KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 28.
Którym piktogramem znakuje się substancje łatwopalne?
Ilustracja przedstawia cztery piktogramy umieszczone w rombach z czerwonymi obwódkami, które są używane do oznaczania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Substancje łatwopalne oznacza się piktogramem z płomieniem, który informuje o ryzyku zapłonu przy kontakcie z iskrą, płomieniem lub wysoką temperaturą. W zadaniu poprawna jest odpowiedź wskazująca znak z płomieniem, stosowany na etykietach chemikaliów i w kartach charakterystyki.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium chemicznym technik analityk musi umieć szybko rozpoznawać zagrożenia na podstawie etykiety odczynnika. Substancje łatwopalne oznacza się piktogramem przedstawiającym płomień. Taki znak sygnalizuje, że materiał może się zapalić np. od iskry, otwartego ognia, gorącej powierzchni lub w wyniku nagrzania, dlatego wymaga szczególnej ostrożności.

Dlaczego to istotne praktycznie?

  • Ułatwia dobór właściwego miejsca przechowywania (z dala od źródeł zapłonu, często w szafach do chemikaliów łatwopalnych).
  • Pomaga dobrać procedury pracy (ograniczenie tarcia/iskrzenia, dobra wentylacja, praca z małymi ilościami).
  • Wspiera dobór środków ochrony i organizacji stanowiska (np. brak palników w pobliżu, kontrola elektrostatyki).

Pozostałe piktogramy, które często pojawiają się w zestawach odpowiedzi, dotyczą innych klas zagrożeń, więc ich wybór jest błędem interpretacji: mogą oznaczać m.in. działanie żrące, toksyczność, zagrożenie dla środowiska lub materiały utleniające. Te zagrożenia są poważne, ale nie komunikują wprost łatwopalności, dlatego nie są właściwą odpowiedzią dla pytania o substancje łatwopalne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz w pytaniu słowo "łatwopalne", szukaj w odpowiedziach symbolu, który intuicyjnie kojarzy się z ogniem, czyli płomienia. Jednocześnie nie myl go z piktogramem wybuchu (inna grafika i inny rodzaj ryzyka).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piktogram z płomieniem informuje, że substancja lub mieszanina jest łatwopalna i może zapalić się np. od iskry, otwartego ognia lub wysokiej temperatury. W praktyce oznacza to konieczność unikania źródeł zapłonu i zachowania szczególnej ostrożności podczas pracy.
Najszybciej sprawdzisz to na etykiecie: obecność piktogramu z płomieniem wskazuje na zagrożenie związane z łatwopalnością. Dodatkowo pomocne są hasła ostrzegawcze i zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia, ale sam piktogram jest kluczową "ikoną" ryzyka.
Bo wpływa na organizację stanowiska: rozpuszczalniki i inne ciecze łatwopalne wymagają pracy z dala od palników i źródeł iskier. Znak z płomieniem pomaga szybko ocenić ryzyko pożaru, dobrać warunki przechowywania i ograniczyć ilość substancji na blacie do niezbędnego minimum.
Najczęstsze pomyłki wynikają z podobieństwa graficznego znaków oraz "strzelania" na podstawie ogólnego wrażenia. Uczniowie mylą płomień z symbolem wybuchu albo wybierają piktogram, który częściej widują w pracowni (np. żrący), zamiast dopasować znak do konkretnej klasy zagrożenia.
Piktogram płomienia dotyczy przede wszystkim łatwopalności (zapłon od źródła ciepła/iskry). Piktogram wybuchu odnosi się do materiałów, które mogą eksplodować (np. przy uderzeniu, tarciu, ogrzaniu). Różnią się grafiką i rodzajem ryzyka, jakie komunikują.
Szczególnie podczas odmierzania, przelewania i ogrzewania rozpuszczalników oraz przy pracy w pobliżu urządzeń mogących iskrzyć. Zwracaj uwagę na wentylację i eliminuj źródła zapłonu. Jeśli na etykiecie jest piktogram z płomieniem, traktuj substancję jako potencjalne źródło pożaru.
Pomagają hasła ostrzegawcze oraz zwroty opisujące rodzaj zagrożenia i środki ostrożności. W praktyce warto też sprawdzić podstawowe dane z karty SDS (np. dotyczące przechowywania i postępowania w razie pożaru). Jednak na egzaminie najczęściej kluczowy jest sam piktogram.
Nie zawsze. Wiele popularnych rozpuszczalników jest łatwopalnych, ale klasyfikacja zależy od właściwości i składu (w przypadku mieszanin) oraz od kryteriów klasyfikacji. Dlatego zawsze sprawdzaj etykietę i kartę SDS konkretnego produktu, a nie kieruj się wyłącznie nazwą substancji.
Zwykle na głównej etykiecie opakowania, w widocznym miejscu, w formie rombów z czerwoną obwódką. W laboratorium mogą się też pojawiać na etykietach wtórnych (np. butelki robocze), jeśli substancję przelano do mniejszego pojemnika zgodnie z procedurami zakładowymi.
Ucz się w dwóch krokach: (1) rozpoznawaj grafikę piktogramu, (2) przypisz mu klasę zagrożenia i przykładowe konsekwencje w pracy laboratoryjnej. Dobrą metodą są fiszki: z jednej strony znak, z drugiej znaczenie, typowe substancje i podstawowe zasady BHP.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że substancje łatwopalne oznacza się piktogramem z płomieniem, który informuje o ryzyku zapłonu przy kontakcie z iskrą, płomieniem lub wysoką temperaturą.

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA) – CLP hazard pictograms (strona informacyjna o piktogramach), https://echa.europa.eu/regulations/clp/clp-pictograms (dostęp: 2026-03-01)
  • UNECE – Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS), oficjalne materiały dot. piktogramów i klas zagrożeń, https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev10-2023 (dostęp: 2026-03-01)
  • Regulation (EC) No 1272/2008 of the European Parliament and of the Council on classification, labelling and packaging of substances and mixtures (CLP), tekst aktu w EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32008R1272 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dla laboratoriów chemicznych (oznakowanie i magazynowanie odczynników)
  • Karty charakterystyki (SDS) – sekcje dotyczące klasyfikacji i oznakowania
  • Oficjalne materiały edukacyjne dot. piktogramów zagrożeń (CLP/GHS)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego