KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 9.
Którym znakiem chropowatości nie oznacza się skrawanych powierzchni kutego ramienia korby?
Ilustracja przedstawia cztery symbole chropowatości powierzchni, które są używane w kontekście technicznym, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Powierzchnia skrawana wymaga usuwania materiału, więc na rysunku oznacza się ją symbolem dopuszczającym lub wymagającym obróbki ubytkowej. Znak z okręgiem w rozwidleniu oznacza zakaz usunięcia materiału (powierzchnia ma pozostać surowa, np. po kuciu), dlatego nie stosuje się go do powierzchni skrawanych.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunkach technicznych wymagania dotyczące struktury geometrycznej powierzchni (w tym chropowatości) podaje się z użyciem znormalizowanych symboli. Kluczowe jest nie tylko wpisanie parametru (np. Ra lub Rz), ale też informacja, czy dopuszcza się usuwanie materiału, a więc czy powierzchnia ma być obrabiana skrawaniem.

Poprawna odpowiedź: symbol z okręgiem w rozwidleniu nie służy do oznaczania powierzchni skrawanych. Okrąg jest znakiem "zakazu usunięcia materiału", co oznacza, że powierzchnia ma pozostać w stanie surowym uzyskanym z procesu wytwarzania (np. kucie, odlewanie, walcowanie). Taki zapis jest typowy dla tych fragmentów kutego ramienia korby, których nie wolno przetaczać/frezować, bo mogłoby to zmienić geometrię, osłabić element lub naruszyć założenia konstrukcyjne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe jako wybór?

  • Symbol podstawowy (bez dodatków) informuje o wymaganej strukturze powierzchni, ale nie narzuca sposobu wykonania. Może więc dotyczyć także powierzchni skrawanych, jeśli technologia zapewni wskazany parametr.
  • Symbol z dodatkową kreską oznacza, że usunięcie materiału jest wymagane, czyli jest to typowe oznaczenie dla powierzchni skrawanych (toczenie, frezowanie, szlifowanie).
  • Różnica Ra vs Rz dotyczy parametru opisu chropowatości (inny sposób charakteryzowania profilu), ale sama zmiana parametru nie oznacza zakazu skrawania. O tym decyduje dodatek w symbolu (kreska lub okrąg).

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prosto: kreska = skrawać (usuwanie materiału wymagane), okrąg = nie skrawać (usuwanie materiału niedopuszczalne). Najczęstsza pomyłka to traktowanie okręgu jako "dodatkowego wymagania jakości", podczas gdy jest to informacja technologiczna o zakazie obróbki ubytkowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza niedopuszczalne usunięcie materiału, czyli powierzchnia ma pozostać w stanie surowym po procesie wytwarzania (np. po kuciu). To informacja technologiczna: nie wolno stosować obróbki ubytkowej na tej powierzchni.
Wskazuje to symbol chropowatości z dodatkową kreską. Kreska oznacza, że wymagane jest usunięcie materiału (obróbka ubytkowa), np. toczenie, frezowanie lub szlifowanie, aby uzyskać wymaganą jakość powierzchni.
Ponieważ okrąg w symbolu jest równoznaczny z zakazem obróbki ubytkowej. Skrawanie polega na usuwaniu materiału, więc użycie tego znaku byłoby sprzeczne z technologią i prowadziłoby do błędnego wykonania elementu.
To symbol ogólny: określa wymaganie dotyczące struktury powierzchni, ale nie narzuca sposobu wykonania. Powierzchnia może być uzyskana dowolną metodą, jeśli spełni podany parametr (np. Ra), w tym także poprzez skrawanie.
Najczęściej myli się: okrąg z "dodatkowym wymaganiem jakości", a to jest zakaz skrawania. Drugi błąd to skupienie się tylko na liczbie (Ra/Rz) i pominięcie dodatków (kreska/okrąg), które decydują o dopuszczalnej technologii.
Chropowatość to drobne nierówności powierzchni powstałe w wyniku procesu wytwarzania i działania narzędzia. W dokumentacji technicznej opisuje się ją parametrami (np. Ra, Rz), aby zapewnić poprawne pasowanie, tarcie, szczelność i trwałość elementów.
Ra i Rz to dwa różne sposoby opisu profilu chropowatości. Ra jest średnią arytmetyczną odchyleń, a Rz opisuje wysokość chropowatości wg określonej metody. Wybór parametru zależy od wymagań funkcjonalnych powierzchni.
Gdy dana powierzchnia nie jest bazą montażową ani współpracującą i nie wymaga dokładności lub gładkości z obróbki ubytkowej. Wtedy pozostawia się ją po kuciu, a na rysunku oznacza się to symbolem z okręgiem (zakaz usunięcia materiału).
Bo wpływa to bezpośrednio na plan procesu, czas i koszt produkcji oraz na zgodność wyrobu z dokumentacją. Błędna interpretacja może spowodować wykonanie zbędnych operacji lub, odwrotnie, pozostawienie powierzchni niewłaściwej do współpracy z innymi częściami.
Przećwicz rozpoznawanie trzech podstawowych symboli (bez dodatków, z kreską, z okręgiem) oraz znaczenie Ra i Rz. W zadaniach patrz najpierw na dodatki w symbolu, a dopiero potem na parametr liczbowy. To ogranicza typowe pomyłki.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Powierzchnia skrawana wymaga usuwania materiału, więc na rysunku oznacza się ją symbolem dopuszczającym lub wymagającym obróbki ubytkowej."

Źródła:

  • PN-EN ISO 1302:2004, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Struktura powierzchni: metoda profilowa — Oznaczanie struktury powierzchni w dokumentacji technicznej wyrobu" (sekcje dotyczące symbolu podstawowego oraz dodatków: kreska/okrąg).

Materiały:

  • PN-EN ISO 1302:2004 – rozdziały dotyczące symboli podstawowych i dodatków (kreska/okrąg) oraz sposobu zapisu Ra/Rz
  • Podręczniki z rysunku technicznego maszynowego omawiające oznaczanie chropowatości i przykłady zapisów na rysunkach
  • Materiały dydaktyczne z technologii maszyn: zależność procesu (kucie, skrawanie) od uzyskiwanej struktury powierzchni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego