KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2012

Roztwór rzeczywisty to układ jednorodny, w którym substancja jest całkowicie rozpuszczona (na poziomie cząsteczek).

Dla podania dożylnego jest to korzystne, bo nie ma cząstek stałych mogących mechanicznie podrażniać naczynia lub sprzyjać powikłaniom, a dawka jest równomiernie podana.

Kluczowe jest, która faza jest zewnętrzna (ciągła).

W emulsji O/W krople oleju są rozproszone w wodzie, a fazą zewnętrzną jest woda. W emulsji W/O krople wody są w oleju, więc fazą zewnętrzną jest olej. O/W zwykle łatwiej miesza się z wodą.

W emulsji O/W fazą zewnętrzną jest woda, czyli środowisko bardziej zgodne z osoczem krwi.

To umożliwia podanie substancji lipofilowych w postaci zdyspergowanej, przy zachowaniu wymagań jakościowych dla preparatów pozajelitowych (m.in. jednorodność, odpowiednia stabilność, kontrola cząstek).

Zawiesina zawiera nierozpuszczone cząstki stałe, które mogą powodować problemy w naczyniach (np. podrażnienie lub zatykanie drobnych naczyń), dlatego nie jest to typowa postać dla i.v.

Na egzaminie zwykle przyjmuje się, że standardem są roztwory i ewentualnie emulsje O/W.

Układy niejednorodne (np. zawiesiny) mogą zawierać cząstki, które w krążeniu mogą działać drażniąco, wywołać reakcje miejscowe lub sprzyjać powikłaniom mechanicznym.

Dodatkowo trudniej zapewnić równomierne dawkowanie, bo cząstki mogą opadać lub agregować.

i.v. (dożylnie) oznacza podanie bezpośrednio do żyły i krwiobiegu.

To wymusza bardzo wysokie wymagania bezpieczeństwa: preparat powinien być odpowiednio przygotowany do kontaktu z krwią, możliwie jednorodny i przewidywalny. Dlatego typowo wybiera się roztwory rzeczywiste lub emulsje O/W.

Roztwór jest jednorodny: substancja jest rozpuszczona i nie tworzy cząstek.

Zawiesina jest niejednorodna: ma cząstki stałe rozproszone w cieczy, które mogą opadać i wymagają wstrząsania. Dla podań dożylnych ta niejednorodność jest istotną wadą bezpieczeństwa i kontroli dawki.

W emulsji W/O fazą zewnętrzną jest olej, czyli to olej bezpośrednio kontaktuje się z krwią.

Takie układy są typowe raczej dla zastosowań zewnętrznych. W kontekście i.v. preferuje się fazę zewnętrzną wodną (O/W), bo jest bardziej zgodna z wodnym środowiskiem organizmu.

Najczęstszy błąd to skupienie się na "co jest w środku", zamiast na tym, co jest na zewnątrz.

W praktyce liczy się faza zewnętrzna (ciągła), bo decyduje o zachowaniu układu po podaniu i o zgodności z środowiskiem. Dla i.v. zwykle wybiera się O/W.

Ucz się przez skojarzenia: i.v. = bezpieczeństwo i jednorodność.

Powtórz definicje: roztwór rzeczywisty, zawiesina, emulsja oraz rozpoznawanie O/W vs W/O. Trenuj na przykładach i zawsze sprawdzaj, jaka faza jest zewnętrzna i jakie ryzyko niosą cząstki stałe.