KWALIFIKACJA MEP2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 6.
Którym symbolem oznacza się dopuszczalną odchyłkę dyspersji kątowej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dopuszczalną odchyłkę dyspersji kątowej zapisuje się jako tolerancję (Δ) różnicy odchyleń kątowych dla dwóch umownych długości fali, najczęściej odpowiadających liniom F i C. Stąd poprawny jest symbol Δ(δF – δC). Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych wielkości (np. n) lub nieprecyzyjnych oznaczeń.

Pełne wyjaśnienie:

Dyspersja oznacza zależność zachowania układu optycznego od długości fali. W praktyce, aby opisać dyspersję kątową (np. w pryzmacie), porównuje się odchylenie kątowe dla dwóch różnych barw (długości fali). Odchylenie kątowe standardowo oznacza się literą δ.

Jeżeli chcemy opisać dyspersję w ujęciu "ile zmienia się odchylenie między dwiema barwami", naturalną miarą jest różnica: F – δC), gdzie indeksy dolne wskazują, dla jakich umownych barw (linii widmowych) wyznaczono odchylenie. Gdy pytanie dotyczy dopuszczalnej odchyłki, czyli tolerancji tej wielkości w kontroli/odbiorze, stosuje się symbol Δ(…). Dlatego poprawna odpowiedź to: Δ(δF – δC).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Δnd – zapis sugeruje tolerancję parametru związanego ze współczynnikiem załamania (n) dla określonej linii/warunku (np. "d"). To dotyczy optyki materiałów, a nie bezpośrednio odchylenia kątowego δ.
  • Δ(nf – nc) – to byłaby tolerancja różnicy współczynników załamania dla dwóch długości fali, czyli opis dyspersji materiałowej w kategoriach n(λ). Pytanie jednak pyta o dyspersję kątową, więc powinno wystąpić δ, a nie n.
  • ΔN – jest zbyt ogólne: nie wskazuje, jaka wielkość N jest mierzona ani że chodzi o różnicę odchyleń kątowych dla dwóch barw. Bez doprecyzowania nie jest to jednoznaczny symbol tolerancji dyspersji kątowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści występuje "kątowa", szukaj w odpowiedziach symboli kątów/odchyleń (np. δ, α, φ), a nie samych współczynników załamania n. Gdy pojawia się "dopuszczalna odchyłka", oczekuj operatora tolerancji Δ.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dyspersja kątowa to zmiana odchylenia kątowego (np. w pryzmacie) w zależności od długości fali. W praktyce porównuje się kąty dla dwóch barw i analizuje różnicę tych odchyleń, bo różne długości fali "załamują się" inaczej.
Symbol δ oznacza odchylenie kątowe, a indeks dolny wskazuje, dla jakiej barwy (umownej długości fali) to odchylenie wyznaczono. Indeksy F i C odnoszą się do przyjętych w optyce linii widmowych używanych do porównań dyspersji.
Różnica odchyleń kątowych dla dwóch barw jest prostą miarą "jak bardzo" układ rozszczepia widmo. Jeśli δ dla barwy F i C jest różne, to układ ma dyspersję; im większa różnica, tym silniejsza dyspersja kątowa.
Δ oznacza dopuszczalną odchyłkę (tolerancję) danej wielkości. W kontekście pomiarów i kontroli jakości mówi, jak bardzo mierzona wartość może odbiegać od wartości nominalnej lub wymaganej, aby element uznać za zgodny.
Nie. Dyspersja współczynnika załamania dotyczy materiału i opisuje, jak zmienia się n(λ). Dyspersja kątowa dotyczy działania elementu/układu (np. pryzmatu) i opisuje, jak zmienia się kąt odchylenia dla różnych długości fali.
Symbole kątowe to zwykle greckie litery używane dla kątów/odchyleń (np. δ, α, φ). Symbole materiałowe często zawierają n (współczynnik załamania) i jego indeksy. Gdy pytanie zawiera słowo "kątowa", szukaj δ/α/φ.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi z "n", bo dyspersja kojarzy się ze współczynnikiem załamania. Drugi błąd to ignorowanie słów "dopuszczalna odchyłka" i pomijanie, że powinien pojawić się symbol tolerancji Δ.
Podczas odbioru i regulacji elementów rozszczepiających widmo (np. pryzmatów) oraz w układach, gdzie rozdzielenie barw wpływa na położenie obrazu lub jakość sygnału. Sprawdza się, czy dyspersja mieści się w wymaganej tolerancji.
W zależności od stanowiska mogą to być układy do obserwacji widma, przyrządy do pomiaru kątów/odchylenia wiązki oraz zestawy laboratoryjne do badania pryzmatów. Kluczowe jest porównanie zachowania układu dla różnych barw.
Ucz się parami: n = współczynnik załamania (materiał), δ = odchylenie kątowe (element/układ). Zwracaj uwagę na indeksy (np. F, C) i na słowa "tolerancja/odchyłka", które zwykle oznaczają konieczność użycia Δ.
info

Statystycznie 29% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dopuszczalną odchyłkę dyspersji kątowej zapisuje się jako tolerancję (Δ) różnicy odchyleń kątowych dla dwóch umownych długości fali, najczęściej odpowiadających liniom F i C.

Materiały:

  • Podręczniki podstaw optyki geometrycznej (rozdziały o pryzmatach i dyspersji)
  • Skrypty/zeszyty laboratoryjne z pomiaru dyspersji pryzmatu i interpretacji wyników
  • Tabele i opisy linii Fraunhofera oraz podstawowe konwencje oznaczeń w optyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego