KWALIFIKACJA TKO6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 36.
Masa lokomotywy sześcioosiowej wynosi 120 t. Przy równomiernym rozłożeniu masy nacisk pojedynczego zestawu kołowego na tor wynosi około
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lokomotywa 6‑osiowa ma 6 zestawów kołowych, więc na jeden zestaw przypada 120 t / 6 = 20 t.
Ciężar takiej masy to w przybliżeniu 20 000 kg · 9,81 m/s² ≈ 196 000 N ≈ 196 kN, czyli po zaokrągleniu około 200 kN.

Pełne wyjaśnienie:

"Nacisk zestawu kołowego na tor" w tym zadaniu rozumiemy jako siłę, z jaką jeden zestaw kołowy (jedna oś) obciąża tor, przy założeniu równomiernego rozkładu masy na wszystkie osie.

Krok 1: rozdział masy na osie.
Lokomotywa sześcioosiowa ma 6 osi, czyli 6 zestawów kołowych. Zatem na jeden zestaw przypada masa: 120 t / 6 = 20 t.

Krok 2: zamiana masy na siłę.
1 t = 1000 kg, więc 20 t = 20 000 kg. Siła ciężkości wynosi F = m·g. Przyjmując g ≈ 9,81 m/s² otrzymujemy: F ≈ 20 000 · 9,81 ≈ 196 200 N.

Krok 3: jednostki i zaokrąglenie.
196 200 N to 196,2 kN, a ponieważ pytanie mówi "około", poprawne jest zaokrąglenie do 200 kN.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "100 kN" wynika zwykle z błędnego dzielenia przez 12 (jakby liczono koła zamiast osi) albo z przyjęcia zbyt małego g.
  • "400 kN" odpowiadałoby mniej więcej dwóm osiom naraz (podwojeniu wyniku) albo pomyleniu liczby osi.
  • "800 kN" jest czterokrotnie za duże; sugeruje brak podziału obciążenia na osie lub poważną pomyłkę jednostek.

Na egzaminie warto zawsze wykonać szybkie sprawdzenie sensowności: dla 20 t na oś typowy rząd wielkości nacisku to ~200 kN (bo 1 t daje ok. 10 kN).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podziel masę lokomotywy przez liczbę osi, a potem zamień masę na siłę: F = m·g. Dla przybliżeń przyjmuje się często, że 1 t daje ok. 10 kN, więc wynik łatwo oszacować bez kalkulatora.
Masa (t, kg) i siła (N, kN) to różne wielkości. Żeby z masy dostać nacisk (siłę), trzeba policzyć siłę ciężkości: F = m·g. Sam podział masy na osie daje tylko masę na oś, nie nacisk w kN.
Oznacza to, że pojazd ma 6 osi, czyli w typowym ujęciu 6 zestawów kołowych. W zadaniach o nacisku na tor kluczowe jest właśnie obciążenie przypadające na jedną oś (jeden zestaw).
Można użyć przybliżenia: 1 t ≈ 1000 kg, a ciężar to 1000·9,81 N ≈ 9810 N ≈ 9,8 kN. W praktycznych obliczeniach egzaminacyjnych często zaokrągla się do 10 kN na tonę.
Nie. Zestaw kołowy odpowiada jednej osi z dwoma kołami, więc nacisk "na zestaw" dotyczy obciążenia całej osi. Nacisk pojedynczego koła byłby w uproszczeniu o połowę mniejszy (przy równomiernym rozkładzie na oba koła).
Najczęściej myli się jednostki (t z kN), zapomina o g, dzieli przez złą liczbę (np. przez 3 wózki zamiast 6 osi) albo dzieli jeszcze przez 2, jakby pytanie było o jedno koło. Pomaga zapis: masa → oś → siła.
Zwykle nie, bo pytanie zawiera słowo "około". Poprawne jest użycie 9,81 m/s², 9,8 m/s² albo nawet przybliżenia 10 m/s², o ile końcowy wynik jest zgodny z rzędem wielkości i z odpowiedziami testowymi.
Dzieli się przez 12 tylko wtedy, gdy pytanie dotyczy nacisku pojedynczego koła w pojeździe 6‑osiowym (bo 6 osi to 12 kół). Jeśli mowa o zestawie kołowym, dzielisz przez liczbę osi, czyli przez 6.
"Nacisk na tor" jest siłą, więc jednostką jest niuton. W transporcie kolejowym często używa się kN, bo wartości są duże. Tona to jednostka masy, przydatna na etapie rozdziału masy na osie, ale nie jako wynik nacisku.
Przećwicz schemat: (1) policz masę na oś, (2) zamień t→kg, (3) licz F=m·g, (4) zamień N→kN i zaokrąglij. Dodatkowo naucz się szybkiego skrótu: 1 t ≈ 10 kN.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty (CODATA): Standard acceleration of gravity g0 = 9.80665 m/s², https://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?gn (dostęp: 2026-02-27)
  • BIPM, The International System of Units (SI Brochure): definicje jednostek SI (N jako kg·m/s²), https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Tona" (1 t = 1000 kg), https://pl.wikipedia.org/wiki/Tona (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy mechaniki: rozdziały o sile ciężkości i jednostkach SI
  • Materiały dydaktyczne z fizyki dla szkół technicznych (dział: dynamika)
  • Notatki z przeliczeń jednostek (t→kg, N→kN) i ćwiczenia rachunkowe

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego