KWALIFIKACJA MOD11 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 4.
Kurczliwość, wytrzymałość na tarcie, pilling i wybarwienie to właściwości użytkowe tkanin, określane metodą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kurczliwość, wytrzymałość na tarcie, pilling i wybarwienie to cechy, które opisuje się na podstawie obiektywnych badań i pomiarów wykonywanych w kontrolowanych warunkach, a nie "na oko". Dlatego właściwa jest metoda laboratoryjna. Rola metrologa wiąże się z wykonywaniem i nadzorowaniem pomiarów oraz oceną wyników badań.

Pełne wyjaśnienie:

Wymienione w pytaniu cechy tkanin należą do właściwości użytkowych, czyli takich, które mają wpływ na zachowanie materiału w trakcie użytkowania i pielęgnacji wyrobu odzieżowego.

Dlaczego metoda laboratoryjna?
Kurczliwość (zmiana wymiarów), wytrzymałość na tarcie/ścieranie, skłonność do pillingu (mechacenia) oraz wybarwienie/odporność barwy to parametry, które powinny być określane w sposób powtarzalny i porównywalny. Oznacza to konieczność zastosowania zdefiniowanych procedur, narzędzi oraz warunków badania (np. określone obciążenie, liczba cykli tarcia, ustalone warunki prania/klimatu). Takie podejście zapewnia, że wynik nie zależy od subiektywnej oceny osoby sprawdzającej.

Dlaczego nie metoda organoleptyczna?
Ocena organoleptyczna (wzrok, dotyk) sprawdza się przy cechach typu: chwyt, połysk, wrażenie "miękkości", widoczne wady splotu czy nierówności. Jest jednak obciążona subiektywnością i nie daje wiarygodnego wyniku dla parametrów wymagających pomiaru lub testu eksploatacyjnego (np. ile materiał się skurczy, jak szybko się zmechaci, jak zniesie tarcie).

Dlaczego "przez metrologa"?
Metrolog zajmuje się pomiarami i nadzorem nad poprawnością procesu pomiarowego. W kontekście materiałów włókienniczych oznacza to wykonywanie lub nadzorowanie badań, dobór metody pomiaru, ocenę niepewności i porównywalności wyników. Dzięki temu parametry tkaniny można rzetelnie porównać między partiami materiału lub między dostawcami.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Połączenia z metodą organoleptyczną są nieadekwatne, bo badane cechy mają charakter pomiarowy/testowy.
  • Wskazanie "brakarza" może kojarzyć się z kontrolą jakości, ale w tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie między oceną subiektywną a standaryzowanym badaniem; właściwości takie jak pilling czy odporność na tarcie typowo ocenia się testami, a nie samą obserwacją.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się cechy związane z trwałością w użytkowaniu (ścieranie, pilling, skurcz) – myśl o badaniach laboratoryjnych i mierzalnych kryteriach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pilling to powstawanie na powierzchni tkaniny drobnych kulek z włókien (mechacenie) wskutek tarcia. Ocena polega zwykle na przeprowadzeniu kontrolowanego testu tarcia w warunkach laboratoryjnych, a następnie porównaniu wyglądu próbki ze skalą oceny. Dzięki temu wynik jest porównywalny między partiami materiału.
Do właściwości użytkowych zalicza się m.in. kurczliwość, odporność na ścieranie i tarcie, skłonność do pillingu, odporność barwy (wybarwień) oraz trwałość wyglądu w eksploatacji. Są to cechy ważne dla komfortu i trwałości odzieży, a ich poziom najlepiej potwierdzają badania wykonywane według ustalonych metod.
Kurczliwość to zmiana wymiarów po praniu i suszeniu, więc wymaga pomiaru długości/szerokości przed i po procesie w powtarzalnych warunkach. Ocena "na oko" nie daje wiarygodnego wyniku, bo nie zapewnia dokładności ani możliwości porównania wyników między różnymi tkaninami i partiami materiału.
Jeśli w pytaniu pojawiają się cechy mierzalne lub testowe (np. odporność na tarcie, ścieranie, pilling, zmiana wymiarów, odporność barwy), to sygnał, że potrzebne są badania w kontrolowanych warunkach. Metoda organoleptyczna pasuje raczej do cech odczuwalnych zmysłami, jak chwyt czy połysk.
Metoda organoleptyczna to ocena z użyciem zmysłów: wzroku i dotyku. Stosuje się ją do wstępnego sprawdzenia wyglądu, równomierności, widocznych wad, chwytu czy połysku. Jej ograniczeniem jest subiektywność, dlatego nie zastępuje badań liczbowych, gdy wymagane są obiektywne parametry jakości.
Po noszeniu można zauważyć pilling, ale taka obserwacja nie jest standaryzowana i zależy od sposobu użytkowania. W praktyce jakościowej wykonuje się test laboratoryjny, który symuluje tarcie w kontrolowanych warunkach. Dzięki temu da się porównać tkaniny i przewidywać ich zachowanie w eksploatacji.
Najczęstszy błąd to wybór "organoleptycznej" tylko dlatego, że kojarzy się z oględzinami materiału. Uczniowie mylą też role w kontroli jakości i zakładają, że każdą cechę ocenia ta sama osoba. Warto zapamiętać: cechy trwałości w użytkowaniu zwykle wymagają testu i pomiaru.
Wyniki odporności na tarcie pomagają dobrać tkaninę do miejsc narażonych na intensywne użytkowanie (np. kolana, łokcie, okolice kieszeni, siedzenie spodni). Projektant i wykonawca mogą wtedy zaplanować wzmocnienia, podszewki lub zmienić materiał, aby zmniejszyć ryzyko przetarć i reklamacji.
Badania laboratoryjne stosuje się przy kwalifikacji nowych dostawców, odbiorze partii materiału, weryfikacji wymagań jakościowych oraz przy analizie reklamacji. Pozwalają one potwierdzić parametry deklarowane przez dostawcę i ograniczyć ryzyko produkcji z tkaniny, która nie spełni wymagań użytkowych.
Ucz się parami: cecha + typ metody. Dla cech mierzalnych (kurczliwość, tarcie, pilling, odporność barwy) zapamiętaj badania laboratoryjne. Dla cech opisowych (chwyt, połysk, wygląd) – ocenę organoleptyczną. Ćwicz na przykładach pytań z rozróżnianiem metod.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kurczliwość, wytrzymałość na tarcie, pilling i wybarwienie to cechy, które opisuje się na podstawie obiektywnych badań i pomiarów wykonywanych w kontrolowanych warunkach, a nie "na oko".

Źródła:

  • PN-EN ISO 12945 (seria) – Tekstylia: Wyznaczanie skłonności wyrobów włókienniczych do pillingu (metody laboratoryjne).
  • PN-EN ISO 12947 (seria) – Tekstylia: Wyznaczanie odporności na ścieranie metodą Martindale’a (badanie laboratoryjne).
  • PN-EN ISO 5077 – Tekstylia: Wyznaczanie zmiany wymiarów po praniu i suszeniu (kurczliwość; metoda badawcza).

Materiały:

  • Podręczniki z materiałoznawstwa włókienniczego i badań wyrobów włókienniczych
  • Normy dotyczące pillingu, odporności na ścieranie i zmiany wymiarów po praniu (seria PN-EN ISO dla tekstyliów)
  • Materiały dydaktyczne o kontroli jakości w przemyśle odzieżowym (instrukcje zakładowe, karty kontroli)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego