KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 24.
Miesięczną stawkę amortyzacji środków trwałych księgujemy na kontach:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Miesięczny odpis amortyzacyjny ujmuje się jako koszt, dlatego konto "Amortyzacja" zwiększa się po stronie Dt. Równolegle rośnie skumulowane "Umorzenie środków trwałych" jako konto korygujące/pasywne, więc zapis jest po stronie Ct. Konto "Środki trwałe" nie jest tu pomniejszane bezpośrednio.

Pełne wyjaśnienie:

Amortyzacja oznacza systematyczne odnoszenie w koszty wartości środka trwałego w czasie jego użytkowania. W ewidencji księgowej nie polega to na "zmniejszaniu" konta środka trwałego (wartości początkowej), tylko na równoczesnym:

  • ujęciu kosztu amortyzacji,
  • zwiększeniu umorzenia, czyli skumulowanej korekty wartości środka trwałego.

Dlatego poprawny miesięczny dekret ma postać: "Amortyzacja Dt; Umorzenie środków trwałych Ct.".
Uzasadnienie logiczne zapisu:

  • "Amortyzacja" jest kontem kosztowym – koszty ujmuje się narastająco po stronie Dt.
  • "Umorzenie środków trwałych" jest kontem korygującym wartość aktywów (w praktyce zachowuje się jak konto pasywne/korygujące) – zwiększa się po stronie Ct.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo zawierają typowe błędy egzaminacyjne:

  • "Amortyzacja Dt; Środki trwałe Ct." – błędnie zmniejsza konto środka trwałego zamiast zwiększać konto umorzenia. Wartość początkowa na koncie środków trwałych pozostaje zasadniczo bez zmian.
  • "Amortyzacja Ct; Środki trwałe Dt." – odwraca logikę kosztu (koszty nie rosną po Ct) i dodatkowo myli, które konto powinno się zmieniać.
  • "Amortyzacja Ct; Umorzenie środków trwałych Dt." – oba zapisy mają zamienione strony: koszt byłby "kredytowany", a umorzenie zmniejszane, co przeczy istocie naliczania odpisu.

W praktyce warto zapamiętać zasadę: amortyzacja obciąża wynik (koszty), a umorzenie gromadzi skutek w bilansie. Dzięki temu w bilansie środki trwałe prezentuje się w wartości netto: wartość początkowa minus umorzenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Dt" (debet) i "Ct" (kredyt) oznaczają strony konta księgowego. To, po której stronie konto rośnie, zależy od jego rodzaju: koszty zwykle rosną po Dt, a konta pasywne (oraz wiele kont korygujących) rosną po Ct. Dlatego przy amortyzacji ważne jest rozpoznanie typu kont.
Amortyzacja jest kosztem działalności jednostki. Koszty ujmuje się narastająco po stronie Dt kont kosztowych, bo zwiększają one obciążenie wyniku finansowego/wykonania budżetu. Stąd miesięczny odpis amortyzacyjny zwiększa konto "Amortyzacja" właśnie po Dt.
Umorzenie to skumulowana korekta wartości środka trwałego, która narasta wraz z kolejnymi odpisami amortyzacyjnymi. W praktyce zachowuje się jak konto pasywne/korygujące: zwiększenia ujmuje się po Ct. Dlatego przy naliczaniu amortyzacji zapis przeciwstawny do kosztu trafia na Ct umorzenia.
Co do zasady nie. Konto środka trwałego pokazuje wartość początkową, a jej "zużycie" księguje się na koncie umorzenia jako korekcie. Bezpośrednie zmniejszanie konta środków trwałych przy miesięcznej amortyzacji to częsty błąd, bo zaciera rozdział między wartością początkową a skumulowanym umorzeniem.
Umorzenie to suma dotychczas naliczonych odpisów amortyzacyjnych dla danego środka trwałego. Pokazuje, jaka część wartości początkowej została już odniesiona w koszty. Dzięki temu można łatwo ustalić wartość netto środka trwałego (wartość początkowa minus umorzenie).
Najprościej: konto kosztowe służy do ewidencji kosztów i zwykle rośnie po Dt. W planie kont jednostek budżetowych amortyzacja jest ujmowana na koncie kosztowym (np. 401). Jeśli w odpowiedzi amortyzacja jest po Ct, to najczęściej sygnał odwróconych stron zapisu.
Najczęściej myli się strony Dt/Ct (odwraca zapis), księguje odpis na konto "Środki trwałe" zamiast na "Umorzenie", albo traktuje amortyzację jak fizyczny ubytek aktywa. Na egzaminie warto sprawdzić dwa elementy: gdzie jest koszt (Dt) i gdzie narasta umorzenie (Ct).
Zazwyczaj na koniec miesiąca, zgodnie z przyjętą w jednostce polityką rachunkowości i planem amortyzacji. Istotne jest, aby odpis był naliczany systematycznie w czasie użytkowania środka trwałego. W pytaniach testowych "miesięczna stawka amortyzacji" oznacza właśnie ten cykliczny zapis księgowy.
Amortyzacja nie "zmniejsza" bezpośrednio wartości początkowej na koncie środka trwałego, lecz zwiększa umorzenie. W bilansie prezentuje się wartość netto: wartość początkowa pomniejszona o skumulowane umorzenie. Dlatego poprawny zapis księgowy łączy koszt amortyzacji i wzrost umorzenia.
Numery kont zależą od planu kont obowiązującego w danej jednostce i jego uszczegółowienia, ale idea jest stała: koszt amortyzacji ujmuje się na koncie kosztowym, a skumulowane umorzenie na koncie umorzeniowym/korygującym. W testach zwykle używa się standardowych nazw: "Amortyzacja" i "Umorzenie środków trwałych".
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Miesięczny odpis amortyzacyjny ujmuje się jako koszt, dlatego konto "Amortyzacja" zwiększa się po stronie Dt."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19941210591
  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 31–32, Dz.U. 2023 poz. 120
  • Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 13.09.2017 r. (Plan Kont dla jednostek budżetowych), Załącznik nr 3, Dz.U. 2020 poz. 342

Materiały:

  • Ustawa o rachunkowości – przepisy dotyczące amortyzacji i wyceny (art. 31–32)
  • Plan Kont dla jednostek budżetowych (załącznik z wykazem kont 401 i 070 oraz opisem funkcjonowania)
  • Podręcznik z podstaw rachunkowości budżetowej (rozdziały: środki trwałe, amortyzacja, umorzenie)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego