KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 36.
Materac zmiennociśnieniowy opiekun medyczny powinien zastosować u pacjenta
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Materac zmiennociśnieniowy stosuje się głównie w profilaktyce i wspomaganiu leczenia odleżyn u osób z ograniczoną możliwością samodzielnej zmiany pozycji, bo zmniejsza długotrwały ucisk na tkanki. Trudności higieniczne oraz odparzenia/oparzenia nie są typowym wskazaniem do tego typu materaca.

Pełne wyjaśnienie:

Materac zmiennociśnieniowy jest wyrobem stosowanym w profilaktyce przeciwodleżynowej i/lub jako element postępowania u osób zagrożonych uszkodzeniami tkanek na skutek długotrwałego ucisku. Jego działanie polega na cyklicznej zmianie punktów podparcia (zmianie ciśnienia w komorach), co pomaga ograniczyć czas nieprzerwanego ucisku na te same okolice ciała.

Dlatego właściwą sytuacją kliniczną jest pacjent z trudnościami w zmianie pozycji w łóżku (ograniczona mobilność, osłabienie, niedowład, silny ból, wyczerpanie). Taki pacjent nie odciąża samodzielnie newralgicznych miejsc (np. kości krzyżowej, pięt), co zwiększa ryzyko odleżyn. Materac może wspierać opiekę, ale nie zastępuje całkowicie obserwacji skóry, pielęgnacji, utrzymania suchości, żywienia oraz planowego pozycjonowania zgodnie z zaleceniami zespołu.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo opisują problemy, które nie stanowią typowego wskazania do materaca zmiennociśnieniowego:

  • Trudności w wykonywaniu czynności higienicznych dotyczą samoobsługi i organizacji opieki (asysta, sprzęt pomocniczy), ale same w sobie nie oznaczają zwiększonego ucisku w jednym miejscu przez długi czas.
  • Odparzenia w fałdach brzusznych wynikają zwykle z wilgoci, tarcia i maceracji skóry; kluczowe są osuszanie, pielęgnacja, redukcja wilgoci i ochrona skóry, a nie zmiennociśnieniowe odciążanie punktów podparcia.
  • Oparzenie pośladków jest urazem termicznym/chemicznym i wymaga postępowania zgodnego z oceną rany oraz zaleceniami personelu medycznego; materac przeciwodleżynowy nie jest podstawowym "leczeniem oparzeń", choć odciążanie może być elementem komfortu w opiece.

W praktyce opiekun medyczny powinien łączyć użycie materaca z obserwacją skóry, zgłaszaniem niepokojących zmian oraz wspieraniem regularnej zmiany ułożenia pacjenta zgodnie z planem opieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Materac zmiennociśnieniowy to materac przeciwodleżynowy, który cyklicznie zmienia punkty podparcia ciała. Jego celem jest ograniczenie długotrwałego ucisku na tkanki u osób mało mobilnych, co wspiera profilaktykę i postępowanie przy ryzyku odleżyn.
Gdy pacjent nie zmienia samodzielnie ułożenia, te same okolice ciała są długo uciskane (np. kość krzyżowa, pięty). To pogarsza ukrwienie tkanek i sprzyja uszkodzeniom skóry. Sprzęt odciążający może pomóc, ale nie zastępuje pozycjonowania i obserwacji.
Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ocieplenie lub ochłodzenie miejsca, bolesność, obrzęk oraz zmiana twardości tkanek. Opiekun medyczny powinien takie zmiany szybko zgłaszać i nasilić działania profilaktyczne.
Nie jest to podstawowe narzędzie na odparzenia. Odparzenia częściej wynikają z wilgoci i tarcia, więc kluczowe są: osuszanie, redukcja potu/moczu, delikatna pielęgnacja, ochrona skóry preparatami barierowymi i właściwa bielizna/pościel. Materac dotyczy głównie ucisku.
Warto go rozważyć, gdy pacjent większość czasu leży, ma ograniczoną możliwość zmiany pozycji, jest osłabiony lub ma już wysokie ryzyko odleżyn. Decyzję najlepiej podejmować po ocenie ryzyka i konsultacji z personelem medycznym, bo ważny jest też dobór typu materaca.
Najważniejsze to regularne pozycjonowanie (zgodnie z zaleceniami), kontrola skóry w miejscach narażonych na ucisk, utrzymanie czystej i suchej skóry, szybka zmiana bielizny przy nietrzymaniu, dbałość o nawodnienie i żywienie oraz zgłaszanie niepokojących zmian.
Nie zawsze. Trudności higieniczne mogą wynikać z ograniczeń ruchowych, bólu lub braku siły, ale o potrzebie materaca decyduje przede wszystkim ryzyko długotrwałego ucisku i ograniczona zmiana pozycji. Czasem wystarczy organizacja pomocy, sprzęt ułatwiający i plan opieki.
Częste błędy to: zbyt rzadkie zmiany ułożenia, brak systematycznej kontroli skóry, pozostawianie wilgoci (pot, mocz), fałdy pościeli zwiększające ucisk, nieprawidłowe podkładanie wałków oraz przekonanie, że sam materac "załatwia sprawę" bez innych działań.
Oparzenie powstaje wskutek działania czynnika termicznego lub chemicznego i wymaga postępowania jak przy ranie oparzeniowej. Odleżyna jest skutkiem długotrwałego ucisku i niedokrwienia tkanek. Sprzęt przeciwodleżynowy ukierunkowany jest na ucisk, nie na przyczynę oparzenia.
Ucz się przez skojarzenia: ryzyko odleżyn = ucisk + brak ruchu + wilgoć. Zapamiętaj działania: pozycjonowanie, obserwacja skóry, higiena i suchość, odciążanie (materace/poduszki), żywienie. Ćwicz rozróżnianie odleżyn od odparzeń i oparzeń.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Materac zmiennociśnieniowy stosuje się głównie w profilaktyce i wspomaganiu leczenia odleżyn u osób z ograniczoną możliwością samodzielnej zmiany pozycji, bo zmniejsza długotrwały ucisk na tkanki."

Źródła:

  • EPUAP/NPIAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 (guideline document, zakres: profilaktyka/odciążanie i sprzęt przeciwodleżynowy)
  • National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP) – informacje edukacyjne o pressure injury i profilaktyce, https://npiap.com/page/PressureInjury (dostęp 2026-03-01)
  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) – materiały o odleżynach/profilaktyce, https://www.epuap.org/ (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (materiały EPUAP/NPIAP)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu opieki długoterminowej i profilaktyki przeciwodleżynowej
  • Instrukcje użytkowania i zasady bezpieczeństwa dla materacy zmiennociśnieniowych (IFU) używanych w placówce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego