KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 1.
Miejsca w przestrzennej strukturze stanowiska pracy, z którymi operator wchodzi w kontakt dotykowy, np. narzędzia, elementy sterownicze w ergonomii, nazywa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W ergonomii miejsca stanowiska, z którymi pracownik styka się fizycznie (uchwyty narzędzi, przyciski, dźwignie, blat, siedzisko), określa się jako punkty kontaktowe. To one są analizowane pod kątem dopasowania do antropometrii oraz ograniczania obciążeń i ryzyka przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie ergonomicznej stanowiska pracy ważne jest wyodrębnienie elementów, z którymi operator wchodzi w kontakt dotykowy. Takie miejsca interakcji człowieka z wyposażeniem stanowiska nazywa się punktami kontaktowymi. Obejmują one m.in. uchwyty i rękojeści narzędzi, przyciski, dźwignie i pokrętła (elementy sterownicze), a także powierzchnie, na których opiera się ciało lub kończyny (np. blat, podparcia, siedzisko i oparcie).

Punkty kontaktowe są kluczowe, bo to przez nie przenoszone są siły i bodźce czuciowe, a ich kształt, położenie i faktura wpływają na wygodę, precyzję ruchu oraz obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego. W praktyce BHP ocenia się je pod kątem dostosowania do antropometrii użytkownika, wymaganej siły nacisku, pewności chwytu oraz minimalizacji przeciążeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Punkty manualne – nie jest to utrwalony, standardowy termin ergonomiczny na określenie miejsc kontaktu dotykowego z wyposażeniem stanowiska; może mylnie sugerować, że chodzi wyłącznie o dłonie, podczas gdy punkty kontaktowe obejmują też np. pedały (stopy) czy siedzisko (kontakt ciągły).
  • Ergostyczniki – to określenie nie funkcjonuje jako powszechnie przyjęty termin w ergonomii stanowisk pracy; brzmi jak neologizm, ale nie opisuje właściwej kategorii elementów interfejsu człowiek–maszyna.
  • Zwornice – jest to pojęcie kojarzone z innymi dziedzinami techniki i nie opisuje stref interakcji dotykowej operatora z narzędziami lub elementami sterowniczymi.

W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać, że jeśli w treści pojawiają się przykłady typu: narzędzia, przyciski, dźwignie, pokrętła, pedały czy siedzisko, to pytanie zwykle dotyczy właśnie punktów kontaktowych oraz ich oceny w ramach ergonomii i profilaktyki przeciążeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Punkty kontaktowe to miejsca na stanowisku, z którymi pracownik ma fizyczny kontakt (dotyk, oparcie, nacisk), np. uchwyt narzędzia, przycisk, dźwignia, pokrętło, pedał, blat, siedzisko. Ocenia się je pod kątem dopasowania do użytkownika i ograniczania przeciążeń.
Najczęściej są to: rękojeści i uchwyty narzędzi, elementy sterownicze (przyciski, dźwignie, pokrętła), powierzchnie podparcia (blaty, podpórki), a także siedzisko i oparcie. W praktyce liczy się każdy element, przez który przenoszone są siły lub odczucia dotykowe.
Bo to w punktach kontaktowych dochodzi do przenoszenia obciążeń (siły chwytu, nacisk, wibracje, tarcie). Ich zły kształt lub położenie zwiększa ryzyko przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego. Dlatego analiza punktów kontaktowych jest częścią oceny ergonomicznej i działań profilaktycznych.
Sprawdza się m.in. pewność chwytu, wymaganą siłę, średnicę i kształt rękojeści, fakturę powierzchni oraz to, czy dłoń nie przyjmuje skrajnych ułożeń. Ważne jest też dopasowanie do użytkownika (antropometria) i ograniczenie ucisku w newralgicznych miejscach dłoni.
Typowy błąd to traktowanie całej przestrzeni pracy jako "punktów kontaktowych", zamiast wskazania konkretnych miejsc styku (np. przycisku czy uchwytu). Skutkiem jest zbyt ogólna ocena ergonomii i pomijanie szczegółów, które realnie powodują dyskomfort, ucisk lub wymuszają nadmierną siłę.
Ma znaczenie, gdy ocenia się obciążenie: kontakt ciągły (np. siedzisko, oparcie, podparcie) wpływa na ucisk i krążenie, a kontakt okresowy (np. przycisk, dźwignia) dotyczy powtarzalności ruchów i siły nacisku. Różne rodzaje kontaktu wymagają innych działań korygujących.
Ogólnie obejmują dostosowanie stanowiska do cech pracownika, tak aby ograniczać uciążliwość i zagrożenia, w tym przeciążenia. W praktyce dotyczy to m.in. rozmieszczenia elementów sterowniczych, doboru narzędzi oraz projektowania punktów kontaktowych tak, by praca była bezpieczna i możliwie najmniej obciążająca.
Antropometria pozwala dobrać wymiary i położenie punktów kontaktowych do realnych użytkowników (np. zasięgi kończyn, wielkość dłoni). Dzięki temu sterowanie nie wymusza niewygodnych pozycji, a uchwyty nie są za małe lub za duże. To zmniejsza zmęczenie i ryzyko urazów przeciążeniowych.
Egzamin sprawdza standardową terminologię używaną w BHP i ergonomii. Neologizmy mogą brzmieć "specjalistycznie", ale nie mają ustalonego znaczenia i nie pozwalają jednoznacznie opisać zjawiska. Warto wybierać pojęcia powszechnie stosowane, jak "punkty kontaktowe".
Ucz się pojęć: interfejs człowiek–maszyna, punkty kontaktowe, obciążenie biomechaniczne, antropometria. Ćwicz rozpoznawanie przykładów (uchwyty, przyciski, pedały, siedzisko) i łączenie ich z właściwą kategorią. Pomaga też analiza realnych stanowisk i checklisty audytu ergonomicznego.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "W ergonomii miejsca stanowiska, z którymi pracownik styka się fizycznie (uchwyty narzędzi, przyciski, dźwignie, blat, siedzisko), określa się jako punkty kontaktowe."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 32, Dz.U. 2003 Nr 169 poz. 1650
  • PN-EN ISO 6385:2004, Ergonomia — zasady projektowania systemów pracy

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP – część dotycząca wymagań ergonomicznych stanowisk
  • PN-EN ISO 6385:2004 – zasady projektowania systemów pracy (ergonomia)
  • Materiały szkoleniowe z ergonomii BHP: interfejs człowiek–maszyna, antropometria, obciążenia biomechaniczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego