KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 4.
Miejsce w płodozmianie po roślinach motylkowych powinno być przeznaczone pod uprawę roślin
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rośliny motylkowe (bobowate) są cenionym przedplonem, bo dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi zwiększają dostępność azotu w glebie. Dlatego w płodozmianie po motylkowych najkorzystniej planuje się rośliny o dużym zapotrzebowaniu na azot, aby wykorzystać ten efekt i ograniczyć potrzebę nawożenia.

Pełne wyjaśnienie:

W płodozmianie ważne jest takie następstwo roślin, aby wykorzystywać naturalne "korzyści" pozostawiane przez przedplon. Rośliny motylkowe (bobowate) są typowym dobrym przedplonem, ponieważ wytwarzają symbiozę z bakteriami brodawkowymi i w efekcie zwiększają ilość azotu związanego w gospodarstwie glebowym. Część tego azotu pozostaje w resztkach pożniwnych oraz w glebie, co może być wykorzystane przez roślinę następczą.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "o najwyższym zapotrzebowaniu na azot." W praktyce oznacza to, że po motylkowych często planuje się takie uprawy, które intensywnie pobierają azot, aby najlepiej wykorzystać "premię azotową" po przedplonie i jednocześnie ograniczyć konieczność dodatkowego nawożenia.

Pozostałe propozycje nie odpowiadają zasadzie następstwa wynikającej z roli motylkowych:

  • "wymagających gleb o odczynie zasadowym." Odczyn gleby jest osobnym kryterium doboru gatunku (pH), ale nie jest to główny powód, dla którego po motylkowych wybiera się roślinę następczą. Motylkowe nie "zapewniają" automatycznie zasadowego odczynu.
  • "wymagających głębokiej warstwy uprawnej." Głębokość warstwy uprawnej i ukorzenienie to również ważne cechy, jednak pytanie dotyczy przede wszystkim efektu pokarmowego (składniki), a nie wyłącznie fizycznej struktury profilu glebowego.
  • "o najwyższym zapotrzebowaniu na fosfor i potas." Fosfor i potas są kluczowe w nawożeniu, ale charakterystyczną "wartością dodaną" motylkowych w płodozmianie jest przede wszystkim aspekt azotowy, a nie wyjątkowe zwiększenie dostępności P i K.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się motylkowe w kontekście płodozmianu, warto w pierwszej kolejności skojarzyć je z azotem (symbioza brodawkowa) i dopiero potem rozważać inne czynniki agrotechniczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płodozmian to planowane następstwo roślin na tym samym polu w kolejnych latach. Stosuje się go, by lepiej wykorzystywać składniki pokarmowe, ograniczać choroby i szkodniki, poprawiać strukturę gleby oraz stabilizować plonowanie bez nadmiernego nawożenia.
Motylkowe są dobrym przedplonem, bo dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi zwiększają pulę azotu w gospodarstwie glebowym. Pozostawiają też resztki pożniwne, które poprawiają żyzność, co sprzyja roślinie następczej i może obniżyć potrzebę nawożenia.
Najczęściej planuje się rośliny o dużym zapotrzebowaniu na azot, aby wykorzystać efekt azotowy po motylkowych. W praktyce wybór zależy też od stanowiska, terminu siewu i presji chorób, ale zasada "azot po motylkowych" jest kluczowa.
To ilość azotu potrzebna roślinie do prawidłowego wzrostu i uzyskania plonu. Rośliny o wysokim zapotrzebowaniu na azot silnie reagują na jego niedobór, dlatego korzystają z przedplonu, który zwiększa dostępność azotu w glebie.
Nie zawsze "zawsze" i nie w tej samej skali. Efekt zależy od gatunku motylkowych, ilości biomasy i warunków glebowo-pogodowych. Zasada jest jednak taka, że po motylkowych często można lepiej wykorzystać azot z resztek i racjonalniej dobrać dawkę nawozu.
Częsty błąd to wybór fosforu i potasu "bo też są ważne", mimo że w kontekście motylkowych najczęściej sprawdza się skojarzenie z azotem. Inną pomyłką jest mieszanie kryteriów: odczyn gleby lub głębokość uprawy zamiast następstwa wynikającego z bilansu azotu.
P i K są kluczowe w nawożeniu, więc brzmią "profesjonalnie", ale nie stanowią typowego powodu, dla którego po motylkowych planuje się roślinę następczą. To azot jest najczęściej łączony z motylkowymi jako przedplonem, dlatego taka odpowiedź może być pułapką.
W praktyce pszczelarz może uwzględniać w zmianowaniu rośliny miododajne i pyłkodajne (np. koniczyny, facelię), pamiętając jednocześnie o zasadach następstwa roślin. Dobrze zaplanowany płodozmian pomaga utrzymać zdrowe plantacje i stabilne pożytki.
Wpływ jest większy, gdy motylkowe wytwarzają dużo biomasy i pozostawiają znaczące resztki pożniwne. Znaczenie mają też warunki sprzyjające działaniu bakterii brodawkowych. Efekt dla rośliny następczej zależy od tempa mineralizacji resztek w danym sezonie.
Najpierw rozpoznaj, jaki "mechanizm" sprawdza pytanie: składniki pokarmowe (NPK), odczyn, choroby, zachwaszczenie czy termin agrotechniczny. Jeśli w treści pojawiają się motylkowe, włącz skojarzenie z azotem i dopiero potem oceniaj, czy odpowiedzi dotyczą właśnie tego aspektu.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rośliny motylkowe (bobowate) są cenionym przedplonem, bo dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi zwiększają dostępność azotu w glebie.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Rośliny motylkowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ro%C5%9Bliny_motylkowe (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Płodozmian" – https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82odozmian (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw agronomii (płodozmian, następstwo roślin)
  • Materiały dydaktyczne szkół rolniczych o nawożeniu i bilansie składników NPK
  • Notatki/opracowania o roślinach motylkowych jako przedplonie oraz o wiązaniu azotu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego