KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 37.
Ilustracja przedstawia scenę związaną z pomiarem geodezyjnym, co jest istotne w kontekście kwalifikacji zawodowej technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Kontrolowany" to forma wskazująca, że obiekt jest poddawany kontroli lub znajduje się pod nadzorem (np. proces kontrolowany). "Kontrolny" częściej oznacza przeznaczenie do kontroli (np. pomiar kontrolny), a "odniesienia" i "wiążący" mają inne znaczenia i zwykle nie pasują do takiej luki.

Pełne wyjaśnienie:

Wyraz "kontrolowany" jest najczęściej rozumiany jako "taki, który jest poddawany kontroli, nadzorowany, sprawdzany". To typowe znaczenie imiesłowu przymiotnikowego biernego: opisuje stan lub cechę obiektu wynikającą z wykonywanej czynności (ktoś/coś jest kontrolowane).

Forma "kontrolny" ma inne, częste użycie: opisuje funkcję albo przeznaczenie czegoś związanego z kontrolą (np. badanie kontrolne, pomiar kontrolny, punkt kontrolny w znaczeniu "służący do kontroli"). W zadaniach z luką w zdaniu kluczowe jest więc ustalenie, czy chodzi o cechę obiektu (wtedy pasuje "kontrolowany"), czy o rolę/rodzaj czynności lub elementu (wtedy częściej pasuje "kontrolny").

Odpowiedź "odniesienia" jest rzeczownikiem (zwykle w funkcji dopełnienia w wyrażeniach typu "punkt odniesienia") i nie jest formą równoważną przymiotnikowi/imiesłowowi, więc przy lukach wymagających określenia cechy zwykle nie będzie poprawna. Z kolei "wiążący" oznacza "obowiązujący, mający moc" (np. decyzja wiążąca, termin wiążący) i semantycznie dotyczy innego pola znaczeniowego niż kontrola, dlatego w kontekście "poddawania kontroli" będzie nietrafne.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź dwa elementy: (1) gramatykę (czy forma pasuje do rodzaju, liczby i przypadku rzeczownika w zdaniu), (2) znaczenie (czy zdanie mówi o przeznaczeniu/rodzaju czegoś, czy o stanie/cechach obiektu). To zwykle wystarcza, by odróżnić "kontrolny" od "kontrolowany".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Kontrolowany" zwykle znaczy: poddawany kontroli, nadzorowany, sprawdzany. W tekście technicznym opisuje stan obiektu lub procesu, np. "proces kontrolowany" = taki, którego przebieg jest monitorowany i weryfikowany.
"Kontrolny" najczęściej opisuje przeznaczenie lub rodzaj (np. pomiar kontrolny = służący kontroli). "Kontrolowany" opisuje cechę/stanu: coś jest sprawdzane lub nadzorowane (np. obiekt kontrolowany).
Bo te formy nie są wymienne znaczeniowo. "Kontrolny" wskazuje funkcję (do kontroli), a "kontrolowany" wskazuje, że dana rzecz jest kontrolowana. W zadaniu z luką trzeba dopasować znaczenie do sensu zdania, nie tylko podobne brzmienie.
Najpierw sprawdź zgodność gramatyczną (rodzaj, liczba, przypadek) z rzeczownikiem w zdaniu. Potem sens: czy zdanie mówi o przeznaczeniu ("kontrolny"), czy o stanie obiektu ("kontrolowany").
"Odniesienia" to zwykle rzeczownik (np. "punkt odniesienia"). Może być poprawny tylko wtedy, gdy luka wymaga rzeczownika w odpowiednim przypadku. Jeśli luka wymaga przymiotnika lub imiesłowu, "odniesienia" będzie gramatycznie nietrafne.
"Wiążący" stosuje się, gdy coś jest obowiązujące lub ma moc rozstrzygającą (np. "stanowisko wiążące", "termin wiążący"). Nie opisuje on kontroli, więc w kontekście "poddawania kontroli" zwykle nie pasuje.
Przykłady to sformułowania typu: "proces kontrolowany", "obszar kontrolowany", "dostęp kontrolowany". Wskazują one, że istnieje nadzór lub procedura sprawdzania, a nie tylko "rodzaj" czynności jak w przypadku "kontrolny".
To efekt podobnego brzmienia i wspólnego rdzenia "kontrol-". W stresie działa automatyzm językowy: wybiera się słowo "na słuch". Pomaga zatrzymanie się i sprawdzenie, czy zdanie wymaga funkcji ("kontrolny") czy stanu ("kontrolowany").
Stosuj proste zdania i sprawdzaj kluczowe określenia w słowniku. W protokołach i opisach wybieraj formy jednoznaczne: "poddany kontroli" zamiast niepewnego skrótu. To ogranicza ryzyko, że zapis będzie interpretowany inaczej.
Ćwicz na krótkich zdaniach z luką i analizuj: (1) jaka część mowy jest potrzebna, (2) jaki przypadek/rodzaj, (3) jakie znaczenie pasuje do kontekstu. Warto też powtórzyć grupy trudnych par: przymiotnik vs imiesłów (np. "kontrolny" vs "kontrolowany").
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: ""Kontrolowany" to forma wskazująca, że obiekt jest poddawany kontroli lub znajduje się pod nadzorem (np. proces kontrolowany)."

Źródła:

  • SJP PWN, hasło "kontrolowany" (definicja i użycie) – https://sjp.pwn.pl/szukaj/kontrolowany.html (dostęp: 2026-03-02)
  • SJP PWN, hasło "kontrolny" (definicja i użycie) – https://sjp.pwn.pl/szukaj/kontrolny.html (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyklopedia PWN / poradnia językowa: zagadnienie "imiesłów przymiotnikowy bierny" – https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/imieslow;11564.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Słowniki języka polskiego (hasła: "kontrolny", "kontrolowany")
  • Podstawy gramatyki języka polskiego: imiesłowy przymiotnikowe
  • Ćwiczenia z poprawności językowej w dokumentacji technicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego