KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 21.
Którym z wymienionych przyrządów można wykonać na odległość pomiar temperatury czynnika roboczego w orurowaniu słonecznej instalacji grzewczej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pirometr umożliwia bezdotykowy pomiar temperatury z pewnej odległości (najczęściej na podstawie promieniowania podczerwonego emitowanego przez powierzchnię). Pozostałe przyrządy służą do pomiarów związanych głównie z ciśnieniem lub innymi wielkościami, a nie do zdalnego pomiaru temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar "na odległość" oznacza w praktyce pomiar bezdotykowy. Do takiego pomiaru temperatury stosuje się pirometr (często nazywany termometrem na podczerwień). Urządzenie to nie wymaga fizycznego kontaktu z mierzonym obiektem, ponieważ wyznacza temperaturę na podstawie rejestrowanego promieniowania cieplnego emitowanego przez powierzchnię.

W kontekście instalacji solarnej pirometr bywa używany do szybkiego sprawdzenia temperatury powierzchni rury/izolacji lub elementów instalacji, co pozwala wykryć np. przegrzewanie, nietypowe spadki temperatury na odcinkach albo problemy z izolacją. Jest to pomiar orientacyjny i zależy m.in. od emisyjności powierzchni, ale spełnia kluczowy warunek pytania: możliwość wykonania pomiaru z pewnej odległości.

Odpowiedzi niepoprawne wynikają z pomylenia funkcji przyrządów:

  • Piezometr jest związany z pomiarem ciśnienia (np. wysokości piezometrycznej), a nie temperatury.
  • Wariometr mierzy prędkość wznoszenia/opadania (zastosowania lotnicze), więc nie dotyczy ani temperatury czynnika, ani pracy instalacji solarnej.
  • Wakuometr służy do pomiaru podciśnienia (ciśnienia niższego od atmosferycznego), a nie do pomiaru temperatury.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawiają się sformułowania typu "zdalnie", "na odległość", "bezdotykowo", najczęściej chodzi o pirometr lub kamerę termowizyjną. Gdy mowa o "ciśnieniu", "podciśnieniu" lub "słupie cieczy", wtedy właściwe są manometry/piezometry/wakuometry.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pirometr to przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury, zwykle w oparciu o promieniowanie podczerwone. W OZE używa się go m.in. do szybkiej kontroli temperatury powierzchni rur, izolacji i elementów instalacji solarnej bez rozkręcania układu.
Pirometr rejestruje promieniowanie cieplne emitowane przez powierzchnię obiektu i na tej podstawie wyznacza temperaturę. Wynik zależy m.in. od emisyjności materiału oraz odległości i pola pomiaru (tzw. plamki), dlatego trzeba poprawnie celować i dobierać ustawienia.
Piezometr jest związany z pomiarem ciśnienia (np. wysokości piezometrycznej lub ciśnienia hydrostatycznego), a nie temperatury. Nawet jeśli pracuje "na instalacji", wskazuje wielkości ciśnieniowe, więc nie spełnia warunku pomiaru temperatury na odległość.
Wakuometr służy do pomiaru podciśnienia (ciśnienia niższego od atmosferycznego). W praktyce serwisowej bywa używany np. przy wytwarzaniu próżni w układach chłodniczych/klimatyzacyjnych, ale nie jest przyrządem do pomiaru temperatury medium w instalacji solarnej.
Wariometr to przyrząd stosowany głównie w lotnictwie, który mierzy prędkość wznoszenia lub opadania. Nie jest to urządzenie ani do pomiaru temperatury, ani do diagnostyki czynnika roboczego w orurowaniu, dlatego w kontekście instalacji solarnej jest nieadekwatny.
Typowe błędy to pomijanie wpływu emisyjności (błyszczące metale zaniżają/zakłócają odczyt), zbyt duża odległość (zła plamka pomiarowa) oraz mierzenie "przez przeszkodę" (np. folię/ szybę) bez świadomości, że część materiałów blokuje podczerwień.
Nie bezpośrednio: pirometr mierzy temperaturę powierzchni, na którą jest skierowany (np. rury lub izolacji). Temperaturę czynnika wewnątrz można wnioskować pośrednio tylko w pewnych warunkach (przewodzenie, izolacja), a do dokładnego pomiaru medium zwykle stosuje się czujniki kontaktowe w tulei.
Pirometr jest przydatny podczas szybkiej kontroli pracy instalacji: gdy chcesz porównać temperatury na zasilaniu i powrocie, znaleźć nietypowo gorące/zimne odcinki, ocenić jakość izolacji lub wstępnie zdiagnozować problem bez rozszczelniania układu.
Szukaj w treści słów: "na odległość", "bezdotykowo", "zdalnie". Wtedy typową odpowiedzią jest pirometr (albo kamera termowizyjna, jeśli jest w opcjach). Gdy w odpowiedziach są przyrządy ciśnieniowe, zwykle są to dystraktory.
Często stosuje się kamerę termowizyjną, która pokazuje rozkład temperatur na większym obszarze (obraz termiczny). To pomaga w diagnostyce instalacji OZE, bo pozwala szybciej znaleźć miejsca strat ciepła, mostki termiczne lub niejednorodności ogrzewania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pirometr umożliwia bezdotykowy pomiar temperatury z pewnej odległości (najczęściej na podstawie promieniowania podczerwonego emitowanego przez powierzchnię)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Pirometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pirometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Piezometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Piezometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Wakuometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wakuometr (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/metodyki z metrologii i aparatury kontrolno-pomiarowej dla techników OZE
  • Instrukcje producentów pirometrów (emisja, odległość, plamka pomiarowa)
  • Materiały dydaktyczne o diagnostyce instalacji solarnych (kolektory, orurowanie, izolacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego