KWALIFIKACJA PGF8 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 17.
Linie lotnicze chciały uniknąć podwyżki cen biletów spowodowanej wzrostem cen paliwa. W tym celu zmniejszono szerokość foteli o 3,3 cm, a odległości między rzędami o 5,1 cm, co pozwoliło na zwiększenie liczby miejsc. Zmiany te nie zostały zauważone przez pasażerów. Z jakiego prawa, wykorzystującego pojęcie "ledwo dostrzegalnej różnicy" skorzystano w tym przypadku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Ledwo dostrzegalna różnica" to próg różnicy (JND) opisywany w psychofizyce. Prawo Webera mówi, że wykrywalność zmiany bodźca zależy od jego poziomu wyjściowego, a nie od samej zmiany bezwzględnej. Dlatego drobne zmniejszenie wymiarów mogło pozostać niezauważone.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie "ledwo dostrzegalnej różnicy" dotyczy progu różnicy (ang. just noticeable difference, JND) – czyli najmniejszej zmiany bodźca, którą człowiek jest w stanie zauważyć. W praktyce marketingowej i reklamowej JND wykorzystuje się wtedy, gdy chce się wprowadzić modyfikację produktu/usługi tak, aby klient jej nie wychwycił (albo odwrotnie: aby zmiana była zauważalna i komunikowalna).

Prawo Webera opisuje zależność między wielkością bodźca a minimalną zauważalną zmianą. Kluczowa idea jest taka, że nie liczy się wyłącznie zmiana "o ile", ale względna zmiana w stosunku do poziomu początkowego. Jeżeli zmiana jest dostatecznie mała w porównaniu z wielkością wyjściową (np. wymiary fotela i odstęp między rzędami), może pozostać poniżej progu różnicy i nie zostać zauważona przez większość pasażerów.

Dlatego odpowiedź "Webera" pasuje do opisu: linie lotnicze wprowadziły redukcje wymiarów tak, aby subiektywnie nie były łatwo wykrywalne, mimo że obiektywnie umożliwiły zagęszczenie miejsc.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych obszarów psychologii i nie są definicyjnie związane z JND:

  • "Millera" kojarzy się z ograniczeniami pojemności pamięci krótkotrwałej/uwagi, a nie z progami różnicy w percepcji bodźców.
  • "Neissra" wiąże się z psychologią poznawczą i uwagą/percepcją, ale nie jest to klasyczne prawo opisujące "ledwo dostrzegalną różnicę" w sensie psychofizyki.
  • "Ebbinghausa" dotyczy przede wszystkim uczenia się i pamięci (np. krzywa zapominania), a nie progów sensorycznych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się sformułowania "próg zauważalności", "ledwo dostrzegalna różnica", "minimalna zmiana bodźca" – najczęściej chodzi o psychofizykę i prawo Webera (oraz powiązane pojęcia JND).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Ledwo dostrzegalna różnica" (JND) to najmniejsza zmiana bodźca, którą człowiek potrafi zauważyć. W marketingu oznacza to próg, poniżej którego zmiana (np. wagi, wymiaru, odcienia koloru) zwykle nie wywoła świadomej reakcji klienta.
Prawo Webera wskazuje, że zauważalność zmiany zależy od poziomu wyjściowego bodźca. Klient łatwiej zauważy zmianę, gdy stanowi większy procent wartości początkowej. Dlatego małe, "procentowo niewielkie" modyfikacje często przechodzą niezauważone.
Jeśli zmiana jest poniżej progu różnicy (JND) dla większości osób, to subiektywnie jest trudna do wykrycia. W praktyce oznacza to, że różnica w centymetrach może być obiektywna, ale percepcyjnie "za mała", by została odnotowana bez porównania.
JND stosuje się m.in. przy zmianach w projekcie opakowania (kolor, typografia, proporcje), gramaturze, objętości lub parametrach produktu. Celem bywa albo ukrycie drobnej zmiany (by nie wzbudzić sprzeciwu), albo zaprojektowanie zmiany na tyle dużej, by klient ją zauważył.
Nie. Koncepcja progu różnicy i zależności względnej zmiany była rozwijana w psychofizyce dla różnych modalności: wzroku, słuchu, dotyku czy wagi. W praktyce marketingowej analogicznie analizuje się wiele "bodźców" związanych z produktem i jego odbiorem.
Jeśli w treści jest "minimalna zauważalna zmiana", "próg różnicy", "ledwo dostrzegalne" – to kierunek: Weber/JND. Jeśli temat dotyczy pojemności pamięci krótkotrwałej lub liczby elementów, które ogarniamy naraz, wtedy częściej pasuje Miller.
Częsty błąd to wybór nazwiska "z pamięci" zamiast po słowach-kluczach z treści. Uczniowie mylą prawa z różnych działów psychologii (pamięć vs percepcja). Pomaga zasada: "różnica ledwo widoczna" = "próg percepcji" = Weber.
Gdy przekroczy próg różnicy (JND), czyli stanie się wystarczająco duża w relacji do poziomu wyjściowego. W praktyce sprawdza się to badaniami konsumenckimi (A/B testy, testy porównawcze), bo próg zależy od kontekstu, uwagi i warunków odbioru.
Percepcja często reaguje na relacje, nie na wartości bezwzględne. Ta sama zmiana może być "mała" przy dużej wartości początkowej, a "duża" przy małej. To intuicyjnie tłumaczy, czemu w praktyce oceniamy różnice względnie, a nie tylko w jednostkach miary.
Ucz się par: pojęcie–prawo–zastosowanie (np. JND–Weber–zmiany produktu). Zwracaj uwagę na słowa-klucze: "próg", "zauważalność", "różnica", "bodziec". Ćwicz rozróżnianie tematów: percepcja vs pamięć vs uczenie się.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: ""Ledwo dostrzegalna różnica" to próg różnicy (JND) opisywany w psychofizyce."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica – hasło "Weber’s law" (opis prawa Webera i związku z progiem różnicy): https://www.britannica.com/science/Webers-law (dostęp: 2026-03-01)
  • APA Dictionary of Psychology – hasło "just noticeable difference (JND)" (definicja pojęcia): https://dictionary.apa.org/just-noticeable-difference (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN) – "Weber–Fechner law" (omówienie koncepcji JND i relacji względnej zmiany bodźca): https://en.wikipedia.org/wiki/Weber%E2%80%93Fechner_law (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii poznawczej/percepcji (rozdziały o psychofizyce i progach sensorycznych)
  • Materiały z psychologii reklamy i zachowań konsumenckich (percepcja, uwaga, progi)
  • Słowniki psychologiczne: hasła "prawo Webera", "just noticeable difference (JND)"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego