KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 12.
Masło pełni ważną rolę w żywieniu człowieka ze względu na zawartość
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Masło jest przede wszystkim produktem tłuszczowym (tłuszcz mleczny), dlatego w żywieniu pełni rolę źródła energii i nośnika witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, w tym witaminy A. Nie jest natomiast znaczącym źródłem białka ani witaminy C, typowej dla warzyw i owoców.

Pełne wyjaśnienie:

Masło to produkt otrzymywany z tłuszczu mlecznego, więc jego podstawową wartością żywieniową jest zawartość tłuszczu. Tłuszcz dostarcza energii, poprawia smakowitość potraw oraz jest nośnikiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. W praktyce gastronomicznej ma to znaczenie m.in. przy komponowaniu potraw dla osób wymagających ograniczenia tłuszczu lub przy bilansowaniu menu.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "lekko strawnego tłuszczu i witaminy A"?
Masło zawiera głównie tłuszcz, a wśród witamin kojarzonych z tłuszczem mlecznym istotna jest witamina A (rozpuszczalna w tłuszczach). Z tego powodu masło bywa wskazywane jako jeden z produktów dostarczających tej witaminy w diecie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wysokowartościowego białka i witaminy C" – masło nie jest produktem białkowym; białko jest charakterystyczne raczej dla mleka, jogurtów, twarogów czy mięs. Witamina C występuje typowo w warzywach i owocach, a nie w produktach tłuszczowych.
  • "wysokowartościowego białka i witaminy A" – mimo że witamina A pasuje do profilu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, błędna jest część o "wysokowartościowym białku", bo masło nie stanowi znaczącego źródła białka.
  • "lekko strawnego tłuszczu i witaminy C" – tłuszcz jest zgodny z charakterem masła, ale witamina C nie jest typową cechą tego surowca. To częsta pułapka wynikająca ze skojarzenia witaminy C z "prozdrowotnością", a nie z realnym składem produktu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się para "białko + witamina C", często dotyczy ona produktów roślinnych lub chudych, a nie tłuszczów. Dla tłuszczów zapamiętaj powiązanie z witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach (A, D, E, K) – w tym zadaniu kluczowa jest witamina A.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Głównym składnikiem odżywczym masła jest tłuszcz mleczny. Dlatego masło dostarcza przede wszystkim energii i wpływa na smakowitość potraw. Nie traktuje się go jako produktu białkowego ani źródła witaminy C.
Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach, więc naturalnie "występuje" w produktach tłuszczowych pochodzenia zwierzęcego. Witamina C jest rozpuszczalna w wodzie i typowo pochodzi z warzyw i owoców, dlatego zestawienie masła z witaminą C jest zwykle błędne.
Nie. Masło to przede wszystkim tłuszcz, a zawartość białka jest w nim znikoma w porównaniu z produktami takimi jak twaróg, jogurt, mleko czy mięso. Na egzaminie traktuj masło jako surowiec tłuszczowy, a nie białkowy.
Witamina C kojarzy się głównie z warzywami i owocami (szczególnie świeżymi). W praktyce gastronomicznej liczy się też obróbka: długie gotowanie i podgrzewanie obniża zawartość witaminy C, więc warto stosować krótszą obróbkę lub podawać część dodatków na surowo.
Sprawdź, czy w odpowiedzi pojawia się białko. Jeśli tak, to częściej pasuje do mleka, serów, jogurtów niż do masła. Masło łącz z "tłuszczem" i witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach (np. A), a nie z witaminą C.
Tak. Technologicznie masło poprawia smak, aromat i konsystencję potraw (np. sosów, wypieków, smażenia). Żywieniowo jest źródłem tłuszczu i energii oraz nośnikiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. W zadaniach testowych rozróżniaj te dwa aspekty.
Najczęściej myli się witaminę C z witaminą A, bo "witamina C" brzmi bardziej oczywiście prozdrowotnie. Drugi błąd to przenoszenie skojarzenia "produkty mleczne = białko" na masło, mimo że masło jest surowcem tłuszczowym, a nie białkowym.
Ograniczanie masła bywa zasadne w dietach o obniżonej kaloryczności lub z kontrolą tłuszczu. W praktyce gastronomicznej dotyczy to np. zamiany części tłuszczu na inne techniki (duszenie, pieczenie) lub kontrolowania porcji dodatków typu masło do pieczywa.
Tłuszcz ułatwia wykorzystanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dlatego produkty tłuszczowe bywają kojarzone z witaminami takimi jak A. Na poziomie egzaminu ważne jest rozpoznanie związku: tłuszcz ↔ witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.
Najpierw rozpoznaj grupę surowca (tłuszcz/białko/węglowodany). Potem dopasuj typowe witaminy: tłuszcze łącz z witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach, a witaminę C z warzywami i owocami. Na końcu odrzuć odpowiedzi "zbyt idealne" (np. białko + witamina C dla masła).
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że masło jest przede wszystkim produktem tłuszczowym (tłuszcz mleczny), dlatego w żywieniu pełni rolę źródła energii i nośnika witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, w tym witaminy A.

Źródła:

  • Kunachowicz H. i in., "Tabele składu i wartości odżywczej żywności" (hasło/pozycja: masło) – dokładna edycja i strony wymagają wglądu w egzemplarz.

Materiały:

  • Podręcznik z towaroznawstwa żywności (dział: tłuszcze jadalne)
  • Materiały z podstaw żywienia człowieka dla szkół gastronomicznych
  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (hasło: masło)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego