KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 39.
Lakmus w roztworze NaOH zabarwi się na kolor
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lakmus jest wskaźnikiem kwasowo-zasadowym: w środowisku zasadowym przyjmuje barwę niebieską, a w kwaśnym czerwoną. Roztwór NaOH ma odczyn silnie zasadowy, więc zmienia barwę lakmusu na niebieską. W praktyce laboratoryjnej oznacza to odczyn zasadowy próbki.

Pełne wyjaśnienie:

Lakmus to klasyczny wskaźnik kwasowo-zasadowy, czyli substancja, która zmienia barwę zależnie od stężenia jonów wodorowych w roztworze (a więc od pH). Zasada interpretacji jest prosta: w środowisku kwaśnym lakmus przyjmuje barwę czerwoną, a w środowisku zasadowym – barwę niebieską (w pobliżu odczynu obojętnego bywa postrzegany jako fioletowy).

Wodorotlenek sodu (NaOH) jest mocną zasadą. Po rozpuszczeniu w wodzie dysocjuje, zwiększając stężenie jonów wodorotlenkowych, co skutkuje pH większym niż 7. Dlatego odpowiedź "niebieski" jest właściwa: lakmus w roztworze NaOH zabarwia się na niebiesko, sygnalizując odczyn zasadowy.

Dlaczego pozostałe barwy nie pasują?

  • "czerwony" odpowiada środowisku kwaśnemu, czyli sytuacji odwrotnej (np. dla roztworów kwasów).
  • "fioletowy" bywa kojarzony z odczynem bliskim obojętnemu lub z przejściem barwy, ale NaOH nie jest roztworem obojętnym.
  • "malinowy" nie jest typową barwą lakmusu; częściej kojarzy się ją z innymi wskaźnikami lub z opisem subiektywnym, nie standardowym dla lakmusu.

W praktyce egzaminacyjnej warto pamiętać regułę: kwas czerwieni lakmus, zasada barwi na niebiesko. To szybka kontrola jakości roztworu i poprawności przygotowania odczynników w laboratorium analitycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lakmus to wskaźnik kwasowo-zasadowy używany do szybkiej oceny odczynu roztworu. Zmienia barwę w zależności od pH, dlatego w praktyce pomaga wstępnie rozróżnić próbki kwaśne i zasadowe przed dalszymi badaniami analitycznymi.
W środowisku zasadowym lakmus przyjmuje barwę niebieską. To jedna z podstawowych reguł pracy z wskaźnikami: kwasy barwią lakmus na czerwono, a zasady na niebiesko.
NaOH jest mocną zasadą, więc w wodzie zwiększa stężenie jonów wodorotlenkowych, a pH roztworu jest większe niż 7. Lakmus reaguje na taki odczyn zmianą barwy na niebieską, sygnalizując środowisko zasadowe.
Barwa fioletowa bywa obserwowana, gdy odczyn jest bliski obojętnemu lub w strefie przejściowej wskaźnika. Nie jest to typowy wynik dla roztworu NaOH, ponieważ NaOH daje wyraźnie zasadowe środowisko.
Najczęściej myli się kierunek zmiany barwy (odwrócenie reguły "kwas–czerwony, zasada–niebieski") albo przenosi kolory z innych wskaźników, np. fenoloftaleiny. Pomaga zapamiętanie krótkiej zasady i ćwiczenie na znanych roztworach.
Nie. Lakmus i fenoloftaleina to różne wskaźniki o innych zakresach i barwach. Fenoloftaleina w zasadach staje się różowa, a lakmus w zasadach jest niebieski. Na egzaminie ważne jest, aby nie mieszać wskaźników.
NaOH jest żrący, więc stosuj okulary, rękawice i fartuch. Unikaj kontaktu ze skórą i oczami oraz rozcieńczaj ostrożnie (dodawaj zasadę do wody). W razie rozlania neutralizuj zgodnie z procedurą laboratoriów.
Można użyć wskaźników, np. papierka lakmusowego. Zmiana na czerwono sugeruje odczyn kwaśny, a na niebiesko zasadowy. To metoda orientacyjna; do precyzyjnych pomiarów stosuje się pH-metr lub roztwory buforowe.
Lakmus stosuje się, gdy potrzebna jest szybka, jakościowa informacja "kwas czy zasada", np. przy kontroli roztworów roboczych lub wstępnej ocenie próbki. Do bardziej szczegółowych zadań wybiera się wskaźniki o węższym zakresie lub pH-metr.
Utrwal podstawowe wskaźniki (lakmus, fenoloftaleina, oranż metylowy), ich barwy w kwasach i zasadach oraz ogólną interpretację pH. Ćwicz na przykładach: NaOH (zasada), HCl (kwas) i woda (obojętna), aby uniknąć mylenia kolorów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Lakmus jest wskaźnikiem kwasowo-zasadowym: w środowisku zasadowym przyjmuje barwę niebieską, a w kwaśnym czerwoną."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Lakmus" — opis właściwości i zmiany barwy w zależności od pH, https://pl.wikipedia.org/wiki/Lakmus (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Wodorotlenek sodu" — charakter zasadowy roztworu NaOH, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wodorotlenek_sodu (dostęp: 2026-02-28)
  • OpenStax Chemistry 2e: rozdział o kwasach i zasadach (wskaźniki i pH), https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki chemii ogólnej: rozdziały o kwasach, zasadach i pH
  • Materiały dydaktyczne z analizy jakościowej: wskaźniki i ich zakresy zastosowań
  • Instrukcje BHP i karty charakterystyki (SDS) dla NaOH – bezpieczne obchodzenie się z zasadami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego