KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 20.
Matę ślizgową asystent powinien zastosować do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mata ślizgowa służy do zmniejszenia tarcia podczas zmiany pozycji osoby leżącej.
Ułatwia bezpieczne przesuwanie podopiecznego w łóżku, np. na bok, bez szarpania i dużego obciążania kręgosłupa opiekuna.
Nie jest narzędziem do pionizacji ani do wykonywania kąpieli.

Pełne wyjaśnienie:

Mata ślizgowa (często spotykana też jako prześcieradło ślizgowe) jest pomocniczym sprzętem do pozycjonowania i przesuwania osoby leżącej. Jej kluczową funkcją jest zmniejszenie tarcia między ciałem podopiecznego a podłożem (np. prześcieradłem), dzięki czemu do wykonania ruchu potrzeba mniejszej siły.

Dlatego prawidłowe jest zastosowanie jej do przemieszczania na bok podopiecznego leżącego w łóżku. Taki manewr jest typowy podczas zmiany ułożenia, profilaktyki odleżyn, poprawy komfortu, wymiany bielizny pościelowej lub przygotowania do innych czynności pielęgnacyjnych.

Pozostałe propozycje nie pasują do przeznaczenia maty ślizgowej:

  • "pionizacji podopiecznego po urazie kręgosłupa" – pionizacja to przejście do pozycji stojącej/siedzącej i wymaga odrębnych metod (asekuracja, sprzęt do pionizacji, decyzje medyczne). Po urazach kręgosłupa szczególnie ważne są ograniczenia ruchu i stabilizacja, więc mata ślizgowa nie jest właściwym narzędziem do tego celu.
  • "kąpieli podopiecznego w wannie" – mata ślizgowa nie jest standardowym sprzętem do kąpieli; kontakt z wodą, środkami myjącymi oraz ryzyko poślizgu zmieniają warunki bezpieczeństwa. Do kąpieli stosuje się inne rozwiązania (np. siedziska, podnośniki, maty antypoślizgowe).
  • "pionizacji podopiecznego po operacji w obrębie klatki piersiowej" – również dotyczy pionizacji, czyli procesu mobilizacji do pozycji wyższych, który ma własne zasady asekuracji i przeciwwskazania. Mata ślizgowa wspiera głównie ruchy w płaszczyźnie łóżka, a nie bezpieczne wstawanie.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: mata ślizgowa = przesuwanie w łóżku. Jeśli w odpowiedzi pojawia się pionizacja, wstawanie, stanie lub kąpiel, zwykle oznacza to inne wyposażenie i inne procedury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mata ślizgowa to pomocniczy wyrób ułatwiający zmianę pozycji osoby leżącej poprzez zmniejszenie tarcia. Stosuje się ją głównie do przesuwania podopiecznego w łóżku (np. na bok lub wyżej), aby ograniczyć wysiłek opiekuna i poprawić komfort osoby wspieranej.
Najczęściej są to: przesunięcie podopiecznego na bok, przemieszczenie ku górze łóżka, korekta ułożenia miednicy i barków oraz pomoc przy zmianie pozycji podczas profilaktyki odleżyn. Wspólny element to ruch w obrębie powierzchni łóżka, a nie wstawanie.
Pionizacja dotyczy przejścia do pozycji wyższej (siedzenie, stanie) i wymaga stabilizacji, asekuracji oraz często innego sprzętu. Mata ślizgowa działa przede wszystkim na zasadzie redukcji tarcia podczas przesuwania w poziomie, więc nie zapewnia kluczowego wsparcia i kontroli potrzebnej przy wstawaniu.
Typowe błędy to mylenie pozycjonowania z pionizacją oraz wybór odpowiedzi "na skojarzenie", że skoro coś ułatwia ruch, to nadaje się do wstawania. Często myli się też matę ślizgową z matą antypoślizgową do łazienki, co prowadzi do błędnej odpowiedzi o kąpieli.
Pozycjonowanie to zmiana ułożenia osoby w łóżku (np. na bok, na plecy, wyżej/niżej). Pionizacja to doprowadzenie do pozycji siedzącej lub stojącej. Jeśli celem jest komfort i ułożenie na materacu – myśl o macie ślizgowej; jeśli wstawanie – myśl o asekuracji i innych procedurach.
Nie zawsze. Zastosowanie zależy od stanu podopiecznego, tolerancji ruchu, bólu oraz zaleceń zespołu medycznego (jeśli opieka jest prowadzona w kontekście zdrowotnym). Asystent powinien stosować sprzęt zgodnie z instrukcją i zasadami bezpieczeństwa oraz nie wykonywać manewrów, do których nie ma uprawnień/przeszkolenia.
Kluczowe jest przygotowanie otoczenia: zablokowanie kół łóżka (jeśli dotyczy), usunięcie przeszkód i dobranie liczby osób do masy i niesamodzielności podopiecznego. Ruch wykonuj płynnie, na komendę, z ochroną własnego kręgosłupa. Zawsze dbaj o godność i komunikację z podopiecznym.
W zależności od celu mogą to być: pasy transferowe, deski transferowe, podnośniki, prześcieradła do transferu, poręcze, kliny i wałki do pozycjonowania. Mata ślizgowa jest wyspecjalizowana w przesuwaniu po powierzchni, natomiast pionizacja i transfery między powierzchniami zwykle wymagają innych rozwiązań.
Jeśli w pytaniu pojawia się środowisko mokre (wanna, prysznic) i zabezpieczenie przed poślizgnięciem, zwykle chodzi o maty antypoślizgowe lub sprzęt kąpielowy (siedziska, podnośniki). Mata ślizgowa ma redukować tarcie podczas przesuwania na sucho, najczęściej w łóżku.
Ucz się "funkcja → zastosowanie": do czego służy dany sprzęt, w jakich sytuacjach jest bezpieczny i czego nim nie wolno robić. Pomaga też dzielenie na grupy: sprzęt do pozycjonowania w łóżku, do transferu między powierzchniami oraz do higieny. Na egzaminie szukaj słów-kluczy: "na bok", "w łóżku", "pionizacja", "kąpiel".
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • NHS (UK) – Moving and handling: using slide sheets (informacje szkoleniowe), https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/using-slide-sheets/ (dostęp: 2026-02-28)
  • Health and Safety Executive (HSE, UK) – Manual handling at work: guidance (ogólne zasady ograniczania sił i tarcia przy przemieszczaniu), https://www.hse.gov.uk/msd/manualhandling.htm (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z bezpiecznego przemieszczania (manual handling) w opiece długoterminowej
  • Instrukcje producentów dotyczące używania prześcieradeł/mat ślizgowych
  • Podręczniki/standardy z zakresu pielęgnacji i transferu pacjenta (techniki zmiany pozycji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego