KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 6.
Którymi parametrami cechuje się przedstawiony na ilustracji rezystor?
Ilustracja przedstawia rezystor, który jest elementem elektronicznym używanym do ograniczania przepływu prądu w obwodach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystor z ilustracji należy odczytać z jego oznaczeń (najczęściej kodu barwnego): pierwsze paski określają cyfry wartości, kolejny jest mnożnikiem, a ostatni pasek oznacza tolerancję.
Wynik odczytu: 100 Ω oraz tolerancja 5%. To rozróżnia go od wariantów 1 kΩ i tolerancji 10%.

Pełne wyjaśnienie:

W elektronice montażowej parametry rezystora identyfikuje się na podstawie jego oznaczeń (najczęściej jest to kod barwny albo nadruk). W typowym rezystorze z kodem barwnym część pasków koduje wartość nominalną (cyfry znaczące), kolejny pasek to mnożnik (czyli potęga dziesięciu, która "przesuwa przecinek"), a ostatni pasek informuje o tolerancji.

Odpowiedź "100 Ω tolerancja 5 %" oznacza, że wartość nominalna rezystora wynosi 100 omów, a rzeczywista wartość w granicach produkcyjnych może się od niej odchylić o 5%. W praktyce ma to znaczenie przy doborze elementów do dzielników napięcia, filtrów RC, ustawiania wzmocnienia, ograniczania prądu LED czy polaryzacji tranzystorów.

  • "100 Ω tolerancja 10 %" jest błędne, gdy na rezystorze tolerancja wskazana jest jako 5%. To częsty błąd: poprawna rezystancja, ale zła interpretacja ostatniego paska.
  • "1 000 Ω tolerancja 5 %" jest błędne, bo odpowiada rezystorowi 1 kΩ. Taka pomyłka zwykle wynika z niewłaściwego odczytu mnożnika (np. "dopisywanie zera" bez sprawdzenia koloru paska mnożnika).
  • "1 000 Ω tolerancja 10 %" jest podwójnie błędne: nie zgadza się ani wartość rezystancji, ani tolerancja.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, z której strony czytać rezystor (pasek tolerancji bywa odsunięty od pozostałych), dopiero potem dekoduj cyfry i mnożnik. Jeśli masz możliwość w praktyce warsztatowej, potwierdź odczyt pomiarem multimetrem, pamiętając o wpływie elementów równoległych w układzie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Tolerancja określa dopuszczalne odchylenie wartości rzeczywistej od nominalnej, np. 5% lub 10%.

Jest ważna, bo wpływa na dokładność dzielników napięcia, stałych czasowych RC i ustawień punktów pracy. Zbyt duża tolerancja może rozstroić układ lub pogorszyć parametry.

W kodzie 4-paskowym: 1. pasek = pierwsza cyfra, 2. pasek = druga cyfra, 3. pasek = mnożnik (potęga 10), 4. pasek = tolerancja.

Najpierw ustal kierunek czytania: pasek tolerancji zwykle jest odsunięty od reszty.

Zwykle ostatni pasek (tolerancji) jest oddzielony większą przerwą od pozostałych. Od tej strony kończy się odczyt.

Jeśli przerwa nie jest wyraźna, pomocne bywa porównanie z typowym układem 4 lub 5 pasków oraz sprawdzenie, czy wynik należy do typowych wartości.

Pomyłka wynika najczęściej z błędnego odczytu mnożnika: jedno "oczko" w potędze dziesięciu zmienia 100 Ω w 1000 Ω.

Pomaga nawyk zapisywania cyfr i mnożnika oddzielnie (np. 10 × 10 = 100) zamiast "dopisywania zer" w pamięci.

Ustaw pomiar rezystancji (Ω), dobierz zakres i przyłóż sondy do wyprowadzeń rezystora.

Najlepiej mierz element poza układem; wlutowany rezystor może dawać zaniżony wynik przez połączenia równoległe. Porównaj wynik z tolerancją, np. 100 Ω ±5%.

Najczęściej nie. Rezystory SMD są oznaczane nadrukiem cyfrowym (np. kod 3- lub 4-cyfrowy) albo w ogóle bez nadruku w małych obudowach.

Zasada jest podobna: część cyfr to wartość, a ostatnia cyfra bywa mnożnikiem. Tolerancję zwykle odczytuje się z dokumentacji elementu.

Najczęściej: czytanie od złej strony, mylenie mnożnika z tolerancją oraz wybieranie odpowiedzi "na oko" bez zapisania obliczenia.

Pomaga szybki schemat: dwie (lub trzy) cyfry → mnożnik → tolerancja, a potem zapis wyniku w Ω lub kΩ.

Bywa akceptowalna w prostych zastosowaniach, np. jako rezystor ograniczający prąd LED z dużym zapasem, rezystor podciągający lub element ustalający stan logiczny.

Nie jest wskazana w układach wymagających dokładności: precyzyjne dzielniki, filtry o określonej częstotliwości, sprzężenia zwrotne wzmacniaczy.

Tolerancję oznacza ostatni pasek. W praktyce to on pomaga też ustalić kierunek odczytu, bo często jest odsunięty od reszty.

Na egzaminie zawsze traktuj tolerancję jako oddzielny parametr: po wyznaczeniu Ω sprawdź jeszcze, czy tolerancja to 5% czy 10%.

Nie. Kod podaje wartość nominalną, a pomiar może się różnić w granicach tolerancji oraz przez temperaturę i dokładność miernika.

Dodatkowo rezystory starzeją się, a w układzie pomiar in-circuit bywa zafałszowany przez inne elementy. Dlatego porównuj wynik z zakresem tolerancji.

info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że to rozróżnia go od wariantów 1 kΩ i tolerancji 10%.

Źródła:

  • IEC 60062:2016, Marking codes for resistors and capacitors (standard dot. kodów oznaczeń elementów)
  • Paul Horowitz, Winfield Hill, "Sztuka elektroniki" (The Art of Electronics), rozdziały dot. elementów biernych i rezystorów
  • Charles Platt, "Encyclopedia of Electronic Components", Volume 1: Resistors, Capacitors, Inductors, część poświęcona oznaczeniom i tolerancji rezystorów

Materiały:

  • Tablice kodu barwnego rezystorów (4- i 5-paskowe) w formie ściągi
  • Ćwiczenia z odczytu wartości rezystorów na przykładach zdjęć elementów
  • Instrukcja obsługi multimetru (pomiar rezystancji i interpretacja wskazań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego