym. W kontakcie z wilgocią i tkankami reaguje gwałtownie, co może prowadzić do ciężkich oparzeń chemicznych skóry oraz poważnych uszkodzeń oczu. Z punktu widzenia eksploatacji instalacji i gospodarki chemikaliami w zakładzie ważne jest również to, że NaOH może oddziaływać korozyjnie na wybrane materiały, dlatego poprawne oznakowanie opakowania jest kluczowe dla bezpieczeństwa pracy.

Właściwy znak ostrzegawczy to piktogram kojarzony z klasą zagrożenia "substancja żrąca" – przedstawia probówki z cieczą kapiącą na dłoń oraz na powierzchnię/metal. Taki symbol informuje pracownika m.in. o konieczności stosowania odpowiednich rękawic, ochrony oczu/twarzy, zasad bezpiecznego przesypywania/dozowania oraz o wymaganiach dotyczących pierwszej pomocy (długie płukanie wodą, szybka reakcja na kontakt).

Pozostałe piktogramy spotykane na etykietach chemikaliów bywają mylone z "żrącym", ale oznaczają inne zagrożenia:

  • symbole od toksyczności ostrej (ryzyko zatrucia po połknięciu/wdychaniu) nie opisują wprost oparzeń chemicznych skóry typowych dla NaOH;
  • znak łatwopalności dotyczy substancji zapalnych – NaOH nie jest typowym materiałem palnym;
  • znaki związane z zagrożeniem dla środowiska lub drażnieniem nie oddają skali ryzyka ciężkich oparzeń, które jest kluczowe dla mocnych zasad.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: jeśli substancja "wypala" skórę i niszczy materiały, szukaj piktogramu z kapiącą cieczą na rękę i metal. To najszybsza droga do poprawnego wyboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To ostrzeżenie przed działaniem żrącym. Informuje, że substancja może powodować poważne oparzenia skóry i uszkodzenia oczu oraz działać korozyjnie na metale. W praktyce oznacza konieczność stosowania odpowiednich rękawic, ochrony oczu i ścisłych procedur postępowania.
NaOH jest mocną zasadą, która w kontakcie z wilgocią i tkankami reaguje intensywnie, prowadząc do chemicznego uszkodzenia skóry i oczu. Nawet postać stała może stanowić duże zagrożenie, bo pył lub granulat po zwilżeniu staje się silnie żrący.
Najbardziej typowe są ciężkie oparzenia skóry i poważne uszkodzenie oczu. Dodatkowo pył/aerozol może drażnić drogi oddechowe. Dlatego przy pracy z NaOH ważne są: okulary lub przyłbica, rękawice odporne chemicznie i unikanie pylenia.
Tak. Postać stała (płatki, granulat, perły) nadal jest substancją żrącą. Kontakt ze skórą, a szczególnie z oczami, może być bardzo niebezpieczny, zwłaszcza gdy NaOH ulegnie zwilżeniu. Oznakowanie ma ostrzegać niezależnie od stanu skupienia.
Znak żrący pokazuje kapiącą ciecz niszczącą dłoń i metal i wiąże się z ryzykiem ciężkich oparzeń. Znak drażniący zwykle kojarzy się z "wykrzyknikiem" i dotyczy lżejszych skutków (np. podrażnienie). NaOH typowo wymaga podejścia jak do substancji żrącej.
Pojawia się, gdy substancja/mieszanina jest sklasyfikowana jako powodująca oparzenia skóry lub poważne uszkodzenia oczu albo wykazuje korozyjność wobec metali. W praktyce dotyczy m.in. mocnych kwasów i zasad używanych w procesach mycia, neutralizacji i syntezy.
Najczęściej potrzebujesz: okularów chemicznych lub przyłbicy, rękawic odpornych chemicznie, odzieży ochronnej i obuwia roboczego. Dobór materiału rękawic zależy od warunków pracy i powinien wynikać z karty charakterystyki oraz oceny ryzyka na stanowisku.
Priorytetem jest natychmiastowe, długotrwałe płukanie wodą i szybkie wdrożenie procedur pierwszej pomocy. Zdejmij zanieczyszczoną odzież, nie zwlekaj z płukaniem oczu i wezwij pomoc medyczną zgodnie z instrukcjami zakładowymi oraz informacjami z karty charakterystyki.
Najczęściej: wybór znaku "drażniący" zamiast "żrący", sugerowanie się tym, że NaOH jest "solą sodu" i mylenie z innymi zagrożeniami, oraz ignorowanie, że postać stała po zwilżeniu staje się szczególnie niebezpieczna. Pomaga kojarzenie NaOH z oparzeniami i symbolem kapiącej cieczy.
Stosuj skojarzenia obraz–skutek: "kapiąca ciecz na dłoń i metal" = żrące, "płomień" = łatwopalne, "czaszka" = toksyczne. Ćwicz na kartach charakterystyki z zakładu: najpierw rozpoznaj piktogram, potem dopasuj typowe środki ochrony i konsekwencje dla procesu.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Stały wodorotlenek sodu działa silnie żrąco – może powodować ciężkie oparzenia skóry i poważne uszkodzenia oczu oraz atakować niektóre metale."

Źródła:

  • ECHA (European Chemicals Agency) – Sodium hydroxide: informacje o klasyfikacji i oznakowaniu CLP (piktogramy), https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.028.762 (dostęp 2026-03-04)
  • Sigma-Aldrich (Merck) – Safety Data Sheet: Sodium hydroxide (sekcja Hazards identification/Label elements), https://www.sigmaaldrich.com/PL/en/sds (wyszukaj "Sodium hydroxide" i właściwą SDS; dostęp 2026-03-04)
  • UNECE – Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS), publikacja "Purple Book" (rozdziały o piktogramach i klasach zagrożeń), https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev9-2021 (dostęp 2026-03-04)

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) dla NaOH i interpretacja sekcji o zagrożeniach oraz oznakowaniu
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące substancji żrących i pierwszej pomocy przy oparzeniach chemicznych
  • Tablice/pomoce dydaktyczne z piktogramami zagrożeń i ich znaczeniem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego