KWALIFIKACJA BUD20 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 16.
Miarą liniowych strat ciśnienia w instalacji gazowej jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liniowe straty ciśnienia to spadek ciśnienia odniesiony do długości przewodu, czyli "ile paskali ubywa na 1 metr". Dlatego prawidłową miarą jest jednostka Pa/m. Same Pa lub MPa opisują ciśnienie, a nie stratę na jednostkę długości; Pa/m3 ma nieprawidłowy wymiar.

Pełne wyjaśnienie:

"Liniowe straty ciśnienia" (często rozumiane jako spadek ciśnienia na jednostkę długości przewodu) opisują, jak szybko maleje ciśnienie wzdłuż rurociągu wskutek oporów przepływu (tarcia, chropowatości, lepkości, itp.). Skoro jest to wielkość na metr, jej jednostka musi zawierać dzielenie przez długość.

Dlaczego Pa/m?
Ciśnienie w układzie SI mierzymy w paskalach (Pa). Jeżeli spadek ciśnienia Δp rozpatrujemy na odcinku L, to wielkość "liniowa" ma postać Δp/L. Wymiarowo jest to zatem (Pa)/m, czyli Pa/m. Taka jednostka jest typowa w opisach strat w przewodach (np. w obliczeniach projektowych, gdy wyznacza się spadek na poszczególnych odcinkach instalacji).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • MPa – to również jednostka ciśnienia (1 MPa = 106 Pa), ale nadal jest to "samo ciśnienie", bez odniesienia do długości. Mogłoby opisywać np. ciśnienie zasilania, a nie stratę liniową.
  • Pa – opisuje różnicę ciśnienia jako wartość całkowitą (np. między początkiem i końcem odcinka), ale nie mówi, czy dotyczy 1 m, 10 m czy 100 m przewodu.
  • Pa/m3 – oznaczałoby ciśnienie odniesione do objętości, co nie odpowiada definicji strat liniowych. Taka jednostka nie pasuje do interpretacji "na metr długości rury".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się słowo "liniowe", zwykle oznacza to odniesienie do długości (m). Analogicznie "powierzchniowe" odnosi się do m2, a "objętościowe" do m3. Tę logikę można szybko sprawdzić analizą jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To spadek ciśnienia powodowany oporami przepływu w przewodzie, odniesiony do długości rury. W praktyce mówi, o ile zmniejsza się ciśnienie na każdym metrze odcinka instalacji, co pomaga porównywać różne trasy i średnice przewodów.
Bo "liniowe" oznacza "na jednostkę długości". Jeśli spadek ciśnienia to Δp w Pa, a długość odcinka to L w m, to miara liniowa to Δp/L, czyli Pa podzielone przez metr: Pa/m.
MPa jest jednostką ciśnienia (jak Pa), ale bez odniesienia do długości. Może opisywać ciśnienie zasilania lub ciśnienie w punkcie instalacji, natomiast nie opisuje "straty liniowej", czyli spadku przypadającego na 1 m przewodu.
Ciśnienie w punkcie ma jednostkę Pa (lub kPa, MPa) i jest wartością stanu. Strata/spadek ciśnienia to różnica między dwoma punktami. Gdy jest "liniowa", dodatkowo dzieli się ją przez długość odcinka, więc pojawia się jednostka Pa/m.
Najczęściej: większy przepływ, mniejsza średnica przewodu, większa chropowatość, dłuższy odcinek oraz niekorzystna armatura i kształtki (kolana, trójniki). W praktyce wszystko, co zwiększa opory przepływu, podnosi też spadek ciśnienia na metr.
Pa/m stosuje się do opisu rozkładu spadku ciśnienia wzdłuż przewodu (porównanie odcinków, dobór średnicy). Pa używa się, gdy podaje się całkowity spadek ciśnienia na konkretnym odcinku o znanej długości.
Pa/m3 oznaczałoby ciśnienie odniesione do objętości, czyli "na metr sześcienny". To nie odpowiada pojęciu strat liniowych, które odnoszą się do długości przewodu (m), a nie do objętości.
Służą do sprawdzenia, czy na danej trasie instalacji spadek ciśnienia nie będzie zbyt duży. Jeśli Pa/m jest wysokie, całkowity spadek na długości rośnie i może zabraknąć wymaganego ciśnienia na odbiornikach, więc dobiera się większą średnicę lub inną trasę.
Bo w technice "liniowe" zwykle oznacza wielkość odniesioną do długości. To szybka podpowiedź analizy jednostek: jeśli coś jest "na metr", w jednostce pojawia się "/m". Podobnie "powierzchniowe" sugeruje "/m2".
Najczęściej myli się stratę liniową (Pa/m) z całkowitym spadkiem ciśnienia (Pa) lub z ciśnieniem roboczym (kPa/MPa). Częsty jest też automatyczny wybór "Pa", bo to znana jednostka, bez zauważenia, że pytanie dotyczy "na długość".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Liniowe straty ciśnienia to spadek ciśnienia odniesiony do długości przewodu, czyli "ile paskali ubywa na 1 metr"."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI Brochure), 9th edition, 2019 (definicje i zapis jednostki Pa) - https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-18)
  • ISO 80000-4:2019, Quantities and units — Part 4: Mechanics (jednostki wielkości mechanicznych, w tym ciśnienia; zapis Pa jako jednostki pochodnej) - informacja bibliograficzna, brak publicznego pełnego tekstu

Materiały:

  • Podręczniki z mechaniki płynów/hydrauliki (rozdziały o stratach ciśnienia w przewodach)
  • Materiały dydaktyczne z projektowania instalacji gazowych (obliczanie spadków ciśnienia)
  • Tabela jednostek SI i analiza wymiarowa wielkości fizycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego