KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 40.
Liczba narzędzi skrawających potrzebnych do dokładnego wykonania otworu 10H7 w stali, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać otwór 10H7 w stali, zwykle stosuje się obróbkę wieloetapową.
Najpierw wiercenie wstępne usuwa większość materiału, potem wiercenie wykańczające zostawia mały naddatek, a na końcu rozwiercanie zapewnia wymiar i dokładność klasy H7. To daje łącznie 3 narzędzia skrawające.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie 10H7 opisuje otwór o średnicy nominalnej 10 mm w polu tolerancji H7. Litera H oznacza otwór podstawowy (dolna odchyłka równa 0), a 7 wskazuje klasę dokładności IT7. Taka dokładność i wymagana jakość powierzchni są trudne do uzyskania samym wierceniem, dlatego w praktyce stosuje się obróbkę etapową.

Odpowiedź "3" jest poprawna, ponieważ standardowy proces uzyskania otworu tej klasy w stali obejmuje trzy różne narzędzia skrawające:

  • wiertło do wiercenia wstępnego (mniejsza średnica) – usuwa główną objętość materiału i prowadzi otwór,
  • wiertło do wiercenia wykańczającego (blisko wymiaru) – przygotowuje otwór, pozostawiając mały, kontrolowany naddatek,
  • rozwiertak – wykonuje obróbkę wykańczającą zapewniającą wymiar końcowy w tolerancji H7 oraz lepszą geometrię i chropowatość.

Warianty z mniejszą liczbą narzędzi są typowym błędem: dwa narzędzia sugerują pominięcie jednego z etapów wiercenia, co często skutkuje zbyt dużym naddatkiem na rozwiercanie, większymi siłami skrawania i gorszą dokładnością (problem z osią, walcowością). Z kolei odpowiedzi z większą liczbą narzędzi (cztery lub pięć) mogą pasować do bardziej rozbudowanych technologii (np. dodatkowe wytaczanie lub obróbki specjalne), ale nie są "standardem" wymaganym do samego wykonania otworu 10H7 w typowych warunkach szkolnych i warsztatowych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się H7, myśl o operacji wykańczającej (najczęściej rozwiercaniu) i o tym, że przed nią trzeba przygotować otwór tak, aby pozostawić właściwy naddatek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenie średnicy nominalnej 10 mm oraz pola tolerancji H7. Litera H oznacza otwór podstawowy (dolna odchyłka równa 0), a 7 wskazuje klasę dokładności IT7. Im niższy numer IT, tym większa wymagana dokładność wykonania.
Wiercenie wiertłem spiralnym zwykle nie zapewnia tak wysokiej dokładności wymiaru i geometrii jak IT7 (H7). Wiertło może dawać odchyłki osi, bicie i gorszą chropowatość. Dlatego stosuje się obróbkę wykańczającą, najczęściej rozwiercanie, aby "ustawić" wymiar i poprawić powierzchnię.
Typowo używa się trzech narzędzi: wiertła do wiercenia wstępnego, wiertła do wiercenia wykańczającego (blisko wymiaru) oraz rozwiertaka do uzyskania końcowej średnicy i tolerancji H7. Taki układ zmniejsza ryzyko błędów i ułatwia dotrzymanie dokładności.
Naddatek powinien być na tyle mały, aby rozwiertak stabilnie skrawał, ale nie za duży, bo rosną siły skrawania i pogarsza się dokładność. W praktyce szkolnej przyjmuje się niewielki naddatek rzędu dziesiątych części milimetra, zgodnie z zaleceniami doboru narzędzi i materiału.
W niektórych przypadkach (np. bardzo małe średnice, inne materiały, specyficzne narzędzia) spotyka się schemat wiercenie + rozwiercanie. Dla Ø10 w stali typowo stosuje się jednak dodatkowe wiercenie wykańczające, aby kontrolować naddatek i ułatwić uzyskanie dokładności IT7.
Jedna "operacja" wykonania otworu może zawierać kilka zabiegów różnymi narzędziami. Pytanie o liczbę narzędzi sprawdza, czy rozumiesz, że do uzyskania H7 potrzebne jest osobne narzędzie wykańczające (rozwiertak), a wcześniejsze wiercenia przygotowują otwór pod tę obróbkę.
Częsty błąd to założenie, że samo wiercenie "na 10 mm" da H7, albo pominięcie etapu wiercenia wstępnego/wykańczającego. Wynika to z upraszczania procesu i mylenia klasy dokładności z samym wymiarem nominalnym. W H7 kluczowa jest tolerancja, nie tylko liczba 10.
Rozwiercanie służy do dokładnego wykańczania średnicy całego otworu (wymiar i dokładność, np. H7). Pogłębianie wykonuje najczęściej miejscowe poszerzenie lub gniazdo pod łeb śruby (kształt walcowy/stożkowy). Pomylenie tych pojęć prowadzi do złego doboru narzędzia.
Otwory H7 spotyka się m.in. w gniazdach łożysk, otworach pod tuleje, kołki ustalające i elementy pasowane. W montażu maszyn taka tolerancja pomaga uzyskać przewidywalne pasowanie (np. luzowe lub przejściowe zależnie od wałka), co wpływa na trwałość i poprawną pracę zespołu.
Jeżeli w oznaczeniu pojawia się klasa typu H7, H6 lub podobna (wysoka dokładność), to zwykle wymaga to obróbki wykańczającej otworu. W praktyce egzaminacyjnej najczęściej oznacza to użycie rozwiertaka po wcześniejszym przygotowaniu otworu wierceniem, aby zostawić kontrolowany naddatek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że to daje łącznie 3 narzędzia skrawające.

Źródła:

  • ISO 286-1, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1 (system tolerancji i odchyłek) — tytuł normy
  • ISO 286-2, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2 (tablice klas IT i odchyłek) — tytuł normy

Materiały:

  • Tablice pasowań i tolerancji (ISO 286) – odczyt pola tolerancji H7 dla średnicy 10 mm
  • Podręczniki i skrypty do "Technologii obróbki skrawaniem" (wiercenie, rozwiercanie, naddatki)
  • Materiały dydaktyczne branżowe do kwalifikacji MEC.3 dotyczące wykonywania otworów dokładnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego