KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 21.
Łożysko kulkowe wzdłużne przedstawia zdjęcie oznaczone literą
Ilustracja przedstawia cztery różne typy łożysk, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko kulkowe wzdłużne (oporowe) rozpoznaje się po budowie przeznaczonej do przenoszenia obciążenia osiowego: zwykle ma dwie podkładki/pierścienie z bieżniami i kulki w koszyku. Nie jest to typowe łożysko poprzeczne do obciążeń promieniowych, dlatego należy wybierać zdjęcie przedstawiające konstrukcję "oporową".

Pełne wyjaśnienie:

Łożysko kulkowe wzdłużne (często nazywane też kulkowym oporowym) jest łożyskiem tocznym przeznaczonym przede wszystkim do przenoszenia sił osiowych, czyli działających wzdłuż osi wału. To jest klucz do rozpoznania jego budowy na fotografii.

Cechy rozpoznawcze, które zwykle widać na zdjęciu:

  • dwie podkładki/pierścienie (często przypominające "talerzyki") z bieżniami,
  • między nimi kulki w koszyku,
  • konstrukcja sugerująca, że elementy "dociskają się" osiowo, a nie pracują jak klasyczne łożysko promieniowe.

W odróżnieniu od łożysk kulkowych poprzecznych (promieniowych), które mają pierścienie o kształcie typowym dla osadzenia na wale i w oprawie i przenoszą głównie obciążenia promieniowe, łożysko wzdłużne ma geometrię nastawioną na przenoszenie docisku wzdłuż osi. Dlatego przy wyborze ze zdjęć należy szukać właśnie takiej "oporowej" konstrukcji.

Dlaczego pozostałe typy mogą mylić?

  • Łożysko kulkowe poprzeczne też ma kulki, ale jego pierścienie i bieżnie są ukształtowane pod obciążenia promieniowe, a całość wygląda bardziej jak "zamknięty pierścień" do osadzenia w oprawie.
  • Łożysko stożkowe lub wałeczkowe ma elementy toczne inne niż kulki (wałeczki/stożki), więc przy uważnym oglądzie widać różnicę.
  • Łożysko igiełkowe ma bardzo cienkie wałeczki ("igły"), zwykle nie wygląda jak układ dwóch podkładek z kulkami.

W praktyce umiejętność rozpoznawania łożysk jest potrzebna przy montażu węzłów łożyskowych, doborze części zamiennych oraz diagnostyce: zastosowanie łożyska nieodpowiedniego do kierunku obciążeń często prowadzi do przyspieszonego zużycia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rodzaj łożyska tocznego przeznaczony głównie do przenoszenia obciążeń osiowych (wzdłuż osi wału). Ma zwykle dwie podkładki/pierścienie z bieżniami oraz kulki w koszyku. Nie jest to typowe łożysko do dużych obciążeń promieniowych.
Szukaj cech "oporowych": najczęściej widać dwie podkładki i układ kulek pomiędzy nimi, jak do pracy na docisk osiowy. Łożysko poprzeczne wygląda bardziej jak klasyczny pierścień wewnętrzny i zewnętrzny do obciążeń promieniowych.
Decyduje o tym geometria bieżni i sposób podparcia: siła działa wzdłuż osi, a kulki przekazują ją między podkładkami/pierścieniami. Konstrukcja jest zoptymalizowana pod docisk, dlatego przy obciążeniu promieniowym może pracować nieprawidłowo.
Typowo składa się z: podkładki wałowej, podkładki oprawowej (lub odpowiednich pierścieni), kompletu kulek oraz koszyka (separatora), który utrzymuje odstępy między kulkami i stabilizuje ich pracę.
Stosuje się je tam, gdzie występuje głównie siła osiowa, np. w węzłach z dociskiem, w mechanizmach śrubowych, w niektórych przekładniach lub układach, gdzie wał jest osiowo "dopychany". Dobór zależy od konstrukcji i wielkości obciążeń.
Zwykle jest przeznaczone przede wszystkim do obciążeń osiowych. Dopuszczalność obciążenia promieniowego zależy od konkretnego wykonania, ale w zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się, że nie jest to łożysko do typowych obciążeń promieniowych jak łożysko kulkowe poprzeczne.
Często myli się łożysko wzdłużne z poprzecznym, bo oba mogą mieć kulki. Błąd wynika z patrzenia tylko na elementy toczne, a nie na kształt pierścieni/podkładek i "kierunek pracy" łożyska. Pomaga porównanie wszystkich zdjęć pod kątem osi/promienia.
Oceń geometrię bieżni i sposób podparcia: jeśli konstrukcja wygląda jak do "docisku" między dwiema podkładkami, to wskazuje na obciążenie osiowe. Jeśli widać typowy pierścień wewnętrzny i zewnętrzny otaczający kulki, zwykle chodzi o obciążenia promieniowe.
W praktyce często rozważa się łożysko oporowe (np. kulkowe wzdłużne) lub inne rozwiązanie konstrukcyjne zależnie od prędkości i obciążenia. Na egzaminie kluczowe jest skojarzenie: siła osiowa → łożysko wzdłużne/oporowe.
Ucz się na przekrojach i zdjęciach: rozpoznawaj kulkowe poprzeczne, wzdłużne (oporowe), stożkowe, wałeczkowe i igiełkowe. Dla każdego typu zapamiętaj kierunek obciążeń i cechy budowy. Dobrą metodą są fiszki z obrazkiem i krótkim opisem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Łożysko kulkowe wzdłużne (oporowe) rozpoznaje się po budowie przeznaczonej do przenoszenia obciążenia osiowego: zwykle ma dwie podkładki/pierścienie z bieżniami i kulki w koszyku."

Źródła:

  • SKF – opis typu: Thrust ball bearings (łożyska kulkowe wzdłużne/oporowe): https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings/ball-bearings/thrust-ball-bearings - accessed 2026-02-27
  • NTN Europe – Thrust ball bearings (łożyska oporowe kulkowe): https://www.ntn-snr.com/en/Products/ball-bearings/thrust-ball-bearings - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Łożysko oporowe" (informacje ogólne i rozróżnienie obciążeń): https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_oporowe - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Katalog producenta łożysk (dział: łożyska kulkowe wzdłużne/oporowe) z rysunkami przekrojów
  • Podręcznik "Podstawy konstrukcji maszyn" (rozdział o łożyskach i obciążeniach)
  • Materiały dydaktyczne do MEC.3 dotyczące połączeń i węzłów łożyskowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego