KWALIFIKACJA MOT6 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 8.
Masz do dyspozycji suwmiarkę z noniuszem o podziałce 0,02 mm. Jaką maksymalną dokładność pomiaru możesz osiągnąć za pomocą tego narzędzia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podziałka noniusza 0,02 mm oznacza najmniejszą wartość, jaką można odczytać na tej suwmiarce (rozdzielczość odczytu). Dlatego maksymalna "dokładność" rozumiana jako krok odczytu wynosi 0,02 mm. W praktyce na wynik wpływają też błędy przyrządu i technika pomiaru.

Pełne wyjaśnienie:

Suwmiarka z noniuszem ma zwykle podaną wartość typu 0,05 mm, 0,02 mm lub 0,01 mm. Ta liczba opisuje rozdzielczość (działkę elementarną odczytu), czyli najmniejszy przyrost długości, jaki można wiarygodnie rozróżnić podczas odczytu skali.

Jeżeli noniusz ma podziałkę 0,02 mm, to oznacza, że odczyt wyniku można wykonać co 0,02 mm. Z tego powodu odpowiedź "0,02 mm" jest właściwa, gdy w pytaniu "dokładność" rozumie się potocznie jako najmniejszy krok odczytu.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "0,01 mm" – byłoby poprawne tylko dla suwmiarki o noniuszu 0,01 mm. Sama informacja 0,02 mm nie pozwala "uzyskać" mniejszej działki odczytu.
  • "0,05 mm" – to typowa rozdzielczość innych modeli, ale jest sprzeczna z podaną w treści podziałką 0,02 mm.
  • "0,1 mm" – odpowiadałoby bardzo zgrubnemu odczytowi, np. bez wykorzystania noniusza, więc nie wykorzystuje możliwości narzędzia.

Warto pamiętać o ważnym niuansie metrologicznym: dokładność w sensie ścisłym zależy nie tylko od rozdzielczości, ale także od błędu wskazań, stanu przyrządu (zużycie szczęk, luz), poprawnego wyzerowania oraz warunków pomiaru (docisk, ustawienie prostopadłe). Na egzaminach zawodowych często jednak przyjmuje się uproszczenie: "dokładność" = "najmniejsza działka odczytu" podana dla noniusza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza rozdzielczość odczytu, czyli najmniejszy krok, co jaki możesz odczytać wynik na noniuszu. W tym przypadku wskazania da się odczytywać co 0,02 mm, o ile narzędzie jest sprawne i prawidłowo wyzerowane.
Nie zawsze. Rozdzielczość mówi, co jaki "skok" odczytasz wynik (np. 0,02 mm). Dokładność w sensie metrologicznym zależy też od błędu przyrządu, zużycia, luzów, techniki pomiaru i warunków pracy.
Najczęstsze to: zbyt duży docisk szczęk, pomiar pod kątem (brak prostopadłości), zabrudzenia na szczękach lub detalu, brak sprawdzenia zera oraz pomiar na krawędzi zamiast na właściwej powierzchni.
Zamknij szczęki delikatnie, bez dużej siły, i sprawdź, czy "0" na noniuszu pokrywa się z "0" skali głównej. Jeśli nie, wynik może mieć stały błąd. W warsztacie warto też kontrolować na wzorcu lub płytkach wzorcowych.
Bo 0,01 mm oznaczałoby mniejszą działkę odczytu niż pozwala na to podany noniusz. Nie da się uzyskać rozdzielczości lepszej niż konstrukcja skali odczytowej. 0,01 mm byłoby właściwe dla innego typu suwmiarki.
Suwmiarka jest dobra do szybkiej kontroli wielu wymiarów (średnice, grubości, głębokości). Mikrometr wybiera się, gdy potrzebujesz większej dokładności i powtarzalności, np. przy ciasnych pasowaniach lub ocenie zużycia elementów precyzyjnych.
Najpierw odczytaj pełne milimetry ze skali głównej. Następnie znajdź kreskę noniusza, która najlepiej pokrywa się z kreską skali głównej, i pomnóż jej numer przez 0,02 mm. Dodaj tę wartość do odczytu ze skali głównej.
Tak. Metalowe elementy (i przyrząd) rozszerzają się wraz z temperaturą, co może zmienić wynik. W praktyce warsztatowej wpływ zwykle jest mały, ale przy precyzyjnych pomiarach lub dużych detalach może być zauważalny.
Typowo mierzy się średnice sworzni i wałków, grubości podkładek i blaszek, szerokości rowków, wymiary tulei oraz wstępnie grubość elementów ciernych. Suwmiarka jest też używana do kontroli wymiarów części przed montażem.
Zapamiętaj: wartość typu 0,05/0,02/0,01 mm przy suwmiarce najczęściej oznacza rozdzielczość odczytu. Na testach zwykle szuka się tej liczby jako odpowiedzi. Gdy pojawia się słowo "dokładność", sprawdź, czy nie chodzi właśnie o działkę noniusza.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Podziałka noniusza 0,02 mm oznacza najmniejszą wartość, jaką można odczytać na tej suwmiarce (rozdzielczość odczytu)."

Źródła:

  • ISO 13385-1:2019, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Part 1: Callipers — Design and metrological characteristics
  • JCGM 200:2012, International vocabulary of metrology (VIM) — Basic and general concepts and associated terms, hasła dotyczące rozdzielczości i dokładności/niepewności

Materiały:

  • Materiały szkolne z metrologii technicznej (rozdzielczość, błąd, niepewność)
  • Instrukcje producentów suwmiarki: zasady użytkowania, zerowanie, konserwacja
  • Ćwiczenia praktyczne: odczyt noniusza 0,05 mm i 0,02 mm na rzeczywistych detalach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego