KWALIFIKACJA TDR1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 27.
Lusterka sferyczne
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lusterka sferyczne (wypukłe) dają większy kąt widzenia, więc pozwalają obserwować szerszy obszar obok i za pojazdem. Ceną za to jest zwykle pomniejszenie obrazu i gorsza, mniej precyzyjna ocena odległości. Dlatego nie służą do "wyostrzania" ani dokładnego określania dystansu.

Pełne wyjaśnienie:

Lusterka sferyczne stosowane w pojazdach to w praktyce lusterka wypukłe. Ich kluczową cechą jest to, że umożliwiają zwiększenie pola obserwacji (czyli dają większy kąt widzenia) w porównaniu z lusterkiem płaskim. To bardzo przydatne w ruchu drogowym, bo pomaga kontrolować obszary trudne do bezpośredniego zobaczenia z miejsca kierowcy (tzw. martwe pole).

Poprawna jest odpowiedź: "zapewniają duży kąt widzenia przestrzeni." – to właśnie główny powód, dla którego stosuje się takie lusterka np. jako dodatkowe elementy poprawiające widoczność.

Pozostałe stwierdzenia są nieprawidłowe z powodów praktycznych i fizycznych:

  • Odpowiedź "pozwalają wyostrzyć widziany przedmiot." jest błędna, bo "wyostrzenie" kojarzy się z ogniskowaniem (jak w soczewkach) lub zmianą ostrości, a lustro wypukłe nie pełni takiej funkcji w zastosowaniach pojazdowych. Obraz w takim lustrze jest zwykle pomniejszony, a nie "wyostrzony".
  • Odpowiedź "mają mały kąt obserwacji." jest sprzeczna z ideą lustra wypukłego: takie lustro zwiększa kąt widzenia, a nie go zmniejsza.
  • Odpowiedź "pozwalają precyzyjniej określić odległość." jest niepoprawna, ponieważ większy kąt widzenia uzyskuje się kosztem zmniejszenia obrazu i zniekształceń perspektywy. To utrudnia ocenę, jak daleko znajduje się obiekt. W praktyce kierowca powinien pamiętać, że obiekty mogą wydawać się dalej, niż są w rzeczywistości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "sferyczne/wypukłe", skojarz je z hasłem "szersze pole widzenia", a jeśli pojawia się "precyzyjna odległość", traktuj to jako potencjalną pułapkę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lusterko sferyczne to w praktyce lusterko wypukłe, którego powierzchnia jest fragmentem sfery. Stosuje się je, aby zwiększyć pole widzenia i ograniczyć martwe pole, np. jako dodatkowe lusterko.
Wypukły kształt "rozszerza" kierunki, z których do lustra docierają promienie światła, więc w odbiciu widać szerszy obszar. Efektem ubocznym jest zwykle pomniejszenie obrazu, co wpływa na ocenę odległości.
Tak, często obiekty w lusterku wypukłym wyglądają na mniejsze, a przez to mogą sprawiać wrażenie bardziej oddalonych. To typowy efekt stosowania większego kąta widzenia i jedna z przyczyn błędnej oceny dystansu.
Najważniejsze zastosowanie to poprawa bezpieczeństwa: obserwacja sąsiednich pasów, narożników pojazdu i stref przy cofaniu. Lusterko sferyczne pomaga zobaczyć więcej bez zmiany pozycji głowy, ale wymaga ostrożności w ocenie odległości.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi o "precyzyjnym określaniu odległości" lub "wyostrzaniu", bo brzmią technicznie. W lusterku wypukłym kluczowe jest większe pole widzenia, a nie precyzja dystansu.
Lusterko sferyczne (wypukłe) zwykle daje obraz mniejszy i obejmuje więcej przestrzeni. Lusterko płaskie pokazuje obraz w bardziej naturalnej skali, ale z węższym polem widzenia. W praktyce rozpoznasz to po "szerszym kadrze".
Jest szczególnie przydatne przy zmianie pasa, wyjeżdżaniu z zatok, manewrach na placu i przy cofaniu, gdy trzeba kontrolować obszary po bokach pojazdu. Pomaga ograniczyć martwe pole, ale nie zastępuje kontroli "przez ramię".
Ustaw lusterka tak, aby widzieć minimalnie bok własnego pojazdu i jak najwięcej przestrzeni obok. Dodatkowe lusterko sferyczne ustaw na obszar, którego nie obejmuje lusterko główne. Po ustawieniu wykonaj próbę obserwacji w bezpiecznym miejscu.
Pomaga w parkowaniu, bo pokazuje więcej przeszkód, ale nie jest najlepsze do dokładnej oceny odległości. Do precyzji ważniejsze są: kontrola w kilku punktach (lusterka + spojrzenie) oraz powolna prędkość manewru.
Warto znać różnice między lustrem płaskim, wypukłym i wklęsłym, a także pojęcia: kąt widzenia, pomniejszenie obrazu i zniekształcenie. Na egzaminie zwykle chodzi o powiązanie typu lustra z praktyczną funkcją w pojeździe.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Lusterka sferyczne (wypukłe) dają większy kąt widzenia, więc pozwalają obserwować szerszy obszar obok i za pojazdem."

Źródła:

  • UNECE Regulation No. 46 — Devices for indirect vision (mirrors), consolidated text (UNECE), https://unece.org/transport/vehicle-regulations/wp29-regulations (dostęp 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL) "Zwierciadło wypukłe", https://pl.wikipedia.org/wiki/Zwierciad%C5%82o_wypuk%C5%82e (dostęp 2026-02-28)
  • Encyclopaedia Britannica "Convex mirror", https://www.britannica.com/science/convex-mirror (dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z budowy pojazdów dotyczące urządzeń do obserwacji pośredniej
  • Podstawy optyki (lustra wypukłe/wklęsłe) w podręcznikach fizyki na poziomie szkoły średniej
  • Instrukcje producentów pojazdów dotyczące regulacji lusterek i martwego pola

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego